Sąd Okręgowy w Białymstoku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Budynek Sądu Okręgowego w Białymstoku

Sąd Okręgowy – organ wymiaru sprawiedliwości z siedzibą przy ul. M. Skłodowskiej-Curie 1 w Białymstoku[1].

Status prawny[edytuj | edytuj kod]

Sąd okręgowy jest państwową jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej. W polskim wymiarze sprawiedliwości jest zasadą, że w pierwszej instancji orzeka sąd rejonowy, natomiast sąd okręgowy orzeka jako sąd pierwszej instancji tylko w sprawach o zbrodnie i niektóre występki. Na wniosek sądu rejonowego sąd apelacyjny może przekazać sądowi okręgowemu do rozpoznania w I instancji sprawę o każde przestępstwo ze względu na szczególną wagę lub zawiłość tej sprawy.

Sąd Okręgowy w Białymstoku stanowi element władzy sądowniczej sprawującej wymiar sprawiedliwości na podstawie Konstytucji RP[2]. Sposób organizacji Sądu reguluje ustawa o ustroju sądów powszechnych[3]) a także akty wykonawcze[4]. Obejmuje obszar właściwości Sądów rejonowych w Białymstoku, Bielska Podlaskiego i Sokółki.

Historia Sądu[edytuj | edytuj kod]

Budynek Sądu Apelacyjnego (aktualnie), a w okresie międzywojennym siedziba Sądu Okręgowego w Białymstoku

Okres międzywojenny[edytuj | edytuj kod]

Na początku II wojny światowej Białystok na mocy paktu Ribbentrop-Mołotow dostał się pod władzę Sowietów. Potem okupowali go Niemcy. Zaborcy dążyli do wyniszczenia inteligencji polskiej. Wśród ofiar byli także pracownicy przedwojennego Sądu Okręgowego. Ich pamięci jest poświęcona tablica wbudowana na holu na I piętrze w budynku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku przy ul. A. Mickiewicza 5, gdzie przed wojną mieścił się sąd okręgowy. Kolatorami tablicy są pracownicy białostockiego sądownictwa, przy udziale członków rodzin pomordowanych. Tablica została odsłonięta 23 stycznia 1993 r. przez ministra sprawiedliwości Zbigniewa Dykę i Jadwigę Budlewską, córkę ostatniego prezesa Sądu Okręgowego w Białymstoku, Józefa Ostruszki, którego nazwisko otwiera listę ofiar pomordowanych[5].

Jadwiga Ostruszka przed Gmachem Sądu Okręgowego w Białymstoku (1935).

Aktualnie[edytuj | edytuj kod]

Sąd Okręgowy w Białymstoku przy ul. M. Skłodowskiej-Curie 1 utworzony został 1 stycznia 1999 na mocy przepisów ustawy o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych[6] oraz rozporządzenia ministra sprawiedliwości z dnia 30 grudnia 1998 r. w sprawie utworzenia sądów apelacyjnych, sądów okręgowych i sądów rejonowych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości[7]. Sąd Okręgowy w Białymstoku został przekształcony z działającego przedtem w tym miejscu Sądu Wojewódzkiego w Białymstoku.

Struktury organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Sądy Okręgowe funkcjonują w strukturach sądów powszechnych, które rozstrzygają wszelkie sprawy z zakresu prawa karnego, cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, które nie są zastrzeżone dla innych sądów.
W Sądzie Okręgowym w Białymstoku utworzone zostały następujące wydziały[8]:

  • Wydział I Cywilny – do zakresu działania należy rozpoznawanie w I instancji spraw cywilnych i rodzinnych.
  • Wydział II Cywilny Odwoławczy – do zakresu działania należy rozpoznawanie w II instancji spraw cywilnych oraz spraw z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego, postępowania w stosunku do osób uzależnionych od alkoholu oraz postępowania w sprawach nieletnich.
  • Wydział III Karny – wydział do spraw z zakresu prawa karnego w pierwszej instancji oraz rozpoznawania spraw z ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznanie na nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległości bytu Państwa Polskiego.
  • Wydział IV Penitencjarny – wydział penitencjarny i nadzoru nad wykonywaniem orzeczeń karnych – do spraw penitencjarnych i nadzoru nad sądowym postępowaniem wykonawczym w sprawach z zakresu prawa karnego.
  • Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych – do zakresu działania należy rozpoznawanie spraw z zakresu prawa pracy rozpoznawanych w I i II instancji oraz rozpoznawanie spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. Postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych i w sprawach odwołań rozpoznawanych przez sąd pracy i ubezpieczeń społecznych jest w zasadzie bezpłatne (art. 36 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).
    Wyjątek stanowi sytuacja, gdy w procesie ZUS reprezentowany jest przez radcę prawnego. Zakład może wówczas wystąpić o zwrot kosztów zastępstwa procesowego. Strona przegrywająca proces, ponosi koszty.
  • Wydział VII Gospodarczy – do zakresu działania należy rozpoznawanie w I i II instancji spraw gospodarczych.
  • Wydział VIII Karny Odwoławczy – do zakresu działania należy rozpoznawanie w II instancji spraw z zakresu prawa karnego, spraw o wykroczenia i spraw przeciwko nieletnim o popełnienie czynu karalnego, jeżeli wobec nieletniego zastosowano środek poprawczy lub gdy środek odwoławczy zawiera wniosek o orzeczenie środka poprawczego.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Strona Sądu Okręgowego w Białymstoku
  2. Dz.U. z 1997 r. nr 78, poz. 483
  3. Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 52), w skrócie u.s.p.
  4. W szczególności rozporządzenie ministra sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2015 r. – Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 2316, ze zm.), Zarządzenie ministra sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 2003 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej (Dz. Urz. MS 2003 r. Nr 5, poz. 22 ze zm.) oraz Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 października 2002 r. w sprawie trybu sprawowania nadzoru nad działalnością administracyjną sądów (Dz.U. z 2002 r. nr 187, poz. 1564, ze zm.)
  5. Strona Sądu Apelacyjnego w Białymstoku. Historia Sądu
  6. Art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 1998 r. nr 160, poz. 1064)
  7. Dz.U. z 1998 r. nr 166, poz. 1253, ze zm.
  8. Sąd Okręgowy - struktura organizacyjna