To jest dobry artykuł

Linia kolejowa nr 248

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Linia kolejowa nr 248
Gdańsk Wrzeszcz – Gdańsk Osowa
Mapa przebiegu linii kolejowej 248
Dane podstawowe
Zarządca PKP PLK (km -0,368 – 1,429)
PKM (km 1,429 – 18,247)[1][2]
Numer linii 248
Długość 18,615[3] km
Rozstaw szyn 1435 mm
Prędkość maksymalna 120[3] km/h
Zdjęcie LK248
SA136-019 dojeżdżający do przystanku Gdańsk Kiełpinek
Historia
Lata budowy 2013–2015
Rok otwarcia 1 września 2015
Portal Portal Transport szynowy
Ten artykuł dotyczy linii kolejowej. Zobacz też: Pomorska Kolej Metropolitalna – spółka, która wybudowała tę linię i jest jej zarządcą.

Linia kolejowa nr 248 Gdańsk WrzeszczGdańsk Osowa – dwutorowa niezelektryfikowana linia kolejowa w Gdańsku o długości 18,615 km. Linia nazywana jest Pomorską Koleją Metropolitalną.

Linia została wybudowana w latach 2013–2015 przez konsorcjum przedsiębiorstw Budimex i Ferrovial Agroman na zlecenie spółki Pomorska Kolej Metropolitalna, która jest zarządcą tej linii. Ruch pociągów pasażerskich rozpoczęto 1 września 2015, a ich operatorem jest PKP Szybka Kolej Miejska w Trójmieście.

Historia[edytuj]

Geneza[edytuj]

Pozostałości linii Gdańsk Wrzeszcz – Stara Piła w 2007 roku

W 1930 pierwsze lotnisko w Gdańsku zostało otwarte dla regularnej komunikacji pasażerskiej, a w 1931 w jego pobliżu powstał przystanek kolejowy Danzig Flugplatz (od 1936 Danzig Flughafen, a od 1945 Gdańsk Lotnisko). W 1974 lotnisko zostało zamknięte, a pobliski przystanek zmienił nazwę na Gdańsk Zaspa. Jednocześnie otwarto lotnisko Gdańsk Rębiechowo[7] (od 2004 im. Lecha Wałęsy[8]). Początkowo komunikację z nim zapewniały autobusy, jednak z czasem, ze względu na rozbudowę pobliskich gdańskich osiedli oraz wzrost ruchu lotniczego, dojazd do niego stawał się coraz trudniejszy. Na ul. Słowackiego stanowiącej podstawową drogę dojazdową do lotniska tworzyły się korki. Ulica ta została co prawda przebudowana i poszerzona, ale nie rozwiązało to problemu całkowicie. Początkowo rozważano budowę linii tramwajowej, jednak ostatecznie zdecydowano się na odbudowę linii kolejowej Gdańsk Wrzeszcz – Gdańsk Kokoszki. Miało to dać szansę nie tylko na poprawę dojazdu do lotniska, ale również do nowo powstałych osiedli mieszkaniowych. Ponieważ lotnisko w Rębiechowie obsługuje również Gdynię powstała koncepcja, aby uruchomić także połączenie lotniska z Gdynią z wykorzystaniem fragmentu linii kolejowej nr 201[7].

Linia kolejowa z Gdańska Wrzeszcza do Gdańska Kokoszek (której śladem poprowadzono linię Pomorskiej Kolei Metropolitalnej) została otwarta 1 maja 1914 jako fragment linii kolejowej Gdańsk Wrzeszcz – Stara Piła. Linia ta została zniszczona w marcu 1945 przez broniące rejon Gdańska wojska niemieckie. Wysadzenie 6 wiaduktów na odcinku Gdańsk Wrzesz – Kiełpinek spowodowało, że ewentualna odbudowa linii byłaby bardzo kosztowna. Dodatkowo na niekorzyść jej odbudowy przemawiał fakt, iż miała ona tylko lokalny charakter – była wykorzystywana tylko jako połączenie Gdańska z Kartuzami. Pomimo iż powstał nawet społeczny komitet odbudowy tej linii, do jej odbudowy nie doszło[7].

Przygotowanie do budowy[edytuj]

W sierpniu 2005 pojawiło się pierwsze opracowanie dotyczące budowy kolei metropolitalnej w Trójmieście jako alternatywy dla ruchu samochodowego, a w maju 2007 powstało wstępne studium wykonalności. W lipcu 2008 projekt trafił na Listę Projektów Kluczowych Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko, natomiast w grudniu 2009 powstało studium wykonalności projektu[9].

Według pierwotnych założeń kolej metropolitalna miała połączyć Gdańsk i Gdynię z portem lotniczym w Gdańsku-Rębiechowie oraz Gdynię z planowanym portem lotniczym w Gdyni-Kosakowie. Planowano, iż już podczas budowy linia zostanie zelektryfikowana oraz będzie gotowa na Euro 2012[7].

31 maja 2010 sejmik województwa pomorskiego powołał spółkę Pomorska Kolej Metropolitalna, której celem stała się budowa rzeczonej linii kolejowej[10].

Budowa[edytuj]

Budowa kładki w miejsce zburzonego Mostka Weisera, listopad 2013

7 maja 2013 spółka PKM podpisała umowę na projekt i budowę tej linii z konsorcjum przedsiębiorstw Budimex i Ferrovial Agroman. Umowa obejmowała:

31 stycznia 2014 PKP PLK podpisały z Torpolem umowę na modernizację stacji Gdańsk Wrzeszcz w taki sposób, aby możliwe było połączenie linii 248 z tą stacją[14]. 27 maja 2014 PKP PLK podpisały z konsorcjum przedsiębiorstw z Rubau Polska na czele umowę na rewitalizację i przebudowę fragmentu linii nr 201, koniecznego do wpięcia do niej linii nr 248[15].

