Uniejów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Uniejów
Rynek i neobarokowa wieża kościelna z 1901 roku
Rynek i neobarokowa wieża kościelna z 1901 roku
Herb Flaga
Herb Uniejowa Flaga Uniejowa
Państwo  Polska
Województwo  łódzkie
Powiat poddębicki
Gmina Uniejów
gmina miejsko-wiejska
Burmistrz Józef Kaczmarek
Powierzchnia 12,23[1] km²
Populacja (2009)
• liczba ludności
• gęstość

2 932[1]
241 os./km²
Strefa numeracyjna
+48 63
Kod pocztowy 99-210
Tablice rejestracyjne EPD
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Uniejów
Uniejów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Uniejów
Uniejów
Ziemia 51°58′12″N 18°48′01″E/51,970000 18,800278
TERC
(TERYT)
1011044
SIMC 0949359
Urząd miejski
ul. Bogumiła 13
99-210 Uniejów
Strona internetowa
Panorama miasta z wieży zamkowej i rzeka Warta
Obszar uzdrowiska Uniejów
Sołectwa wchodzące w skład Uzdrowiska Uniejów
Parafia Uniejów

Uniejówmiasto położone nad Wartą w województwie łódzkim, w powiecie poddębickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Uniejów. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa konińskiego. Według danych z dnia 30 czerwca 2009 roku miasto miało 2932 mieszkańców[1]. Był miastem duchownym[2].

Do miasta należą dwie dawne miejscowości Budy Uniejowskie oraz Kościelnica, które obecnie stanowią jego części.

Uzdrowisko[edytuj | edytuj kod]

Miasto, jak i cała gmina, ma charakter turystyczny. W 2008 roku otwarto Termy Uniejów z gorącymi solankami leczniczymi[3][4]. Kompleks składa się z trzech obiektów: Basenów, Gastronomii oraz Kasztelu Rycerskiego[5]. Co roku odbywa się tu Wielki Turniej Rycerski oraz Jarmark Średniowieczny. 26 maja 2012 roku otwarto nowy obiekt, w którym znajdują się baseny kryte, baseny otwarte oraz zespół odnowy biologicznej.

Od roku 2012 miasto posiada status miejscowości uzdrowiskowej. Podstawą do nadania statusu uzdrowiska były właściwości miejscowych ciepłych wód leczniczych, zawierających m.in. siarkę, radon, fluor, chlorki miedzi i żelaza, związki kwasu metakrzemowego oraz jod, którego zawartość jest taka jak w Bałtyku.

Historia[edytuj | edytuj kod]

  • 1136 – pierwsze wzmianki o Uniejowie
  • ok. 1285 – nadanie praw miejskich
  • XIV–XV wiek – rezydencja arcybiskupów gnieźnieńskich
  • XV–XVI wiek – miasto rzemieślniczo-handlowe, siedziba dóbr arcybiskupów
  • od 1793 (II rozbiór Polski) – miasto w zaborze pruskim w granicach Królestwa Prus
  • od 1807 – miasto w granicach Księstwa Warszawskiego
  • od 1815 – miasto w zaborze rosyjskim w granicach Rosji (Królestwo Polskie)
  • 1870–1919 – Uniejów pozbawiony praw miejskich
  • 1905 – protesty przeciwko rusyfikacji oświaty
  • 1918 – powrót miasta w granice niepodległej Polski
  • 1939 – miejsce walk polsko-niemieckich o przeprawę na Warcie, liczne ofiary wśród ludności cywilnej
  • 1939–1945 – Uniejów w granicach III Rzeszy, w tzw. Kraju Warty (Warthegau). Przemianowany na Brückstadt[6].
  • do 1942 – wymordowanie przez Niemców społeczności żydowskiej
  • 2012 – rozporządzeniem premiera RP Uniejów wraz z sołectwami Spycimierz, Spycimierz-Kolonia, Zieleń i Człopy otrzymał status uzdrowiska[7]

W roku 1836 dobra uniejowskie wraz z zamkiem otrzymał rosyjski generał, szef sztabu feldmarszałka Iwana DybiczaKarol Toll, w nagrodę za znaczny współudział w rozbiciu powstańczych wojsk polskich podczas powstania listopadowego) w bitwie pod Ostrołęką w 1831 r.; w jego imieniu dobrami zarządzał syn Aleksander. Uniejów i dobra klucza uniejowskiego były własnością Tollów aż do 1919 r., kiedy to zostały upaństwowione[8]

Krótko po wojnie Uniejów przejściowo nie został zaliczony do miast według urzędowego wykazu miast i gmin z 28 lipca 1945[9].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Pomiędzy rynkiem a kolegiatą znajduje się wzniesiona w 1901 roku, wolno stojąca neobarokowa wieża kościelna. Zbudowana jest z czterech kondygnacji rozdzielających gzymsy, posiada zegar. Wieża ma 25 m wysokości. Autor projektu jest nieznany.

