Stefan Zweig

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stefan Zweig
Ilustracja
Stefan Zweig
Podpis Stefan Zweig
Data i miejsce urodzenia 28 listopada 1881
Wiedeń
 Austria
Data i miejsce śmierci 22 lutego 1942
Petrópolis
 Brazylia
Zawód poeta, prozaik
Narodowość Austriak
Język niemiecki
Ważne dzieła Nowela szachowa, Amok, 24 godziny z życia kobiety, Świat wczorajszy
Muzeum artysty Stefan Zweig Centre w Salzburgu, Casa Stafan Zweig w Petrópolis

Stefan Zweig (ur. 28 listopada 1881, zm. 22 lutego 1942) – austriacki poeta, prozaik, dramaturg i tłumacz.

Urodził się w Wiedniu, w rodzinie pochodzenia żydowskiego. Jego ojciec był fabrykantem tekstylnym, matka zaś pochodziła z bankierskiej rodziny z Włoch. Studiował filozofię i historię sztuki w swym rodzinnym mieście, gdzie też związał się z ruchem Młodego Wiednia.

W czasie I wojny światowej pracował dla Archiwów Wojskowych w Wiedniu, z misją dla których przebywał w 1915 roku w Galicji. Ostatni rok wojny spędził w Szwajcarii[1]. Doświadczenia wielkiej wojny białych ludzi skłoniły go do napisania antywojennego dramatu pt. Jeremiasz.

Głównym przedmiotem zainteresowania Zweiga jako pisarza była psychologia człowieka. Znajdował się on pod znacznym wpływem pracy Zygmunta Freuda. Ocenia się, że był dobrym znawcą ludzkiej psychiki, co znalazło odzwierciedlenie w jego twórczości. Wyraźne ślady jego pasji życiowej noszą m.in. liczne opowiadania (Amok, 24 godziny z życia kobiety, Nowela szachowa itd.).

Zweig z powodzeniem pisał też zbeletryzowane biografie. Najsłynniejszą z nich jest Maria Stuart, inna traktuje o Marii Antoninie.

Zweig był bardzo popularny jako pisarz w latach 20. i 30. XX wieku. Po jego śmierci zainteresowanie jego twórczością systematycznie spadało, choć nadal jest dość znany. We Francji pozostaje jednym z najczęściej czytanych autorów obcojęzycznych[2]. W Polsce ukazały się m.in.: zbiór jego opowiadań (kilkakrotnie, pod tym samym tytułem – 24 godziny z życia kobiety – jednak z różnym doborem zawartości), powieść Niecierpliwość serca oraz wspomniane już biografie – Marii Stuart i Marii Antoniny, a także Magellana. W 2012 r. nakładem Wydawnictwa W.A.B. ukazała się kolejna powieść pisarza Dziewczyna z poczty.

Zweig był przeciwnikiem faszyzmu i pacyfistą. W obliczu wojny wyemigrował w 1934 roku z Austrii. Następnie mieszkał w Wielkiej Brytanii, USA, a od roku 1941 w Brazylii, gdzie rok później popełnił wraz z żoną samobójstwo (jako wyraz protestu przeciw hitleryzmowi).

Twórczość[edytuj]

Autobiografia[edytuj]

  • Świat wczorajszy. Wspomnienia pewnego Europejczyka, Warszawa: PIW 1958, tłum. Maria Wisłowska, indeks 0254/52/0078[3] (Die Welt von Gestern: Erinnerungen eines Europäers, 1942)

Biografie i eseje[edytuj]

  • Balzac. Biografia, Warszawa: PIW 1965, tłum. Wanda Kragen, ISBN 8374145293.
  • Freud, Warszawa: J.Przeworski 1933, tłum. Melanja Wasermanówna, ISBN 9788393904204[4]
  • Gwiazdy ludzkości, Warszawa: Spółdzielnia Wydawnicza Wiedza 1948, tłum. Zofia Petersowa (Sternstunden der Menschheit. Fünf historische Miniaturen, 1927)
  • Józef Fouché, Warszawa: Instytut Wydawniczy Renaissance 1910, tłum. R. Centnerszwerowa (Joseph Fouché. Bildnis eines politischen Menschen, 1929)
  • Maria Antonina, Wrocław: Książnica 2005, tłum. Zofia Petersowa, ISBN 83-7132-751-X.
  • Maria Stuart, Warszawa: PIW 1961, tłum. Maria Wisłowska (Maria Stuart, 1935)
  • Magellan, Warszawa: J.Przeworski 1939 (Magellan, 1938)

