Samochód autonomiczny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Junior, autonomiczny Volkswagen Passat, na kampusie Stanford University (2009)

Pojazd autonomiczny (ang. autonomous vehicle – AV), pojazd zdalnie połączony i zautomatyzowany (ang. connected and automated vehicle – CAV), także: samochód samosterujący (ang. self-driving car), samochód autonomiczny (ang. autonomous car), pojazd bez kierowcy (ang. driverless vehicle), lądowy pojazd bezzałogowy (ang. unmanned land vehicle) – „pojazd samochodowy, wyposażony w systemy sprawujące kontrolę nad ruchem tego pojazdu i umożliwiające jego ruch bez ingerencji kierującego”[1].

Pojazdy autonomiczne można podzielić wg funkcji, jaką pełnią na trzy grupy[2]:

  1. posiadane na własność służące indywidualnym potrzebom gospodarstwa domowego lub firmy (np. Tesla Model S) – jest to naturalna ewolucja samochodu od czasu wynalezienia automobilu (ang. autonomous automobile);
  2. dostępne i przywoływane na żądanie, służące okazjonalnym potrzebom indywidualnych osób, rodzin i znajomych – jest to połączenie usług carsharingu i ridesoursingu/ridehailingu (np. Uber), rozwijane w szczególności przez firmę Waymo (ogólnie określane przez tę firmę jako ang. self-driving car), tzw. samochód Google – ang. Google car, czyli wycofany obecnie z użytku pojazd Firefly i jego następcy, produkowani przy współpracy z producentami motoryzacyjnymi na bazie ich platform (które to doświadczenia w przyszłości z pewnością posłużą do sprzedaży pojazdów indywidualnym klientom);
  3. współdzielone przez kilkuosobową lub kilkunastoosobową grupę zazwyczaj obcych sobie ludzi, poruszające się na stałych trasach według rozkładu jazdy lub na elastycznych trasach z dedykowanymi przystankami na żądanie, służące w szczególności transportowi tzw. pierwszej i ostatniej mili w pobliżu masowego transportu zbiorowego oraz dużych kampusów, kompleksów przemysłowych, usługowych lub mieszkalnych – są to poruszające się z miejską prędkością mikrobusy bezzałogowe (ang. driverless shuttles) produkowane m.in. przez firmy: Navya i Easymile (EZ10).

Najczęściej samochody autonomiczne to przeróbki pojazdów dostępnych na rynku (np. Toyota Prius, Audi TT itd.). Potrafią one wykrywać przeszkody i poruszać się po drogach bez udziału człowieka[3].

Samochody autonomiczne używają technik typu lidar, radar, GPS, widzenie komputerowe w celu nawigacji i omijania przeszkód[4].

Wiele dużych firm zbudowało własne samochody autonomiczne, np.: Mercedes-Benz, General Motors, Bosch, Nissan, Toyota, Audi, Volvo, Nvidia i Google[5][6].

Testy pojazdów autonomicznych[edytuj | edytuj kod]

Świat[edytuj | edytuj kod]

W latach 2004–2007 prace nad samochodami autonomicznymi nabrały tempa dzięki Darpa Grand Challenge[7].

Od 10 maja 2018 roku samochody autonomiczne mają prawo zabierać pasażerów na pokład w stanie Kalifornia[8].

Google oferuje darmowe przejazdy dla mieszkańców, w Arizonie, na obszarze dwukrotnie większym niż San Francisco[9].

W grudniu 2020 rozpoczęto testowanie autonomicznej taksówki("RoboTaxi") na ulicach liczącego ponad 13 milionów mieszkańców Shenzhen w Chinach. Są to pojazdy autonomiczne 5 poziomu firmy AutoX, a więc nie muszą nawet posiadać kierownicy czy pedałów by się poruszać po drogach. [10]

Polska[edytuj | edytuj kod]

Gdańsk[edytuj | edytuj kod]

W Gdańsku, w ciągu dwudziestu czterech dni we wrześniu 2019 roku, dzięki udziałowi miasta w międzynarodowym projekcie Sohjoa Baltic, prowadzone były badania, promocja i testy zautomatyzowanych, poruszających się bez kierowcy elektrycznych minibusów EasyMile EZ10, jako części łańcucha transportu publicznego, a w szczególności połączeń "pierwszej i ostatniej mili"[11][12][13].

Pozostałe[edytuj | edytuj kod]

W 2019 roku miały odbyć się testy samochodu autonomicznego w Polsce, na odcinku autostrady A4 KrakówTarnów[14][15].

