Politalscy herbu Ostoja

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Politalscy (Politańscy, Politelscy) – polski ród szlachecki pieczętujący się herbem Ostoja, należący do heraldycznego rodu Ostojów (Mościców)[1][2], wywodzący się z Politalic (dziś Politanice, dzielnica Bełchatowa) w dawnym województwie sieradzkim[1].

Najstarsze świadectwa źródłowe dotyczące rodu[edytuj | edytuj kod]

Poniżej wymienione są ważniejsze świadectwa źródłowe dotyczące Politalskich herbu Ostoja oraz ich wsi gniazdowej.

  • Pierwsza wzmianka dotycząca Politalic pochodzi z 1393 roku[3].
  • W roku 1488 wzmiankowany był Mikołaj z Politanic[1].
  • Hieronim i Jakub, synowie Piotra posiadali Politalice w 1529 roku[1].
  • Piotr Politalski wzmiankowany był w 1531 roku, w związku ze sprawą o ustalenie granic dóbr: Politalice, Bełchatów i Dobrzelów. Obok Politalskiego w dokumencie dotyczącym tej sprawy wymienieni zostali: Jan Dobiecki, Małgorzata Krewczyna z bratem Maciejem Krewką Bełchackim, Wito i Albert z Wielkiego Bełchatowa oraz Stanisław i Jan z Dobrzelowa[4].
  • Synowie Mikołaja z Politalic - Piotr, Mikołaj, Stanisław i Szczepan dziedziczyli Politalice w 1535 roku[1].

Majątki ziemskie należące do rodu[edytuj | edytuj kod]

Poniżej wymienione są ważniejsze dobra ziemskie należące do Politalskich herbu Ostoja.

Politalice (dziś Politanice), Przewrotne[1], Hucisko, Pogwizdów Stary[5]., Uwielinek[6], Szczypiorno, Boczków, Piekart[7], Świercze (dziś nie istnieje), Niemojew[8], Ochocice, Szczukocice[1], Milkowszczyzna, Krzywda[1], Nierośno[9], Zwierżany[10].

Przedstawiciele rodu[edytuj | edytuj kod]

