Mieczysława Ćwiklińska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mieczysława Ćwiklińska
Ilustracja
Mieczysława Ćwiklińska (1937)
Imię i nazwisko Mieczysława Trapszo
Data i miejsce urodzenia 1 stycznia 1879
Lublin
Data i miejsce śmierci 28 lipca 1972
Warszawa
Zawód aktorka filmowa, teatralna, śpiewaczka
Współmałżonek 1.Zygmunt Bartkiewicz (1897–1899)
2.Henryk Mader (1919–1928)
3.Marian Steinsberg (1933–1939)
Lata aktywności 1900–1972
Odznaczenia
Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski Order Sztandaru Pracy I klasy Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Order Sztandaru Pracy II klasy Złoty Krzyż Zasługi Medal 10-lecia Polski Ludowej Złoty Wawrzyn Akademicki
Grób Mieczysławy Ćwiklińskiej na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie

Mieczysława Ćwiklińska, właściwie Mieczysława Trapszo[a] (ur. 1 stycznia 1879[b] w Lublinie, zm. 28 lipca 1972 w Warszawie) – polska aktorka teatralna i filmowa, śpiewaczka (sopran)[1], członkini konspiracyjnej organizacji Muszkieterzy[2].

Życiorys[edytuj]

Pochodziła z polskiego rodu teatralnego Trapszów. Była córką Marcelego Trapszy i Aleksandry Trapszo z Ficzkowskich. Wykształcenie wokalne zdobyła w Paryżu u Jana Reszkego.

Na scenie teatralnej zadebiutowała 2 grudnia 1900 w roli Helenki w Grubych rybach Michała Bałuckiego w Teatrze Ludowym w Warszawie. Od tego czasu była członkiem zespołu operetki Warszawskich Teatrów Rządowych. 5 stycznia 1901 wystąpiła po raz pierwszy w Teatrze Nowości jako Kasia (Gwałtu, co się dzieje). W latach 1907–1908 przebywała w Paryżu, gdzie kształciła głos u prof. Giulianiego. Od 1909 roku nagrywała dla Syreny Rekord. W czasie I wojny światowej występowała za granicą (Francja, Rosja). Do kraju powróciła w 1918. Od 1922 należała do zespołu Teatru Polskiego, później do Teatru Narodowego. W tym okresie była primadonną operetkową i ulubienicą Warszawy. W sezonie 1926/1927 wraz z Antonim Fertnerem utworzyła teatr komedii i farsy „Teatr Ćwiklińskiej i Fertnera” w Warszawie przy Nowym Świecie 63.

W filmie zadebiutowała w wieku 54 lat rolą Idalii w filmie Jego ekscelencja subiekt (1933). Wystąpiła w wielu polskich filmach, była uznawana za jedna z najwybitniejszych aktorek komediowych.

3 kwietnia 1936 w Teatru Narodowym odbyła się uroczystość z okazji jubileuszu 30-lecia pracy artystycznej Mieczysławy Ćwiklińskiej[3]. Znana była głównie jako aktorka komediowa i charakterystyczna. Często grała role kobiet starszych, o zabarwieniu charakterystycznym. Tworzyła postaci zabawne, a nawet karykaturalne. W początkach drogi artystycznej Ćwiklińska występowała też w rolach operetkowych i operowych w Warszawie, Berlinie i Dreźnie[4].

W czasie okupacji niemieckiej pracowała w Warszawie jako kelnerka w kawiarniach „Café Bodo” i „U Aktorek”. Podczas powstania warszawskiego była w Leśnej Podkowie, po jego upadku pojechała do Zakopanego.

Po II wojnie światowej zamieszkała w Krakowie gdzie też występowała, a od 1950 roku aż do śmierci grała w Warszawie w Teatrze Polskim i Nowym.

Jej rola Babki w spektaklu Drzewa umierają stojąc zagrana po raz pierwszy 1 listopada 1958 w Teatrze Rozmaitości była jej ostatnią słynną rolą. Aktorka grała ją do kwietnia 1971 roku, występując w niej około 1500 razy. Jej jubileusz siedemdziesięciolecia pracy aktorskiej miał miejsce 2 grudnia 1970 w Lublinie w Teatrze im. Osterwy. W 1971 roku odbyła tournée po Stanach Zjednoczonych i Kanadzie na zaproszenie amerykańskiej Polonii.

