Spycimierz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 51°56'54"N 18°46'30"E
- błąd 38 m
WD 51°57'N, 18°46'E, 51°56'50.03"N, 18°46'34.14"E
- błąd 2300 m
Odległość 634 m
Spycimierz
wieś
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  łódzkie
Powiat poddębicki
Gmina Uniejów
Liczba ludności (2011) 338
Strefa numeracyjna 63
Kod pocztowy 99-210
Tablice rejestracyjne EPD
SIMC 0298873
Położenie na mapie gminy Uniejów
Mapa konturowa gminy Uniejów, na dole znajduje się punkt z opisem „Spycimierz”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, w centrum znajduje się punkt z opisem „Spycimierz”
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa konturowa województwa łódzkiego, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Spycimierz”
Położenie na mapie powiatu poddębickiego
Mapa konturowa powiatu poddębickiego, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Spycimierz”
Ziemia51°56′54″N 18°46′30″E/51,948333 18,775000
Parafia Spycimierz

Spycimierz (lub Spicymierz, Spicimierz) – wieś (dawniej miasto) w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie poddębickim, w gminie Uniejów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa konińskiego.

Spycimierz uzyskał lokację miejską około 1357 roku, zdegradowany po 1450 roku[1]. Wieś arcybiskupstwa gnieźnieńskiego w powiecie szadkowskim województwa sieradzkiego w końcu XVI wieku[2].

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa miejscowości pochodzi od męskiego imienia słowiańskiego Spycimir, które występuje również w formie Spycimierz. Miejscowość w staropolskiej formie Spicimir notuje Gall Anonim w swojej Kronice polskiej spisanej w latach 1112–1116[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś położona na południe od Uniejowa. Istniał tu gród, wspomniany w kronice Galla Anonima pod r. 1107, zbudowany na miejscu, w którym krzyżowały się szlaki piesze: z Pomorza na Ruś oraz z Łęczycy do Kalisza. Był to obiekt pierścieniowaty, o stosunkowo niewielkich rozmiarach. Urządzenia obronne składały się z wału drewniano-ziemnego o konstrukcji rusztowej, zwieńczonego drewnianym ostrokołem. W grodzie tym w toku walk ze Zbigniewem Bolesław Krzywousty więził arcybiskupa Marcina, stronnika swego brata. Warownia spicymierska była siedzibą kasztelana i przetrwała w tym charakterze do początków XIV stulecia, czyli do przejścia grodu w prywatne ręce. Gall Anonim odnotował, że pod Spicymierz w 1108 r. latem zapuścił się zbrojny oddział Pomorzan. Spicymierz wymieniony jest także w bulli papieża Innocentego II w 1136 r. jako gród książęcy.

Kasztelania spicymierska wchodziła w skład Księstwa sieradzkiego i obejmowała na prawym brzegu Warty tereny do rzeki Ner. Kasztelan spicymierski został wymieniony w dokumencie Konrada mazowieckiego z 1236 r. W bliżej nieznanych okolicznościach przed 1331 r. gród przeszedł w prywatne ręce Pawła Ogończyka. Upadek grodu nastąpił w 1331 r. kiedy to Krzyżacy, podążający na umówione spotkanie z Janem Luksemburskim pod Kaliszem skorzystali z przepraw przez Wartę właśnie w rejonie Spicymierza. Stary gród został wtedy doszczętnie zniszczony: „Podłożyli ogień i gród spalili, ponieważ w inny sposób dobyć go nie mogli” (według zeznań Pawła Ogończyka na procesie przeciw Krzyżakom). Badania archeologiczne wykazały, iż w jakiś czas po spaleniu w miejscu byłej warowni, wykorzystując resztki wału obronnego, usypano niewielki stożek, na którym wzniesiono drewniane umocnienia. W ten sposób powstał drewniany „zameczek” pełniący funkcję prywatnej siedziby.

W XIV w. Spicymierz utracił znaczenie na rzecz sąsiedniego Uniejowa. Obecnie grodzisko bardzo wyraźnie wyodrębnia się spośród otaczających go łąk: usytuowane jest pomiędzy nurtem rzeki a starorzeczem, tuż pod wsią. Prowadzi do niego polna droga. Miejsce to okoliczna ludność nazywa „Górą” lub „Kasztelanką”.

Na terenie wsi znajduje się 5 bunkrów z okresu II wojny światowej. Znajdują się w nim także pozostałości obronnych wałów grodziska funkcjonującego do XIV wieku.

Tradycja kwiatowych dywanów na procesję Bożego Ciała[edytuj | edytuj kod]

Spycimierz najbardziej znany jest z dywanów kwiatowych, które członkowie miejscowej parafii od dziesięcioleci układają na procesję Bożego Ciała[4]. W 2018 roku tradycja ta została wpisana na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego[5]. W marcu 2020 roku Polska zgłosiła tradycję dywanów kwiatowych na procesje Bożego Ciała w Spycimierzu oraz w czterech wsiach w województwie opolskim do wpisu na Listę reprezentatywną niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości prowadzoną przez Organizację Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury UNESCO[6]. 15 grudnia 2021 r. Komisja oceniająca UNESCO wydała dokument zawierający rekomendacje do wpisu na Listę w 2021 r. Komisja pozytywnie zarekomendowała wpisanie tradycji dywanów kwiatowych na procesje Bożego Ciała na Listę reprezentatywną niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości[7]. Nastąpi to podczas XVI sesji Międzyrządowego Komitetu ds. Ochrony Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego w Paryżu, w dniach 13–18 grudnia 2021 r.

Historia dywanów kwiatowych w Spycimierzu sięga trudnego do sprecyzowania okresu. Wprawdzie najstarsza pisemna relacja o tym zwyczaju pochodzi z kroniki parafialnej z 1957 r., ale przekaz ustny jest znacznie starszy. Za najstarszy należy uznać legendę o pojawieniu się tego zwyczaju wraz z powrotem żołnierzy napoleońskich do rodzinnej wsi. Skład dywanów kwiatowych zmieniał się i ewoluował na przestrzeni lat. Na początku używano żółtego piasku i gałązek, więc dawna dekoracja była skromna. Później zaczęto używać kwiatów, a obecny sposób ubierania traktu ukształtował się po 1945 roku. Kolorowy dywan z żywych kwiatów układany jest przez parafian wzdłuż drogi Bożego Ciała, która ma około 2 km długości. Uroczysta procesja przechodzi po nim o godz. 17:00[8].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 72-73.
  2. Województwo sieradzkie i województwo łęczyckie w drugiej połowie XVI wieku. Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 1998, s. 67.
  3. Monumenta Poloniae Historica, tom I. Lwów: Akademia Umiejętności w Krakowie, 1864, s. 453
  4. Dywany kwiatowe na procesję Bożego Ciała w Spycimerzu, https://spycimierskiebozecialo.pl
  5. Krajowa Lista Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego , https://niematerialne.nid.pl/Dziedzictwo_niematerialne/Krajowa_inwentaryzacja/Krajowa_lista_NDK/
  6. Wniosek o wpis na Listę UNESCO , https://spycimierskiebozecialo.pl/pl/krajowa-lista-ndk/
  7. Examination of nominations for inscription on the Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity, LHE/21/16.COM/8.b, str. 52 , https://ich.unesco.org/en/16com
  8. Układanie dywanów , https://spycimierskiebozecialo.pl/pl/tradycja/ukladanie-dywanow/

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • A. Ruszkowski: Sieradz i okolice. Sieradz, 2000

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]