Nowele[edytuj]

  • 24 godziny z życia kobiety, Warszawa: Instytut Wydawniczy Renaissance 1928, tłum. Maria Wisłowska (Vierundzwanzig Stunden aus dem Leben einer Frau, 1927)
  • Amok, Lwów, Warszawa: Panteon 1925, tłum. Zofia Rittnerowa, ISBN 837079310X (Der Amokläufer, 1922)
  • List od nieznajomej, w zbiorze: 24 godziny z życia kobiety i inne opowiadania, Warszawa: PIW 1973 (Brief einer Unbekannten, 1922)
  • Leporella, w zbiorze: 24 godziny z życia kobiety i inne opowiadania, Warszawa: PIW 1973 (Leporella, 1929)
  • Kobieta i krajobraz, w zbiorze: 24 godziny z życia kobiety i inne opowiadania, Warszawa: PIW 1973 (Die Frau und die Landschaft)
  • Mendel od Książek, w zbiorze: 24 godziny z życia kobiety i inne opowiadania, Warszawa: PIW 1973 (Buchmendel, 1929)
  • Nowela szachowa, Warszawa: Przekrój 1956, tłum. J. Jeliński (Schachnovelle, 1942)
  • Ulica w świetle księżyca, w zbiorze: 24 godziny z życia kobiety i inne opowiadania, Warszawa: PIW 1973 (Die Mondscheingasse)
  • W odmęcie uczuć, w zbiorze: 24 godziny z życia kobiety, Warszawa: Instytut Wydawniczy Renaissance 1928 (Verwirrung der Gefühle, 1927), zaliczona przez czytelników Le Monde do 100 książek XX wieku[5]
  • Zbiór, którego nie było, w zbiorze: 24 godziny z życia kobiety i inne opowiadania, Warszawa: PIW 1973 (Die unsichtbare Sammlung, 1929)
  • Zbiór Legendy, Warszawa: Towarzystwo Wydawnicze Rój 1930, tłum. Melanja Wasermanówna (Legenden), zawiera nowele: Rachela prawuje się z Panem, Oczy wiecznego brata, Legenda o podobnych acz różnych bliźniakach, Legenda o trzeciej gołębicy, Wieża babel

Powieści[edytuj]

  • Niecierpliwość serca, Warszawa: PIW 1963, tłum. Zofia Petersowa (Ungeduld des Herzens, 1939)

Przypisy

  1. Stefan Zweig: Świat wczorajszy. Wspomnienia pewnego Europejczyka. Warszawa: PIW, 2015. ISBN 9788364822346.
  2. Anne Crignon: Pourquoi Stefan Zweig est-il l’écrivain étranger le plus lu en France?. 2013-05-29. [dostęp 2016-05-04].
  3. Stefan Zweig: Świat wczorajszy. Wspomnienia pewnego Europejczyka. Warszawa: PIW, 2015. ISBN 9788364822346.
  4. Freud na stronie lubimyczytac.pl. [dostęp 2016-05-04].
  5. Écrivains et choix sentimentaux, Josyane Savigneau, „Le Monde”, 15 października 1999. (fr.).
  6. Dziewczyna z poczty na stronie Wydawnictwa W.A.B.. [dostęp 2016-05-04].

Bibliografia[edytuj]

  • W.Litmanowicz, J. Giżycki, Szachy od A do Z, tom II, Warszawa 1987, s. 1366
  • Laurent Seksik, Guillaume Sorel, Ostatnie dni Stefana Zweiga, Wydawnictwo Komiksowe, Warszawa 2013, tłum. Grzegorz Przewłocki (Les derniers jours de Stefan Zweig, 2012)

Linki zewnętrzne[edytuj]