Schwedt/Oder

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Schwedt/Oder
Ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Niemcy
Kraj związkowy Brandenburgia
Zarządzający Jürgen Polzehl
Powierzchnia 205,57 km²
Wysokość 6 m n.p.m.
Populacja (31.12.2013)
• liczba ludności
• gęstość

30 539[1]
149 os./km²
Nr kierunkowy 03332, 033336
Kod pocztowy 16303
Tablice rejestracyjne UM
Położenie na mapie Brandenburgii
Mapa lokalizacyjna Brandenburgii
Schwedt/Oder
Schwedt/Oder
Położenie na mapie Niemiec
Mapa lokalizacyjna Niemiec
Schwedt/Oder
Schwedt/Oder
Ziemia53°04′N 14°17′E/53,066667 14,283333
Strona internetowa
Portal Portal Niemcy

Schwedt/Oder[2] (dłuż. Schwedt nad Wódru, Swjecje) – miasto w Niemczech przy granicy z Polską, w kraju związkowym Brandenburgia, w powiecie Uckermark. Miasto to graniczy z polskim obszarem pod ochroną – doliną dolnej Odry.

Pod względem liczby mieszkańców jest największym miastem w powiecie. W roku 1992 miasto liczyło 49 tys. mieszkańców, w roku 2003 – 38,7 tys., na dzień 31 grudnia 2014 Schwedt/Oder zamieszkiwane było przez 30 273 mieszkańców.

Toponimia[edytuj]

Nazwa pochodzenia słowiańskiego, poświadczona w źródłach średniowiecznych w formie Scwet (1265), Zuet (1269), Zweth (1271), Zswet (1295), Zweth (1321), Sweit (1354), Sweet (1373), Swet (1375). Rekonstruowana połabska forma *Svět od *svět „światło”[3]. Forma polska: Świecie nad Odrą, Świecie Odrzańskie[4][5], ew. Świeć[6].

Historia[edytuj]

Zamek w 1669 r.

Zbudowane w miejscu słowiańskiej osady. Od XII wieku stanowiło przedmiot sporów pomiędzy Marchią Brandenburską a Księstwem Pomorskim. W 1354 zostało przekazane przez margrabiego Brandenburgii Ludwika VI Rzymianina Pomorzu. W 1434 bezskutecznie oblegane przez elektora brandenburskiego Fryderyka I.

W 1481 miejscowość zakupił hrabia Jan von Hohnstein. W latach 1513 i 1587 odnowiono prawa miejskie. W 1609 wygasła tutejsza linia Hohnsteinów, a w trakcie wojny trzydziestoletniej miasto zostało przeszło 30-krotnie splądrowane. W 1631 roku w mieście rozbił obóz król szwedzki Gustaw II Adolf przed bitwą pod Breitenfeld. W 1637 zostało podpalone przez szwedzkie wojska pod wodzą Johana Banéra. W latach 1689-1788 miasto było siedzibą bocznej linii margrabiów Brandenburgii, po czym znalazło się pod kontrolą Królestwa Prus. W 1871 zostało częścią zjednoczonych Niemiec.

Znacznie zniszczone w 1945 podczas II wojny światowej[7]. Po wojnie znalazło się w radzieckiej strefie okupacyjnej Niemiec, z której w 1949 utworzono NRD. Od 1990 roku leży w granicach Republiki Federalnej Niemiec.

Po 1990 do miasta przyłączono szereg wsi: w 1993 Blumenhagen, Gatow i Kunow, w 1998 Kummerow, w 2001 Criewen i Zützen, w 2002 Stendell, w 2003 Hohenfelde. 26 października 2003 przyłączono także miasteczko Vierraden.

Zabytki[edytuj]

Zabytki
Kościół francuski
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny
Kościół św. Katarzyny
Fragment murów miejskich
Młyn miejski
Gmach sądu
Ruiny zamku w Vierraden
Ratusz w Vierraden
Muzeum Miejskie
Pałac w Criewen
  • Kościół francuski z lat 1777-1779 r. w stylu barokowym, współcześnie sala koncertowa
  • Kościół rzymskokatolicki pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, neogotycki, wybudowany w latach 1895–1898
  • Kościół luterański pw. św. Katarzyny z lat 1887-1890, zniszczony w 1945, odbudowany w latach 1951-1956
  • Fragment murów miejskich
  • Młyn miejski z końca XIX w., neogotycki
  • Gmach sądu z końca XIX w., neogotycki
  • Wieża ciśnień z 1911 r.
  • Mykwa z 1862 r.
  • Budynek Muzeum Miejskiego (Stadtmuseum)
  • Ruiny zamku z XIII w. w Vierraden
  • Ratusz w Vierraden
  • Młyn w Vierraden
  • Kościół św. Krzyża z 1788 r. w Vierraden (od 1945 w ruinie)
  • Pałac w Criewen z 1746 r., przebudowany w latach 1818 i 1910
  • Kościół w Criewen z 1822 r.
  • Kościół w Kunow z XIII w. w stylu romańskim
  • Kościół luterański w Kummerow
  • Kościół z XIII w. w Zützen, później przebudowywany
  • Kościół luterański w Stendell
  • Dom celny w Stendell

Gospodarka[edytuj]

W mieście znajduje się wielka rafineria ropy naftowej, dostarczanej rurociągiem „Przyjaźń” z Rosji, a także rurociągi do miasta Rostock. W mieście znajduje się także jedna z największych spalarni odpadów w Europie, w której spalane są śmieci z Brandenburgii i Pomorza Przedniego.

Transport[edytuj]

W mieście znajduje się stacja kolejowa.

Współpraca[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. www.statistik-berlin-brandenburg.de
  2. Urzędowa forma nazwy jest dwuczłonowa, przy czym drugi wyraz zapisywany jest po ukośniku; potocznie nazwę miasta skraca się do samego Schwedt.
  3. Brandenburgisches Namensbuch, Teil VIII: Die Ortsnamen der Uckermark, Weimar 1996, s. 223.
  4. Mapa Polski 1:500 000 Wojskowy Instytut Geograficzny Sztabu Generalnego W.P., Warszawa 1947 [1].
  5. Jarosław Kociuba „Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach dawnego Księstwa Pomorskiego”, Walkowska Wydawnictwo Szczecin 2012.
  6. ks. Stanisław Kozierowski: Atlas nazw geograficznych Słowiańszczyzny Zachodniej. T. Zeszyt I. Poznań: 1934.
  7. Trasy dojazdowe do Berlina. W: A.Górny Z.Kulczycki: Przewodnik po Niemieckiej Republice Demokratycznej. Warszawa: SiT, 1978, s. 38.