Pomnik Synom Ziemi Sanockiej Poległym i Pomordowanym za Polskę w Sanoku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Pomnik Synom Ziemi Sanockiej Poległym i Pomordowanym za Polskę
Ilustracja
Państwo

 Polska

Miejscowość

Sanok

Miejsce

Plac św. Jana

Typ pomnika

Krzyż

Projektant

Jan Tutaj

Data odsłonięcia

11 listopada 2005

Położenie na mapie Sanoka
Mapa konturowa Sanoka, w centrum znajduje się punkt z opisem „Pomnik Synom Ziemi Sanockiej Poległym i Pomordowanym za Polskę”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Pomnik Synom Ziemi Sanockiej Poległym i Pomordowanym za Polskę”
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa konturowa województwa podkarpackiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Pomnik Synom Ziemi Sanockiej Poległym i Pomordowanym za Polskę”
Położenie na mapie powiatu sanockiego
Mapa konturowa powiatu sanockiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Pomnik Synom Ziemi Sanockiej Poległym i Pomordowanym za Polskę”
Ziemia49°33′39,85″N 22°12′29,27″E/49,561069 22,208131

Pomnik Synom Ziemi Sanockiej Poległym i Pomordowanym za Polskępomnik w Sanoku.

Znajduje się na placu św. Jana. W przybliżeniu w tym miejscu stał w latach 1902–1941 pierwszy sanocki Pomnik Tadeusza Kościuszki.

Pomysł pomnika jako łączne upamiętnienie sanoczan w II wojnie światowej zaistniał po raz pierwszy po jej zakończeniu. Następnie został podniesiony po 1989. Inicjatorem ustanowienia pomnika był ppłk Marian Jarosz[1][2][3]. Wówczas sprowadzono do Sanoka 36 urn z prochami mieszkańców miasta i okolic biorących udział w walkach na frontach wojny. 11 marca 1999 powstał społeczny Komitet Budowy Pomnika, powołany przez organizacje kombatanckie z Sanoka, którego przewodniczącym został Andrzej Bernacki[4][5]. Powyższe ciało działało jako Stowarzyszenie Komitet budowy Pomnika Synom Ziemi Sanockiej Poległym za Polskę[6]. 22 kwietnia 1999 Rada Miasta Sanoka podjęła uchwałę w sprawie budowy pomnika wskazując jego lokalizację[7]. Wybór lokalizacji miejsca podjęto po konsultacji z pracownikami Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie. Wykonanie pomnika zostało sfinansowane ze składek społecznych. W wyniku przeprowadzonego konkursu na projekt pomnika został wybrany pomysł, który zgłosił prof. Jan Tutaj z krakowskiej ASP[8][9]. Decyzję zatwierdziła Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa. We wrześniu 2003 wmurowano akt erekcyjny, a prace nad instalacją pomnika trwały od połowy 2005 (formy odlewów wykonała miejscowa firma GT).

Patronat honorowy na budową pomnika objął prezydent RP Aleksander Kwaśniewski[10]. Pomnik został odsłonięty w Narodowe Święto Niepodległości 11 listopada 2005 roku (w 87. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości)[11].

Upamiętnia ofiary walk z II wojny światowej, niemieckich obozów koncentracyjnych, zbrodni katyńskiej, zbrodni UPA – pochodzących z Sanoka i ziemi sanockiej. Jest wykonany z brązu. Jego główna część to miecz stylizowany na krzyż[12]. w formie rozciętej pionowo w połowie, umieszczony na brukowanym ukośnym postumencie, na którym u góry znajduje się napis główny: "Synom Ziemi Sanockiej Poległym i Pomordowanym za Polskę", na lewym krańcu jest umiejscowiony herb Sanoka, na prawym krańcu godło Rzeczypospolitej Polskiej, zaś pomiędzy nimi położono 37 tabliczek przywołujących miejsca walk, martyrologii i kaźni począwszy od 1939 roku. U podnóża zostały wmurowane urny z ziemią pochodzącą z miejsc bitew, w których brali udział sanoczanie[13].

Projekt pomnika autorstwa prof. Jana Tutaja
Rekonstruktorzy 2 Pułku Strzelców Podhalańskich przed pomnikiem (2010)
Uroczystości przed pomnikiem (2011)

Pod Pomnikiem obchodzone są regularnie uroczystości państwowe i patriotyczne.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Na tabliczce popełniono błąd ortograficzny, gdyż nazwę miejscowości zapisano jako „Chamboise”.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Adam Sikorski. Odmawiam lustratorom. „Tygodnik Sanocki”, s. 10, Nr 3 (793) z 19 stycznia 2007. 
  2. Ppłk Marian Jarosz – 1921-2008 r. Pożegnanie. „Tygodnik Sanocki”, s. 5, Nr 38 (880) z 19 września 2008. 
  3. Władysław Stachowicz. Samorząd terytorialny miasta Sanoka w latach 1990–2002 w relacjach lokalnej prasy. „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”. Nr 11: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1990–2010, s. 204, 2014. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X. 
  4. Tu stanie pomnik. „Tygodnik Sanocki”. Nr 29 (401), s. 6, 16 lipca 1999. 
  5. W sprawie pomnika, List do prezydenta. „Tygodnik Sanocki”. Nr 98 (434), s. 12, 3 marca 2000. 
  6. Stowarzyszenie Komitet budowy Pomnika Synom Ziemi Sanockiej Poległym za Polskę - w likwidacji (KRS: 0000030643). krs-online.com.pl. [dostęp 2012-10-03].
  7. Apel organizacji kombatanckich Sanoka. „Tygodnik Sanocki”. Nr 11 (436), s. 4, 17 marca 2000. 
  8. Jan Tutaj. krakow.pl. [dostęp 2012-10-03]. (pol.).
  9. Jan Tutaj - rzeźba, obiekty, rysunek. 4lomza.pl. [dostęp 2012-10-03]. (pol.).
  10. Czesław Skrobała. Urny czekają na wmurowanie. „Tygodnik Sanocki”. Nr 9 (538), s. 10, 1 marca 2002. 
  11. "Przewodnik po Sanoku klasy 5a" - Szkoła Podstawowa nr 3 w Sanoku. comenius.sanok.pl. [dostęp 2012-10-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-11-27)]. (pol.).
  12. Waldemar Och. Kalendarium sanockie 2005-2010. „Rocznik Sanocki 2011”, s. 263, 2011. Towarzystwo Przyjaciół Sanoka i Ziemi Sanockiej. ISSN 0557-2096. 
  13. 95 lat sanockiego harcerstwa 1911–2006. Sanok: 2006, s. 102.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • W hołdzie tym, co wolność przynieśli / Z kart historii, Tygodnik Sanocki nr 46 (732) z 18 listopada 2005, s. 1.