Chrostkowo (gmina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Chrostkowo
gmina wiejska
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo

 Polska

Województwo

 kujawsko-pomorskie

Powiat

lipnowski

TERYT

6040608032

Wójt

Mariusz Lorenc (2014)

Powierzchnia

74,08 km²

Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności


2921[1]

• gęstość

39,4 os./km²

Nr kierunkowy

54

Tablice rejestracyjne

CLI

Adres urzędu:
87-602 Chrostkowo
Szczegółowy podział administracyjny
Plan gminy Chrostkowo
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa konturowa województwa kujawsko-pomorskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Chrostkowo”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Chrostkowo”
Ziemia52°57′N 19°15′E/52,950000 19,250000
Strona internetowa
Biuletyn Informacji Publicznej
Portal Polska

Chrostkowogmina wiejska w Polsce w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie lipnowskim. W latach 1975–1998 gmina administracyjnie należała do województwa włocławskiego.

Siedziba gminy to Chrostkowo.

Według danych z 31 grudnia 2013[2] gminę zamieszkiwało 2990 osób.

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2002[3] gmina Chrostkowo ma obszar 74,08 km², w tym:

  • użytki rolne: 81%
  • użytki leśne: 9%

Gmina stanowi 7,29% powierzchni powiatu.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 31 grudnia 2013[2]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób % osób % osób %
populacja 2990 100 1462 48,9 1528 51,1
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
40,3 19,7 20,6
  • Piramida wieku mieszkańców gminy Chrostkowo w 2014 roku[1].


Piramida wieku Gmina Chrostkowo.png

Historia[edytuj | edytuj kod]

Przez teren gminy przechodzi tak zwany „Trakt Napoleoński” łączący Chrostkowo z ziemią płocką. W roku 1865 na terenie gminy toczyły się liczne walki powstańcze z zaborcą carskim. Największa z nich odbyła się w miejscowości Nietrzeba, gdzie obecnie znajduje się pomnik upamiętniający to wydarzenie i czczący pamięć 12 poległych młodych powstańców[4]. Lata okupacji hitlerowskiej i martyrologii upamiętniają zbiorcze mogiły na cmentarzu parafialnym.

W herbie Chrostkowa znajduje się brzoza – symbol obfitej zieleni, która od wieków porasta okolicę i dała nazwę miejscowości. Chrustowo i Chrustków to nazwy wymieniane w zapisach historycznych. Snop zboża nawiązuje do typowo rolniczego charakteru gminy.

Historia administracyjna[edytuj | edytuj kod]

Gmina Chrostkowo powstała w 1867 roku w powiecie rypińskim w guberni płockiej. W okresie międzywojennym gmina Chrostkowo należała do powiatu rypińskiego w woj. warszawskim. 1 kwietnia 1938 roku gminę wraz z całym powiatem rypińskim przeniesiono do woj. pomorskiego[5]. Siedzibą gminy Sokołowo było Zbójno[6].

Podczas II wojny światowej gminę włączono do nowej Rzeszy, nazwano Horstfeld i zmieniono jej granice, włączając do niej gromady Głęboczek, Kawno, Obory, Podolina, Sikorek, Sikórz i Stalmierz ze zniesionej gminy Sokołowo[7][8][9].

Po wojnie, dekretem PKWN z 21 sierpnia 1944 o trybie powołania władz administracji ogólnej I i II instancji, uchylono wszelki zmiany w podziale administracyjnym państwa wprowadzone przez okupanta (art. 11)[10]. Jednak zmiany w podziale administracyjnym powiatu rypińskiego wprowadzone podczas wojny utrzymywały się w praktyce także po wojnie[8]. Było to praktykowane do tego stopnia, że Wojewoda Pomorski wydał 22 kwietnia 1950 specjalne ogłoszenie informujące o powróceniu do stanu administracyjnego z 1 września 1939, m.in. podkreślając szczególnie, że „gromady Obory, Podolina i Kawno należą do gminy wiejskiej Sokołowo a nie do gminy wiejskiej Chrostkowo"[11]. Tak więc przedwojenna gmina Sokołowo funkcjonowała de iure także po wojnie, choć w praktyce nadal stosowano zarówno nazewnictwo jak i skład gmin wprowadzony przez okupanta. Na przykład, GUS-owski oficjalny Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r. dalej zalicza gromady Kawno, Obory, Podolina, Sikórz i Stalmierz do gminy Chrostkowo (a nie do gminu Sokołowo)[12][13]. Podobnie było nawet w wydawnictwach wojewódzkich, np. w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z 1954 w opisie gmin i gromad podlegających transformacji w związku z reformą administracyjną państwa[14]. Brak konsensusu trwał do jesieni 1954, kiedy to formalnie zniesiono gminy wiejskie w miejsce gromad[15].

