Strzyża (struga)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Strzyża
Ilustracja
Kontynent Europa
Państwo  Polska
Struga
Długość 13,19[1] km
Źródło
Miejsce Kokoszki / Matarnia – okolice wschodniego podejścia pasa startowego
Wysokość ok. 130 m n.p.m.
Ujście
Recypient Martwa Wisła
Miejsce Młyniska (Gdańsk)
Wysokość ok. 2 m n.p.m.
Współrzędne 54°22′32″N 18°38′34″E/54,375556 18,642778
Położenie na mapie Gdańska
Mapa lokalizacyjna Gdańska
ujście
ujście
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
ujście
ujście
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ujście
ujście

Strzyża (kaszb.Strzëżô, niem. Strießbach) – struga przepływająca w całości w granicach administracyjnych Gdańska. Ostatni przed ujściem dopływ Martwej Wisły do morza. Głębokość wynosi od 0,5 m do 1,5 m, szerokość od 1,5 m do 7,5 m.

Wzmiankowana po raz pierwszy w 1188 jako Stricza[2], a w 1235 jako Striza. W 1945 otrzymał nazwę Bystrzec, od 1948 nosi obecną nazwę.

Przebieg[edytuj]

Strzyża ma źródła na południowy wschód od gdańskiego lotniska i północny wschód od stacji Gdańsk Kokoszki na wysokości ok 130 m n.p.m.[3][4], po przekroczeniu przepustem Obwodnicy Trójmiasta przepływa w pobliżu zalesionych Wzgórz Migowskich (wzniesienia morenowe i przez rezerwat przyrody Lasy w Dolinie Strzyży). W tym miejscu tj. w górnym odcinku obecnego rezerwatu w latach 19201939 na Strzyży ustanowiony był ok. 1 km odcinek granicy między II RP i terytorium Wolnego Miasta Gdańska[5]. Następnie Strzyża omija Migowo i płynie wzdłuż nasypu będącego pozostałością po linii kolejowej Gdańsk WrzeszczKokoszkiStara PiłaŻukowo Zachodnie. Przed skrzyżowaniem ul. Potokowej z ul. J. Słowackiego zakolając zmienia kierunek, przecina przepustem nasyp Pomorska Kolej Metropolitalna, przepływa przez Zbiornik retencyjny Srebrzysko[6], przecina przepustem wałowym Trasę Słowackiego i biegnie dalej na wschód wzdłuż ul. Słowackiego. W przeszłości na tym odcinku istniało około czterech stawów z młynami zbożowymi (czynne jeszcze w latach 40. XX wieku) i kuźnia srebra – pamięć zachowana w nazwie dzielnicy Srebrzysko i zajazdu "Srebrny Młyn".

Strzyża pomiędzy kamienicami Wrzeszcza

Przepływając pod kilkupasmową, południową, jezdnią al. Grunwaldzkiej biegnąca w kierunku centrum miasta, Strzyża znika w tunelu i przepływa pod linią kolejową Gdańsk GłównyWejherowo. Z tunelu wychodzi na wysokości ul. Nad Stawem tworząc Staw Browarny, będący ważnym elementem dawnego kompleksu parkowo-dworskiego Kuźniczki. Zbiornik w przeszłości był głównym źródłem pozyskiwania lodu dla celów technologicznych browaru gdańskiego oraz zabezpieczał w razie pożaru jego budynki. Pozyskiwany lód był następnie przechowywany w głębokich piwnicach browaru pod warstwą ochronną trocin – w lodowniach. Następnie potok omija od wschodu Park Kuźniczki i płynie dalej wąskim korytem równolegle do ul. Wajdeloty oraz pod mostkami starych, wrzeszczańskich uliczek, tworząc swoisty klimat zaniedbanego jeszcze starego Wrzeszcza. Po wpłynięciu pod ul. Waryńskiego tym samym po raz kolejny wpływa do tunelu i wypływa z niego w Parku Nad Strzyżą znajdującym się między dwiema ważnymi ulicami: ul. S. Wyspiańskiego (prowadzącej na Zaspę oraz Przymorze) a al. J. Hallera (prowadzącej w kierunku Brzeźna).

W dalszym biegu płynie wzdłuż ul. M. Reja i przepływając pod linią kolejową Gdańsk GłównyGdańsk Nowy Port wkracza w dzielnicę przemysłową Młyniska. Płynie dalej wzdłuż ulicy Reja oraz jej przedłużenia, ulicy Swojskiej. Wpada lewobrzeżnie do Martwej Wisły pod mostem łączącym Składy z wyspą Ostrów.

Zmiana biegu potoku w rejonie Galerii Bałtyckiej[edytuj]

W związku z budową Galerii Bałtyckiej, zmieniono bieg Strzyży w okolicach tzw. wysepki na al. Grunwaldzkiej. Przed rozpoczęciem budowy Galerii Bałtyckiej, Strzyża biegła tunelem pod budynkami fabryki słodyczy Fazer. Obecnie struga skręca za południową jezdnią al. Grunwaldzkiej (w kierunku Wrzeszcza), przez krótki fragment płynie równolegle do linii tramwajowej, po czym przepływa pod jezdnią północną alei i "wciska się" między budynek Hydrobudowy a Galerię Bałtycką.

Ogromna wierzba na wysokości ul. Ludwika Mierosławskiego.

Dopływy[edytuj]

Zbiorniki[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Obiekty Administrowane – Potoki i Rowy – Zestawienie potoków. Gdańskie Melioracje. [dostęp 2013-11-15].
  2. Andrzej Januszajtis "Gdańsk", BOSZ 2008
  3. 1677_Danzig.jpg. W: Topografische Karten (Meßtischblätter) 1:25 000 1944. źródło MAPSTER
  4. 1676_zuckau.jpg. W: Topografische Karten (Meßtischblätter) 1:25 000 1940. źródło MAPSTER
  5. P31_S27_GDANSK_(DANZIG).jpg. W: Mapa Taktyczna Polski 1:100 000. Pas 31 Słup 27, WIG 1938 Warszawa.
  6. Ostatnio dodane>>"zestawienie zbiorników.pdf". Gdańskie Melioracje. [dostęp 08-12-2013].

Linki zewnętrzne[edytuj]