Stanisław Józef Thugutt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stanisław Józef Thugutt
Ilustracja
Fotografia portretowa z 1928
Data i miejsce urodzenia 12 maja 1862
Kalisz
Data i miejsce śmierci 27 grudnia 1956
Kraków
profesor nauk chemicznych
Specjalność: Mineralogia
Alma Mater Uniwersytet w Dorpacie
Doktorat 1894
Uniwersytet w Dorpacie
Profesura 1918
Polska Akademia Umiejętności
Status członek krajowy czynny
Doktor honoris causa
(Uniwersytet w Dorpacie – 1929)
Uczelnia Uniwersytet Warszawski
Politechnika Warszawska
Rektor UW
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi

Stanisław Józef Thugutt (ur. 12 maja 1862 w Kaliszu, zm. 27 grudnia 1956 w Krakowie) – polski mineralog.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Stanisława Antoniego (1836-1869) właściciela apteki w Warszawie, i Ludwiki z Rydeckich. Był stryjecznym bratem znanego polityka dwudziestolecia międzywojennego, ministra spraw wewnętrznych Stanisława Augusta Thugutta. Ukończył 8-klasowe gimnazjum filologiczne w Warszawie, a następnie zapisał się na wydział matematyczno-przyrodniczy Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego. Po pierwszym semestrze przeniósł się na Uniwersytet w Dorpacie. W Dorpacie odbył studia chemiczne, uzyskując w roku 1892 stopień magistra chemii na podstawie rozprawy pt. „Studia mineralogiczno-chemiczne”, a w 1894 doktora chemii za rozprawy „O chemicznej budowie niektórych glinokrzemianów”. W latach 1893–1894 pracował jako asystent w Zakładzie Mineralogicznym Uniwersytetu Dorpackiego. W roku 1896 kupił majątek ziemski Sieradzicew powiecie pińczowskim i zajął się gospodarką rolną. W 1902 ożenił się z Lucyną Cywińską córką właścicieli sąsiednich Nagorzan i został sędzią pokoju w Kazimierzy Wielkiej. W 1903 przeniósł się do Warszawy, by organizować prywatną pracownię mineralogiczno-chemiczną. W roku 1908 pracownia weszła w skład utworzonego Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. Majątek Sieradzice sprzedał w 1906, źródłem utrzymania stał się dochód z Nagorzan, które odziedziczyła żona i procent od kapitału ulokowanego w listach zastawnych Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego. Trzykrotnie odmawiał (w latach 1902, 1907 i 1912) objęcia katedry gleboznawstwa i chemii rolnej w Uniwersytecie Jagiellońskim. Od 1915 profesor Uniwersytetu Warszawskiego w Warszawie, w roku 1918 przyjął nominację na profesora zwyczajnego mineralogii i petrografii i kierownika Zakładu Mineralogicznego UW od 1919 również Politechniki w Warszawie. Prowadzone przez profesora dotyczyły mineralogii teoretycznej i eksperymentalnej. Interesował się minerałami z grupy skalenoidów i zeolitów. Był założycielem i długoletnim redaktorem czasopisma: "Archiwum Mineralogiczne" ukazującym się od 1925. Przechodząc na emeryturę w roku 1935 otrzymał godność profesora honorowego Uniwersytetu Warszawskiego. W 1929 uzyskał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu w Dorpacie[1]

Od 1913 członek AU, od 1921 członek Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie. Od 1952 członek tytularny Polskiej Akademii Nauk[2].

Autor ponad 90 prac naukowych, w tym szereg prac specjalnych, zwłaszcza z dziedziny krzemianów.

Po wkroczeniu do Polski Armii Czerwonej w 1945 osiemdziesięciotrzyletni profesor i jego dzieci Bohdan i Wanda (oboje żołnierze AK) zostali aresztowani przez NKWD. Profesora po niedługim czasie zwolniono na skutek próśb polskich naukowców, ale Wanda zmarła w łagrze w ZSRR, a Bohdan do 1948 był więziony w łagrze w ZSRR, gdzie stracił nogę, zaś po powrocie do kraju przez cztery lata więziony był przez polskie władze komunistyczne[3]. Wobec zniszczenia Warszawy profesor zamieszkał z żoną w Krakowie. Podjął badania w użyczonym mu pomieszczeniu w Zakładzie Mineralogii Uniwersytetu Jagiellońskiego, powierzono mu zorganizowanie pracowni ultramikroskopowej dla badań nad genezą minerałów.

Członek honorowy Polskiego Towarzystwa Geologicznego[4].

Odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Polonia Restituta. W 1951 został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi[5]. Został pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie (kwatera Q, rząd 5,grób 48).

Prace naukowe[edytuj | edytuj kod]

  • "Mineralogische Studien" (1891)
  • "O reagonicie, nowym produkcie wietrzenia nefelinu" (1899)
  • "O nowym sposobie mikrochemicznym rozpoznawania kalcytu" (1911)
  • "O pochodzeniu skaleni pegmatytowych" (1926)
  • "O pochodzeniu diamentów" (1925)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jerzy B. Miecznik "Profesor Stanis³aw Józef Thugutt – arystokrata nauki" [w:] "Przegląd Geologiczny, vol. 61, nr 2 wyd. 2013 s.113-116
  2. Członkowie PAN: Skorowidz
  3. Jerzy B. Miecznik, 2013: Profesor Stanisław Józef Thugutt - arystokrata nauki. Przegląd Geologiczny, 2: strona 116.
  4. Lista członków P. T. G.. Annales Societatis Geologorum Poloniae. s. 207. [dostęp 2015-05-26].
  5. M.P. z 1951 r. nr 93, poz. 1275.