Ustawodawstwo[edytuj | edytuj kod]

Polska[edytuj | edytuj kod]

W polskim prawie definicja pojazdu autonomicznego oraz warunki wykorzystania dróg na potrzeby prac badawczych nad pojazdami autonomicznymi zostały wprowadzone Ustawą z dnia 11 stycznia 2018 r. o elektromobilności i paliwach alternatywnych (Dz. U. 2018 poz. 317)[16], która zmieniła Ustawę z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1260 i 1926 oraz z 2018 r. poz. 79, 106 i 138)[1] poprzez dodanie do rozdziału 5 "Porządek i bezpieczeństwo ruchu na drogach" oddziału 6 "Wykorzystanie dróg na potrzeby prac badawczych nad pojazdami autonomicznymi".

Definicja z art. 65k Prawa o ruchu drogowym brzmi następująco:>:

Art. 65k. Ilekroć w niniejszym oddziale jest mowa o pojeździe autonomicznym, należy przez to rozumieć pojazd samochodowy, wyposażony w systemy sprawujące kontrolę nad ruchem tego pojazdu i umożliwiające jego ruch bez ingerencji kierującego, który w każdej chwili może przejąć kontrolę nad tym pojazdem.

Zgodnie z art. 65l ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, na polskich drogach możliwe jest przeprowadzanie testów pojazdów na określonych w ustawie zasadach:

Art. 65l. 1. Prowadzenie prac badawczych związanych z testowaniem pojazdów autonomicznych w ruchu drogowym na drogach publicznych, w szczególności na potrzeby zastosowania pojazdów autonomicznych w transporcie zbiorowym i realizacji innych zadań publicznych, jest możliwe pod warunkiem spełnienia wymagań bezpieczeństwa i uzyskania zezwolenia na przeprowadzenie tych prac.

Stany Zjednoczone[edytuj | edytuj kod]

Toyota Prius przerobiona przez Google, aby mogła działać jako samochód autonomiczny

Pod koniec 2013 roku cztery stany USA, Nevada, Floryda, Kalifornia i Michigan, miały już uchwalone prawo zezwalające na poruszanie się samochodów autonomicznych po drogach publicznych[17][18][19].

Poziomy autonomiczności[edytuj | edytuj kod]

Jest 5 poziomów autonomii pojazdu[20]:

Poziom 0
systemy wspomagania kierowcy – np. ESP, ABS, tempomat; tego rodzaju systemy ma wiele modeli samochodów
Poziom 1
automatyzacja jednego elementu wymaganego do prowadzenia pojazdu, np. utrzymywanie stałej odległości od poprzedzającego pojazdu
Poziom 2
jazda „półautonomiczna” – pojazd kontroluje kierunek jazdy, odpowiada za pas ruchu, przyspieszenie, hamowanie i kierowanie, kontroluje odległość od poprzedzających pojazdów (np. jazda po autostradzie)
Poziom 3
komputer przejmuje kontrolę nad pojazdem, jak poprzednio (np. w czasie jazdy po autostradzie) oraz w prostych sytuacjach drogowych w mieście – kierowca zajmuje się sytuacjami trudnymi i skomplikowanymi w mieście
Poziom 4
zasadniczo jazda w pełni autonomiczna – kierowca nie musi kierować pojazdu w czasie manewrów skomplikowanych w mieście oraz dowolnych innych; pojazd ma urządzenia do ręcznego kierowania (np. kierownica, dżojstik), ale wykorzystywane są tylko na życzenie kierowcy „chcącego samemu poprowadzić”
Poziom 5
jazda w pełni autonomiczna – pojazd nie ma urządzeń do ręcznego kierowania

Historia osiągania poziomów autonomiczności pojazdu[edytuj | edytuj kod]

Przykłady dla samochodów osobowych, dostępnych w sprzedaży dla zwykłego użytkownika:

  • poziom 0 osiągały już typowe pojazdy nowe sprzedawane w Europie w 2012 roku; np. ABS jako obowiązkowy system w nowych samochodach miał zostać wprowadzony w każdym nowym aucie sprzedawanym w Europie od 2017 roku[21]
  • poziom 1 osiągnęło wiele nowych aut sprzedawanych już w 2018 roku[22]
  • poziom 2 osiągnął sprzedawany od 2018 roku Cadillac CT6 (z wyjątkiem braku zmiany pasa na autostradzie)[23]
  • poziom 3 mają osiągnąć samochody sprzedawane od 2019 roku[20]

Poza tym przedstawiciele amerykańskiego przedsiębiorstwa Tesla stwierdzili, że od 2016 roku każdy ich nowy pojazd ma wystarczające możliwości sprzętowe, by ich samochody sterowane były samoczynnie i niezależnie[24].