Według rejestru zabytków NID[10] na listę zabytków wpisane są obiekty:

  • gotycki kościół parafialny Wniebowzięcia NMP (budowany w latach 1342–1349, konsekrowany 1365), nr rej.: 44/424 z 12.12.1953 oraz 104 z 21.10.1967
  • kaplica grobowa prawosławna (cerkiewka), 1885, nr rej.: 397/139 z 26.06.1987
  • zamek, XIV w., XVII w., XIX w., nr rej.: 714 z 21.10.1967
  • park przy zamku, 2 poł. XIX w., nr rej.: A-481/222 z 19.08.1992 z przyległym terenem starorzecza Warty (otoczenie zamku i parku), A/26 z 17.05.2007 (otoczenie) dec. uchylona
  • dwór, ul. Kościelnicka, ok. 1845, nr rej.: 360/102 z 10.08.1984

Na miejscowym cmentarzu rzymskokatolickim znajduje się pomnik Stanisława Pieczyńskiego (zm. w 1898 w Czepowie) – właściciela dóbr Czepów. Na obelisku umieszczono tondo z rzeźbiarskim wizerunkiem zmarłego wykonanym przez łódzkiego rzeźbiarza Urbanowskiego w 1900 roku (Antoniego lub Józefa). Na cmentarzu w Uniejowie pochowano także: Teodora Zajączka (1838–1905) – obywatela ziemskiego i sędziego; rodzinę Wieniawa-Długosz – rolników i obywateli Uniejowa; Teofila Pieczyńskiego (zm. w 1885) – oficera Wojsk Polskich, doktora medycyny praktykującego wiele lat we Francji, autora licznych publikacji, właściciela wsi Rożniatów koło Uniejowa oraz jego małżonkę Katarzynę Heloizę Pieczyńską z Hastier du Moussai (ur. w 1829 we Francji, zm. 1907 w Kaliszu). Pomnik Pieczyńskich wykonała firma Walicki i Ginter z Kalisza.

Przy drodze Uniejów – Chełmno n. Nerem zrujnowana kaplica de Tollów, właścicieli Uniejowa od 1836 do 1914 roku.

Na terenie miasta i w jego okolicach znajduje się kilka bunkrów pochodzących z okresu II wojny światowej.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

W lipcu 2015 miastami partnerskimi Uniejowa były[11]:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 30 VI 2009 r.). [dostęp 02.01.2010].
  2. Przeszłość administracyjna ziem województwa łódzkiego, w: Rocznik Oddziału Łódzkiego Polskiego Towarzystwa Historycznego, Łódź 1929, s. 15.
  3. Termy Uniejów (pol.). termyuniejow.pl. [dostęp 2012-05-24].
  4. WODY TERMALNE (pol.). uniejow.net.pl. [dostęp 2012-05-25].
  5. Uniejów (pol.). turystykauniejow.pl. [dostęp 2012-05-24].
  6. Zapamiętane z Brückstadt. Wspomnienia wojenne mieszkańców ziemi uniejowskiej. Pod red. Tomasza Wójcika. Tow. Przyjaciół Uniejowa. Uniejów 2014; ISBN 978-83-918719-7-3
  7. Łódzkie: Uniejów otrzymał status uzdrowiska
  8. Z tej samej rodziny pochodzi Sergiusz Toll, światowej sławy entomolog, znawca motyli z rodziny Coleophoridrae, osiadły w okresie międzywojennym w Katowicach (por. info o rodzinie Tollów: [1].
  9. Poznański Dziennik Wojewódzki. 1945, nr 5, poz. 38
  10. NID: Rejestr zabytków nieruchomych, województwo łódzkie. [dostęp 18 września 2008].
  11. Uniejów. Miasta partnerskie. uniejow.pl, 2015-07-03. [dostęp 2015-08-20].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]