Była trzykrotnie zamężna. 7 lipca 1897, zaraz po ukończeniu pensji, wyszła za mąż za Zygmunta Bartkiewicza i przeniosła się do Łodzi. Po rozstaniu w 1899 powróciła do Warszawy i prowadziła dom mód. Powtórnie wyszła za mąż 15 czerwca 1919 w Warszawie za handlowca Henryka Madera, z którym rozwiodła się w 1928. Po raz trzeci wyszła za mąż w 1933 roku, za Mariana Steinsberga (Szteinsberga) – wydawcę i księgarza, z którym rozstała się w 1939.

Została pochowana w Alei Zasłużonych Cmentarza Powązkowskiego (grób 62)[5]. W 2006 roku skradziono z jej grobu metalowe litery tekstu epitafium.

Filmografia[edytuj]

1933

1934

1935

1936

1937

1938

1939

1940

1941

1942

1948

1956

Spektakle teatralne (wybór)[edytuj]

  • 1901: Gwałtu, co się dzieje, Teatr Nowości
  • 1909: Krysia leśniczanka, Teatr Nowości
  • 1909: Wesoła wdówka, Teatr Nowości
  • 1909: Mimi, Teatr Nowości
  • 1909: Szalona dziewczyna, Teatr Nowości
  • 1909: Zemsta nietoperza, Teatr Nowości
  • 1909: Gejsza, Teatr Nowości
  • 1909: Król, Teatr Letni
  • 1910: Hrabia Luxemburg, Teatr Nowości
  • 1919: Targ na dziewczęta, Teatr Nowości
  • 1919: Róża Stambułu, Teatr Nowości
  • 1920: Królowa kinematografu, Teatr Nowości
  • 1920: Skowronek, Teatr Nowości
  • 1920: Czar munduru, Teatr Nowości
  • 1921: Dziewczę z Holandii, Teatr Nowy
  • 1922: Japonka, Teatr Nowy

Dyskografia (wybór)[edytuj]

  • 1910: Mieczysława Ćwiklińska, Józef Redo, Władysław Szczawiński, artyści teatru „Nowości”, śpiew z towarzyszeniem Orkiestry opery Warszawskiej Syrena Rekord (SGR 9556–9585) (utwory z operetki Hrabia Luxemburg)

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj]

Upamiętnienie[edytuj]

W 1959 Jerzy Macierakowski i Wojciech Natanson napisali książkę Mieczysława Ćwiklińska. W 1976 roku ukazała się książka Alicji Okońskiej i Andrzeja Grzybowskiego Rozmowy z panią Miecią, która powstała na podstawie wspomnień Ćwiklińskiej oraz przeprowadzonych z nią rozmów. W 1988 Maria Bojarska napisała biografię aktorki Mieczysława Ćwiklińska.

Mieczysława Ćwiklińska została patronką ulic w Krakowie, Łodzi, Warszawie[13] i Rzeszowie.

Uwagi

  1. Posługiwała się również pseudonimami Gryf i Lińska.
  2. Podawana jest także data 1 stycznia 1880.

Przypisy

  1. Mieczysława Ćwiklińska w bazie Instytutu Teatralnego. e-teatr.pl. [dostęp 29 czerwca 2014].
  2. Jolanta Drużyńska: Patrioci czy zdrajcy? Kim byli polscy Muszkieterowie. Poznaj historię jednej z najlepszych organizacji wywiadowczych w Europie. radiokrakow.pl, 2015-05-07.
  3. Jubileusz Ćwiklińskiej. „Gazeta Lwowska”, s. 2, nr 80 z 5 kwietnia 1936. 
  4. portal Culture.pl.
  5. Cmentarz Powązkowski w Warszawie. (red.). Krajowa Agencja Wydawnicza, 1984. ISBN 83-03-00758-0.
  6. Wojciech Stela: Polskie ordery i odznaczenia (Vol. I). Warszawa: 2008, s. 47
  7. Dziennik Polski, rok XV, nr 172 (4793), s. 9.
  8. M.P. z 1950 r. Nr 53, poz. 591
  9. M.P. z 1950 r. Nr 6, poz. 58
  10. M.P. z 1953 r. Nr 106, poz. 1422
  11. M.P. z 1955 r. Nr 101, poz. 1400, s. 1630.
  12. Rocznik Polskiej Akademii Literatury 1937–1938, Warszawa 1939, s. 175.
  13. Ćwiklińskiej Mieczysławy. [dostęp 1 stycznia 2013].

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]