Planowana data wprowadzenia komercyjnej usługi[edytuj | edytuj kod]

Według oświadczenia spółki(wspólne przedsięwzięcie) Motional (składającego się z Hyundai, firmy Aptiv, oraz przewoźnika Lyft) uruchomienie komercyjnej usługi robotaxi, czyli przewożenia pasażerów przez pojazdy w rodzaju autonomicznych taksówek, ma wystartować w największych miastach USA w 2023.[25]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b rozdział 5 "Porządek i bezpieczeństwo ruchu na drogach", oddział 6 "Wykorzystanie dróg na potrzeby prac badawczych nad pojazdami autonomicznymi", [w:] Ustawa Prawo o ruchu drogowym, 20 czerwca 1997.
  2. Piotr Marek Smolnicki, Jacek Sołtys, Driverless Mobility: The Impact on Metropolitan Spatial Structures, „Procedia Engineering”, 161, World Multidisciplinary Civil Engineering-Architecture-Urban Planning Symposium – WMCAUS, 2016, s. 2184–2190, DOI10.1016/j.proeng.2016.08.813, ISSN 1877-7058 (ang.).???
  3. r, Bez kierownicy i pedałów – Audi Aicon – Nowości ze świata motoryzacji, „Nowości ze świata motoryzacji – cafemoto.pl”, 2 czerwca 2018 [dostęp 2018-06-02].
  4. Zobacz w akcji samochód Google'a bez kierowcy. Marcin Chmielewski, Chip.pl, 4 marca 2011 (pol.)
  5. Bezzałogowe BMW „The National” 10 Września 2011.
  6. Ford i bezzałogowe samochody „Gigaom” 9 kwietnia 2012.
  7. Stanley Robot wygrywa DARPA Grand Challenge „Popular Mechanics” 9 stycznia 2006.
  8. Joachim Snoch: W Kalifornii samochody autonomiczne będą mogły zabierać pasażerów (pol.). 2 czerwca 2018. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-10-28)].
  9. Game for a free ride in a driverless car?, www.khaleejtimes.com [dostęp 2019-02-23] (ang.).
  10. https://nt.interia.pl/raporty/raport-samochodyjutra/samochodyjutra/news-pierwsza-autonomiczna-taksowka-trafila-na-ulice-shenzhen,nId,4895589
  11. Bez kierowcy i bez spalin. Dwa supernowoczesne busy już w Gdańsku, Portal Miasta Gdańska, 29 sierpnia 2019 [dostęp 2019-08-29] (pol.).
  12. l, Autonomicznym busem po Gdańsku. Darmowe przejazdy od piątku, 6 września, Gdańsk – oficjalny portal miasta [dostęp 2020-07-22] (pol.).
  13. We wrześniu autonomicznym busem pojedziemy do gdańskiego zoo, Sohjoa Baltic, 25 czerwca 2019 [dostęp 2020-07-22] (pol.).
  14. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Krakowie: Pojazd autonomiczny na drogach krajowych (pol.). gddkia.gov.pl, 2019-07-11. [dostęp 2020-06-19].
  15. Tomasz Bździkot/ew: Nie będzie testów samochodów autonomicznych na małopolskim odcinku autostrady A4 (pol.). W: Radio Kraków [on-line]. 2019-09-09. [dostęp 2020-06-19].
  16. Ustawa o elektromobilności i paliwach alternatywnych (Dz. U. 2018 poz. 317), 11 stycznia 2018, art. 55.
  17. Google może testować swoje bezzałogowe samochody. Przynajmniej w Nevadzie 8 maja 2012.
  18. Muller, Joann. „With Driverless Cars, Once Again It Is California Leading The Way”. Forbes. 26 września 2012.
  19. Nevada uchwala ustawę dopuszczającą bezzałogowe samochody do ruchu. DMVNV 25 Czerwca 2011.
  20. a b Jak samochody autonomiczne zmienią nasze życie?, motoryzacja.interia.pl [dostęp 2019-08-07] (pol.).
  21. Mandatory ABS coming to Europe, www.rideapart.com [dostęp 2019-08-07] (ang.).
  22. Kelsey Mays, Which Cars Have Self-Driving Features for 2018, Cars.com, 20 kwietnia 2018 [dostęp 2019-11-30] (ang.).
  23. 2018 Cadillac CT6 Review: A True Autonomous Car Hits the Highway, www.tomsguide.com [dostęp 2019-08-07] (ang.).
  24. All Tesla Cars Being Produced Now Have Full Self-Driving Hardware, www.tesla.com [dostęp 2019-08-07].
  25. https://nt.interia.pl/raporty/raport-samochodyjutra/samochodyjutra/news-autonomiczne-pojazdy-lyft-wyrusza-na-drogi-glownych-miast-us,nId,4932592