  • Mikołaj z Politalic (zm. po 1488) - dziedzic Politalic[1].
  • Piotr z Politalic Politalski (zm. po 1531) - dziedzic na Politalicach, wzmiankowany był w 1531 roku[4].
  • Stefan Politalski (zm. po 1623) - burgrabia grodzki sieradzki[11], dziedzic na Szczukocicach i Borzęcinie[2].
  • Fabian Politalski (zm. 1671) - vice-ekonom dóbr grodzieńskich. W roku 1650 kupił od Paców dobra Milkowszczyzna[1]. Jego Małżonką była Krystyna Zofia Skorobochata[12].
  • Stanisław Kazimierz Politalski (ur. po 1638) - skarbnik witebski[13], dziedzic Milkowszczyzny. Był synem Krystyny Zofii Skorobochatej i Fabiana Politalskiego, vice-ekonoma dóbr grodzieńskich[14]. Ożenił się z Niewiadomską[1].
  • Jan Politalski (zm. 1678) - cześnik grodzieński, elektor Jana III Sobieskiego, posiadacz dóbr Zwierżany. Był synem Krystyny Zofii Skorobochatej i Fabiana Politalskiego, vice-ekonoma dóbr grodzieńskich. Jego małżonką była Marianna z Olszewskich[15].
  • Szymon Politalski (zm. 1685) - łowczy grodzieński, dziedzic Milkowszczyzny, właściciel dóbr Nierośno. Był synem Krystyny Zofii Skorobochatej i Fabiana Politalskiego, vice-ekonoma dóbr grodzieńskich. Ożenił się z Urszulą Reszczanką[16][17].
  • Jakub Franciszek Politalski (zm. 1710) - horodniczy zamku grodzieńskiego, pisarz grodzki grodzieński. Był synem Rafała Politalskiego. Jego małżonką była Katarzyna z Grobickich[10].
  • Antoni Politalski (zm. 1746) - oboźny grodzieński, stolnik starodubowski, stolnik grodzieński. Był synem Szymona Politalskiego, łowczego grodzieńskiego i Urszuli z Reszków. Jego małżonką była Ewa z Bojanowskich h. Junosza.
  • Maksymilian Politalski (zm. po 1780) - burgrabia grodzki piotrkowski. Był synem Stanisława i Zofii z Komornickich. Jego małżonką była Ewa Rottermund h. własnego[18].
  • Michał Politalski (zm. po 1792) - skarbnik grodzieński, sędzia ziemski grodzieński[19], cześnik grodzieński[20]. Według relacji Naruszewicza z podróży króla Stanisława Augusta do Grodna w 1784 roku na granicy powiatów lidzkiego i grodzieńskiego witał N[ajjaśniejszego] P[ana] J[aśnie] P[an] Politalski, prezes ziemski grodzieński, którego Król J[egomość] uścisnąwszy i oświadczywszy ukontentowanie z usług syna jego, obiecał, mimo jadąc, dom jego w Milewicach odwiedzić. Jakoż, wyjechawszy z Kamionki, zajechał do dworu i z kwadrans tam zabawił z tak wielkim gospodarza ukontentowaniem, że ten sędziwy i poczciwy obywatel z radości więcej do pana łzami niżeli słowami mówił[21].
  • Ignacy Politalski (zm. 1821) - pułkownik wojsk litewskich i polskich, sędzia deputat Trybunału Głównego Wielkiego Księstwa Litewskiego, dziedzic Milkowszczyzny i Krzywdy. Był mężem Ludwiki Jezierskiej, podstolanki łukowskiej[1]. Biskup Adam Naruszewicz w diariuszu z podróży króla Stanisława Augusta na sejm grodzieński w 1784 roku wspomniał Ignacego Politalskiego w kontekście organizacji wyjazdu tymi słowy: J[ego]m[ość] Pan major Politalski i kapitan Karłowski pojadą z Królem J[ego]m[o]ścią i potrzeba, aby z sobą mieli jednego siodlarza i kowala. Dla ich potrzeby będzie jedna kolaska i dwa pakowne wozy, na których będą królewskie rzędy, które będą potrzebne, jako też liberyja zapakowana, skóry, żelazo i inne potrzebne rzeczy, do których powozów trzech potrzeba będzie koni 18[22].
  • Jan Kanty Politalski (zm. po 1826) - koniuszy nadworny koronny w 1777 roku[23].
  • Jakub Politalski (zm. 1852) - członek Stanów Galicyjskich[24]. Nabył dobra Hucisko wraz z Przewrotnem w 1818 roku od Dobrzyńskich[5].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k l m S. Uruski, Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, Warszawa 1904-1931, t. XIV, s. 196-197.
  2. a b K. Niesiecki, Herbarz polski, wyd. J.N. Bobrowicz, Lipsk 1839-1845, t. XVII, s. 361, t. XI, s. 352.
  3. S. Zajączkowski, S. M. Zajączkowski, Materiały do słownika geograficzno-historycznego dawnych ziem łęczyckiej i sieradzkiej do 1400 roku, Łódź 1970, cz. II, s. 47.
  4. a b Archiwum Narodowe w Krakowie, Dobieccy h. Osorya. Sprawa z Politelskimi o granice Bełchatowa (piotrkowskie), „Zbiór Zygmunta Glogera”, sygnatura: 29/678/0/2/122.
  5. a b K. Czemeryński, O dobrach koronnych byłej Rzeczypospolitej Polskiej, Lwów 1870, s. 61, 114.
  6. Regestr diecezjów Franciszka Czaykowskiego czyli właściciele ziemscy w Koronie 1783-1784, S. Górzyński (oprac.), Warszawa 2006, s. 82.
  7. Teki Dworzaczka - Grodzkie i ziemskie > Kalisz > Inskrypcje > XVII/XVIII wiek - 3550 (Nr. 154) 1700.
  8. Teki Dworzaczka - Grodzkie i ziemskie > Kalisz > Inskrypcje > XVII/XVIII wiek - 2987 (Nr. 149) 1692.
  9. Aleksander D. Skorobohaty. Diariusz, T. Wasilewski (oprac.), Warszawa 2000, s. 155-157.
  10. a b Aleksander D. Skorobohaty. Diariusz, T. Wasilewski (oprac.), Warszawa 2000, s. 51.
  11. a b J. Kobierzycki, Przyczynki do dziejów ziemi sieradzkiej, Warszawa 1915, cz. II, s. 76.
