Księstwo sieradzkie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Księstwo sieradzkie
Księstwo krakowskie 1231-1338/1339 Zjednoczone Królestwo Polskie
Herb ziemi sieradzkiej
Herb ziemi sieradzkiej
Język urzędowy polski, łacina
Stolica Sieradz
Typ państwa monarchia
Ostatnia głowa państwa książę Przemysł inowrocławski
Wydzielenie części księstwa krakowskiego przez Konrada I mazowieckiego 1231
Włączenie do Królestwa Polskiego 1338/1339
Religia dominująca katolicyzm

Księstwo sieradzkie (łac. ducatus Siradiae) – po podważeniu zasady senioratu w 1146 r., wykształconego w następstwie realizacji testamentu Bolesława Krzywoustego z 1138 r., na ziemiach polskich pojawiły się udzielne księstwa, które zmieniły obraz polityczny Państwa Polskiego. Kasztelanie: łęczycka, spicymierska, sieradzka (wraz z opolem chropskim), rozpierska i wolborska, wchodzące w skład dzielnicy Leszka Białego, po objęciu władzy nad tym terenem w 1228/1229 r. przez brata Leszka, Konrada mazowieckiego weszły w skład Księstwa łęczyckiego, które miało znaczenie prowincji. Jednakże już w 1233 r. syn Konrada – Bolesław Konradowic, krótko wprawdzie, bo tylko do 1234 r., tytułował się księciem sieradzkim, w tym bowiem roku ojciec przeniósł go na Mazowsze, a sam objął znowu Sieradz w bezpośrednie władanie. Po śmierci Konrada w 1247 r. jego drugi syn Kazimierz I, książę kujawski objął księstwo łęczyckie, w którego składzie w dalszym ciągu była ziemia sieradzka.

Jednak w wyniku buntu synów Kazimierza I: Leszka Czarnego i Ziemomysła inowrocławskiego w 1260 r. ks. sieradzkie się wyodrębniło, a w l. 1263/1264 nastąpiło porozumienie Leszka Czarnego z ojcem, i od września 1264 r., Leszek Czarny stale już używał tytułu księcia sieradzkiego (dux de Siraz), co oznaczało zaistnienie odrębnego księstwa sieradzkiego obejmującego kasztelanię sieradzką wraz z opolem chropskim, spicymierską, rozpierską i część wolborskiej. Wydzielenie księstwa spowodowało potrzebę wprowadzenia nowej pieczęci, na której Leszek był wyobrażony w walce z gryfem na tle murów miejskich i z napisem w otoku: " S. Lestconis Dei Gra. Ducis Siradiensis". Wytworzyła się sieradzka dworsko-dzielnicowa hierarchia urzędnicza, w której skład, poza wojewodą, weszli: kanclerz, podkanclerzy, skarbnik, sędzia i podsędek, podstoli, cześnik, łowczy, koniuszy i podkomorzy.

W spuściźnie po Leszku Czarnym księstwo sieradzkie przypadło Władysławowi Łokietkowi, który też od 1290 r. używał tytułu księcia sieradzkiego. Pod władzą Łokietka pozostawało do 1300 r., kiedy to książę został wypędzony z Polski przez czeskiego Wacława II. Panowanie czeskie nie trwało jednak długo, bowiem w 1306 r. Łokietek odzyskał Sieradz i Łęczycę wraz z Małopolską, Kujawami i częścią Wielkopolski.

Ziemie te weszły w skład zasadniczego zrębu odbudowanego Królestwa Polskiego, ale nawet po koronacji w panującej tytulaturze po terminie rex Poloniae była używana przez króla formuła: "nec non terrarum Cracovie, Sandomirrie, Lancicie, Cuyavie, Syradziensis dux". Księstwo sieradzkie w 1327 lub następnym roku zostało oddane w lenno przez króla Władysława Łokietka na dożywocie Przemysłowi, który sprawował w nim władzę do swej śmierci, która nastąpiła zapewne w ostatnich miesiącach 1338, lub na początku 1339 roku. Później już jako ziemia, potem województwo sieradzkie stanowiło integralną część Państwa Polskiego.

Książęta sieradzcy[edytuj]

 Osobny artykuł: Władcy łęczyccy i sieradzcy.

Zobacz też[edytuj]

Bibliografia[edytuj]

  • Dylik J., " Województwo ze stolicą bez antenatów", Łódź 1971.
  • Labuda G., Pierwsze państwo polskie, [w:] "Dzieje narodu i państwa polskiego", Kraków 1989.
  • Zajączkowski S., "Studia nad terytorialnym formowaniem ziemi łęczyckiej i sieradzkiej", Łódź 1951.