Gminę Chrostkowo reaktywowano ponownie 1 stycznia 1973 (w powiecie rypińskim), w związku z kolejną reformą administracyjną[16]. Do powiatu lipnowskiego gmina należy dopiero od 1999 roku.

Zabytki i atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Kościół św. Barbary w Chrostkowie

Na terenie gminy znaleźć można kilka zabytków: zespoły parkowo – dworskie, drewniane budownictwo ludowe przełomu XIX i XX wieku oraz obiekty inżynierii wodnej wybudowane dla potrzeb okolicznej ludności – drewniany młyn wodny w osadzie Nietrzeba z 1850 roku, a także: w Nowej Wsi – spichlerz podworski, murowany z II połowy XIX wieku, w Głęboczku – spichlerz murowany z 1900 roku, w Janiszewie – kaplica murowana z I połowy XIX wieku, wiatrak paltrak drewniany z 1885 roku. Niewątpliwą atrakcją dla przejezdnych i najważniejszym dla mieszkańców jest najstarszy obiekt gminy – kościół drewniany pod wezwaniem świętej Barbary z ok. 1694 roku wraz z dzwonnicą i kostnicą parafialną, murowaną plebanią z lat 1920-1925 oraz cmentarzem rzymskokatolickim z I połowy XIX wieku.

Tereny gminy stanowią największe zgrupowanie unikatowych form polodowcowych zwanych drumlinami. Cechą charakterystyczną gminy jest kompleks zwany strefą „pagórków chrostkowskich”, których wzniesienia sięgają 50 metrów, a nawet wartość tę przekraczają. Ten atrakcyjny krajobrazowo obszar objęty jest ochroną jako zespół przyrodniczo-krajobrazowy Morena chrostowska.

Sołectwa[edytuj | edytuj kod]

Adamowo, Chojno, Chrostkowo, Chrostkowo Nowe, Głęboczek, Gołuchowo, Janiszewo, Kawno, Ksawery, Lubianki, Majdany, Makówiec, Nowa Wieś, Sikórz, Stalmierz, Wildno.

Sąsiednie gminy[edytuj | edytuj kod]

Brzuze, Kikół, Lipno, Rogowo, Skępe, Zbójno

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Gmina Chrostkowo w liczbach, Polska w liczbach [dostęp 2016-03-14] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. a b Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2013 r. (stan w dniu 31 XII) (pol.). GUS. [dostęp 2014-10-05].
  3. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  4. Mirosław Krajewski, Organizatorzy i uczestnicy powstania styczniowego na Ziemi Dobrzyńskiej, http://www.krajewskimiroslaw.pl/_media/style/verbum/images/Uczestnicy%20walk%201861-1864.pdf[dostęp:2019-05-13]
  5. Dz.U. z 1938 r. nr 27, poz. 240
  6. Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej – podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933
  7. Amtsbezirk Horstfeld
  8. a b Podział administracyjny Rzeczypospolitej Polskiej: Praca zespołowa pod redakcją prof. Stanisława Srokowskiego. Warszawa: Biblioteka Samorządowca Nr 77, 1948.
  9. Informator adresowy miast i gmin wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: Instytut Wydawniczy Kolumna, 1948.
  10. Dz.U. z 1944 r. nr 2, poz. 8
  11. Pomorski Dziennik Wojewódzki. 1950, nr 10, poz. 208
  12. Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa
  13. Gromadę Sikorek zniesiono formalnie 1 lipca 1952 (Pomorski Dziennik Wojewódzki. 1950, nr 9, poz. 194)
  14. Uchwała Nr 24/10 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na gromady powiatu rypińskiego; w ramach Zarządzenia Nr 9 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z 18 listopada 1954 w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z 5 października 1954 dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 1 grudnia 1954 r., Nr. 12, Poz. 63)
  15. Dz.U. z 1954 r. nr 43, poz. 191
  16. Uchwała Nr XVIII/88/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 6 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie bydgoskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 9 grudnia 1972, Nr. 17, Poz. 200).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Krajewski M., Dobrzyński słownik biograficzny, Włocławek 2002.
  • Krajewski M., Nowy słownik biograficzny Ziemi Dobrzyńskiej, t. 1-2, Dobrzyńskie Towarzystwo Naukowe, Rypin 2014.
  • Krajewski M., Mietz M., Zabytki Ziemi Dobrzyńskiej. Przewodnik biograficzny, Włocławek 1996.
  • Rudziński R., Sikorowski A., Ziemia Chrostkowska. Materiały do monografii, Chrostkowo 2006.
  • Sikorowski A., Gmina Chrostkowo w latach 1948-2003. Materiały do dziejów Ziemi Chrostkowskiej, Chrostkowo 2004.
  • Sikorowski A., Chrostkowo i okolice, Chrostkowo 2003.
  • Wożniak B., Chrostkowo i okolice, Rypin 1998.