  12. Aleksander D. Skorobohaty. Diariusz, T. Wasilewski (oprac.), Warszawa 2000, s. 17, 34, 51, 118, 127.
  13. Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy. Tom I. Województwo wileńskie XIV-XVIII wiek, A. Rachuba (red.), Warszawa 2004, s. 178.
  14. Aleksander D. Skorobohaty. Diariusz, T. Wasilewski (oprac.), Warszawa 2000, s. 16, 51, 61.
  15. Aleksander D. Skorobohaty. Diariusz, T. Wasilewski (oprac.), Warszawa 2000, s. 34, 51, 127, 155-157.
  16. Aleksander D. Skorobohaty. Diariusz, T. Wasilewski (oprac.), Warszawa 2000, s. 51, 132, 139.
  17. Sumariusz dokumentów do dóbr supraskich, A. Mironowicz (oprac.), Białystok 2011, s. 127, 189.
  18. B. H. Łuszczyński, Silva heraldica, Biblioteka Narodowa, rkps, t. VI, k. 300.
  19. K. Niesiecki, Herbarz polski, wyd. J.N. Bobrowicz, Lipsk 1839-1845, t. XI, s. 352.
  20. Volumina Legum, t. VII, s. 69.
  21. A. S. Naruszewicz, Dyjaryjusz podróży jego Królewskiej Mości na Sejm Grodzieński, [w:] „Biblioteka Pisarzy Polskiego Oświecenia”, t. VIII, Warszawa 2008, s. 84, 218, 231, 391-392.
  22. A. S. Naruszewicz, Dyjaryjusz podróży jego Królewskiej Mości na Sejm Grodzieński, [w:] „Biblioteka Pisarzy Polskiego Oświecenia”, t. VIII, Warszawa 2008, s. 84, 252.
  23. K. Jakimowicz, Codzienność monarchy podczas pobytu Stanisława Augusta w Puławach w 1777 roku, [w:] „Rocznik Lubelski”, t. XLVI, Lublin 2020s. 40-41.
  24. Poczet szlachty galicyjskiej i bukowińskiej, (praca zbiorowa), Lwów 1857, s. 198.
  25. Stanisław Ostoja Politalski - nekrolog z 1888 r. Zbiory Biblioteki Jagiellońskiej, sygn.: 224649 V Po 515.
  26. Z. Lenart, Samorząd powiatu kolbuszowskiego w latach 1867-1939 : wprowadzenie do monografii, [w:] „Rocznik Kolbuszowski”, nr 10, 2010, s. 102.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • K. Niesiecki, Herbarz polski, wyd. J.N. Bobrowicz, Lipsk 1839-1845, t. XVII, s. 361, t. XI, s. 352.
  • S. Uruski, Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, Warszawa 1904-1931, t. XIV, s. 196-197.
  • Poczet szlachty galicyjskiej i bukowińskiej, (praca zbiorowa), Lwów 1857, s. 198.
  • Regestr diecezjów Franciszka Czaykowskiego czyli właściciele ziemscy w Koronie 1783-1784, S. Górzyński (oprac.), Warszawa 2006, s. 82.
  • J. Kobierzycki, Przyczynki do dziejów ziemi sieradzkiej, Warszawa 1915, cz. I, s. 91; cz. II, s. 76, 86.
  • Urzędnicy województw łęczyckiego i sieradzkiego XVI–XVIII wieku. Spisy, A. Gąsiorowski (red.), Kórnik 1993, s. 127, 129-130.
  • Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV-XVIII wiek, A. Rachuba (red.), Warszawa 2003, s. 316.
  • Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy. Tom I. Województwo wileńskie XIV-XVIII wiek, A. Rachuba (red.), Warszawa 2004, s. 178.
  • Teki Dworzaczka, Biblioteka Kórnicka, PAN.
  • S. Zajączkowski, S. M. Zajączkowski, Materiały do słownika geograficzno-historycznego dawnych ziem łęczyckiej i sieradzkiej do 1400 roku, Łódź 1970, cz. II, s. 47.
  • M. J. Minakowski, Wielka Genealogia Minakowskiego.
  • Aleksander D. Skorobohaty. Diariusz, T. Wasilewski (oprac.), Warszawa 2000, s. 16, 17, 23, 34, 36, 51, 61, 118, 127, 129, 131, 132, 139, 155, 157.
  • J. Kloza, J. Maroszek, Dzieje Goniądza w 450 rocznicę praw miejskich, Białystok-Goniądz 1997, s. 47, 95.
  • Z. Lenart, Samorząd powiatu kolbuszowskiego w latach 1867-1939 : wprowadzenie do monografii, [w:] „Rocznik Kolbuszowski”, nr 10, 2010, s. 102.
  • K. Czemeryński, O dobrach koronnych byłej Rzeczypospolitej Polskiej, Lwów 1870, s. 61, 114.
  • K. Ślusarek, W przededniu autonomii. Własność ziemska i ziemiaństwo zachodniej Galicji w połowie XIX wieku, Warszawa 2013, s. 166, 340.
  • A. S. Naruszewicz, Dyjaryjusz podróży jego Królewskiej Mości na Sejm Grodzieński, [w:] „Biblioteka Pisarzy Polskiego Oświecenia”, t. VIII, Warszawa 2008, s. 84, 218, 231, 252, 391-392.
  • J. M. A. Giżycki, Wiadomości o dominikanach prowincyi litewskiej. Cz. 1, Kraków 1917, s. 265-266.
  • W. Kłapkowski, Konwent Dominikanów w Sejnach, Sejny 2006, s. 38, 91.
  • Rękopis x. Bagińskiego, W. Tyszkiewicz (wyd.), Wilno 1854, s. 96.
  • Pamiętnik Jana Władysława Poczobuta Odlanickiego (1640-1684), Warszawa 1877, s. 7, 161.
  • Sumariusz dokumentów do dóbr supraskich, A. Mironowicz (oprac.), Białystok 2011, s. 127, 189.
  • Archiwum Narodowe w Krakowie, Dobieccy h. Osorya. Sprawa z Politelskimi o granice Bełchatowa (piotrkowskie), „Zbiór Zygmunta Glogera”, sygnatura: 29/678/0/2/122.
  • Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, (praca zbiorowa), Warszawa 1880–1902, t. IV, s. 189; t. VIII, s. 595-596; t. XI, s. 670.
  • K. Jakimowicz, Codzienność monarchy podczas pobytu Stanisława Augusta w Puławach w 1777 roku, [w:] „Rocznik Lubelski”, t. XLVI, Lublin 2020s. 40-41.
  • Volumina Legum, t. VII, s. 69, 115.