Rypin (gmina wiejska)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Rypin
gmina wiejska
Ilustracja
Urząd gminy w Rypinie
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Powiat rypiński
TERYT 0412042
Wójt Janusz Tyburski
Powierzchnia 131,94 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności

7498[1]
• gęstość 56,8 os./km²
Nr kierunkowy 54
Tablice rejestracyjne CRY
Adres urzędu:
ul. Lipnowska 4
87-500 Rypin
Szczegółowy podział administracyjny
Plan gminy Rypin
Liczba sołectw 25
Liczba miejscowości 30
Położenie na mapie powiatu
Położenie na mapie powiatu
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa konturowa województwa kujawsko-pomorskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Rypin”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Rypin”
Ziemia53°04′N 19°27′E/53,066667 19,450000
Strona internetowa
Biuletyn Informacji Publicznej
Portal Polska
Pałac w Sadłowie
Kościół św. Jana Chrzciciela w Sadłowie
Spichlerz w Rusinowie

Rypingmina wiejska w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie rypińskim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie włocławskim.

Siedziba gminy znajduje się w Rypinie.

Według danych z 30 czerwca 2004[2] gminę zamieszkiwały 7473 osoby. Natomiast według danych z 31 grudnia 2017 roku[3] gminę zamieszkiwały 7503 osoby.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Przdedwojennymi poprzedniczkami wiejskiej gminy Rypin były gmina Starorypin i gmina Pręczki, które powstała w 1867 roku w powiecie rypińskim w guberni płockiej. W okresie międzywojennym gminy te należały do powiatu rypińskiego w woj. warszawskim[4]. 1 kwietnia 1938 wraz z całym powiatem rypińskim przeniesiono je do woj. pomorskiego[5].

Gmina wiejska Rypin pojawia się po raz pierwszy podczas II wojny światowej. 24 października 1940 utworzono ją pod nazwą Rippin-Land (od 1941 jako Rippin (Westpr.)-Land) z obszarów zniesionych gmin Starorypin i Pręczki[6]. Do gminy Rippin-Land przyłaczono również gromady Cetki, Długie i Warpalice z przedwojennej gminy Wąpielsk, gromadę Zakrocz z przedwojennej gminy Czermin oraz gromadę Sumówko z przedwojennej gminy Osiek[6], natomiast należące przed wojną do gminy Starorypin gromady Kłuśno, Michałki i Tadajewo włączono do gminy Osiek (Lindenschanz)[7].

Po wojnie, dekretem PKWN z 21 sierpnia 1944 o trybie powołania władz administracji ogólnej I-ej i II-ej instancji, uchylono wszelki zmiany w podziale administracyjnym państwa wprowadzone przez okupanta (Art. 11)[8], w związku z czym gmina Rypin została zniesiona. Niejednak, niektóre zmiany w podziale administracyjnym powiatu rypińskiego wprowadzone podczas wojny utrzymywały się w praktyce także po wojnie[9]. Było to praktykowane do tego stopnia, że Wojewoda Pomorski wydał 22 kwietnia 1950 specjalne ogłoszenie informujące o powróceniu do stanu administracyjnego z 1 września 1939[10], choć w praktyce nadal stosowano zarówno nazewnictwo jak i skład gmin wprowadzony przez okupanta; ponadto przedwojenną gminę Starorypin nazywano w oficjalnych publikacjach gminą Strzygi[11][12]. Brak konsensusu trwał do jesieni 1954, kiedy to formalnie zniesieno gminy wiejskie w miejsce gromad[13].

Dopiero gmina wiejska utworzona w 1973 roku nazywa się formalnie Rypin [14].

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2002[15] gmina Rypin ma obszar 131,94 km², w tym:

  • użytki rolne: 84%
  • użytki leśne: 7%

Gmina stanowi 22,47% powierzchni powiatu.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 30 czerwca 2004[2]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób % osób % osób %
populacja 7473 100 3680 49,2 3793 50,8
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
56,6 27,9 28,7
  • Piramida wieku mieszkańców gminy Rypin w 2014 roku[1].


Piramida wieku Gmina Rypin.png

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Wykaz zarejestrowanych zabytków nieruchomych na terenie gminy[16]:

  • zespół dworski w Rusinowie, obejmujący: ruiny dworu z połowy XIX; park, nr 207/A z 02.06.1986 roku
  • zespół kościelny parafii pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela w Sadłowie, obejmujący: kościół z lat 1752-56; dzwonnicę z 1885; cmentarz przykościelny z XVIII w.; ogrodzenie z bramkami z XIX w., nr A/189 z 1.09.2004 roku
  • zespół pałacowy w Sadłowie, obejmujący: pałac z przełomu XVIII/XIX w. (nr 75/23 z 01.12.1967); park (nr 288/A z 24.02.1992)
  • zespół dworski z drugiej połowy XIX w. w Starorypinie Prywatnym, obejmujący: rządcówkę; spichrz z 1917; czworak; park, nr 285/A z 27.09.1991 roku.

Sołectwa[edytuj | edytuj kod]

Balin, Borzymin, Cetki, Czyżewo, Dębiany, Dylewo, Głowińsk, Godziszewy, Jasin, Kowalki, Kwiatkowo, Linne, Marianki, Podole, Puszcza Rządowa, Rusinowo, Rypałki Prywatne, Sadłowo, Nowe Sadłowo, Sikory, Starorypin Prywatny, Starorypin Rządowy, Stawiska, Stępowo, Zakrocz.

Pozostałe miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Iwany, Ławy, Puszcza Miejska, Rakowo, Sadłowo-Rumunki.

Sąsiednie gminy[edytuj | edytuj kod]

Brzuze, Osiek, Rogowo, Rypin (miasto), Skrwilno, Świedziebnia, Wąpielsk

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Gmina Rypin w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2016-03-14] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. a b Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  3. Gmina Rypin w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2020-04-02] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  4. Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej – podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933
  5. Dz.U. z 1938 r. nr 27, poz. 240
  6. a b Amtsbezirk Rippin (Westpr.)-Land
  7. Amtsbezirk Lindenschanz
  8. Dz.U. z 1944 r. nr 2, poz. 8
  9. Podział administracyjny Rzeczypospolitej Polskiej: Praca zespołowa pod redakcją prof. Stanisława Srokowskiego. Warszawa: Biblioteka Samorządowca Nr 77, 1948.
  10. Pomorski Dziennik Wojewódzki. 1950, nr 10, poz. 208
  11. Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa
  12. Uchwała Nr 24/10 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na gromady powiatu rypińskiego; w ramach Zarządzenia Nr 9 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z 18 listopada 1954 w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z 5 października 1954 dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 1 grudnia 1954 r., Nr. 12, Poz. 63)
  13. Dz.U. z 1954 r. nr 43, poz. 191
  14. Uchwała Nr XVIII/88/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 6 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie bydgoskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 9 grudnia 1972, Nr. 17, Poz. 200).
  15. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  16. Rejestr zabytków nieruchomych na terenie województwa kujawsko-pomorskiego stan na dzień 31 grudnia 2011 roku, s. 68-69. [dostęp 23-02-2012].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]