W marcu 2015 na linię nr 248 wjechał pierwszy pociąg – spalinowóz SM48 pchający pięć szutrówek, za którą jechała podbijarka torowa. W marcu zakończono również budowę wszystkich 6 masztów GSM-R, będących częścią systemu sterowania ruchem ERTMS, odpowiadającego za automatyzację nadzoru nad prowadzeniem ruchu pociągów. W kwietniu na linii rozpoczął się montaż balis systemu ERTMS[16].

Testy[edytuj]

Trójczłonowy 219M podczas testów

W kwietniu 2015 odbyły się pierwsze testy linii prowadzone przez lokomotywę Traxx F140 DE należącą do spółki Lotos Kolej[17]. Podczas testów sprawdzono m.in. pokrycia sygnałem radiowym całej linii przy maksymalnej prędkości 120 km/h[16]. W maju na przystanku Gdańsk Matarnia odbyły się ćwiczenia ratownicze[16].

12 czerwca na linii odbyła się uroczysta prezentacja jednego z zakupionych do jej obsługi pojazdów – SA136-013[18]. W czerwcu kontynuowano testy linii, tym razem z użyciem pociągów zakupionych do jej obsługi. W lipcu linia była testowana przez lokomotywę SM42 oraz wagon spalinowy SA103 należące do Przewozów Regionalnych[19][20]. Między testami lokomotywy SM42 i wagonu spalinowego SA103 prace wykonywała szlifierka torowa Speno, która przygotowywała szyny na trasie Pomorskiej Kolei Metropolitalnej[21]. Na początku sierpnia do testowania linii ponownie skierowano pojazdy SA136, tym razem obsługiwane przez maszynistów PKP SKM w Trójmieście[22].

Eksploatacja[edytuj]

1 września 2015 linia została oddana do użytku[23].

Pod koniec grudnia 2015 pomiędzy wiaduktami WK2 (nad linią nr 202) a WK3 (nad al. Grunwaldzką) doszło do obsunięcia się ziemi na nasypie, przez co konieczne było tymczasowe zamknięcie południowego toru w tym rejonie[24]. 18 marca 2016 przywrócono w tym miejscu ruch pociągów po obu torach. Naprawa została wykonana przez Budimex w ramach gwarancji[25].

W nocy z 14 na 15 lipca 2016 w Gdańsku miała miejsce wielka ulewa w wyniku której doszło do osunięć wierzchniej, ochronnej warstwy nasypów kolejowych, które dotknęły łącznie 21 procent całkowitej powierzchni skarp i nasypów linii PKM, przez co ruch został całkowicie wstrzymany i wprowadzono zastępczą komunikację autobusową. Oprócz spływów powierzchniowych warstwy osłonowej nasypu doszło również do odsłonięcia kabli, podmycia studzienek, zerwanie korytek odwodnieniowych, zamulenia koryt odwodnieniowych, zanieczyszczenie tłucznia itp. Łącznie doszło do 688 usterek, z których 56 wymaga naprawy przed przywróceniem ruchu pociągów[26][27]. 19 lipca przywrócono ruch pociągów na odcinku Gdańsk OsowaGdańsk Port Lotniczy[28]. 12 sierpnia rozpoczęły się właściwe prace naprawcze[29], a 31 sierpnia testy linii przed jej ponownym uruchomieniem[30], które nastąpiło 4 września (na odcinku od Brętowa do Strzyży ruch odbywał się jednotorowo)[31][32]. 1 listopada przywrócono dwutorowy ruch na całej długości linii[32].

Pod koniec lipca 2017 doszło do dwóch niewielkich punktowych osunięć trawy z nasypów, w wyniku których wprowadzono tymczasowe ograniczenia do 40 km/h[33].

Parametry techniczne[edytuj]

Sterowanie ruchem ma odbywać się za pomocą systemu łączności GSM-R[34]. Podczas budowy linia nie została zelektryfikowana, jednakże planuje się jej elektryfikację w przyszłości[35][36]. Najmniejszy łuk na linii ma promień 360 m i znajduje się na estakadzie przy wyjeździe ze stacji Gdańsk Wrzeszcz[37].

Maksymalne prędkości pociągów na 1 czerwca 2015 (bez ograniczeń z Wykazu Ostrzeżeń Stałych)[3][1][38]
Prędkość Kilometraż Prędkość
tor 1 od do tor 2
pasażerskie autobusy
szynowe
towarowe pasażerskie autobusy
szynowe
towarowe
80 60 -0,368 -0,266
80 60 -0,266 1,103 80 60
80 70 1,103 1,429 80 60
80 70 1,429 2,710 80 70
120 80 2,710 2,713 80 70
120 80 2,713 2,869 120 70
120 80 2,869 13,119 120 80
100 80 13,119 13,127 120 80
100 80 13,127 14,242 100 80
90 80 14,242 14,248 100 80
90 80 14,248 14,494 90 80
90 80 14,494 14,499 120 80
120 80 14,499 18,051 120 80
120 80 18,051 18,247

Punkty eksploatacyjne[edytuj]

Nazwa Rodzaj Liczba
krawędzi
peronowych
Infrastruktura
Gdańsk Wrzeszcz stacja kolejowa 7[a] dworzec kolejowy
przejście podziemne
tory odstawcze
[39][40][13][41]
Gdańsk Strzyża przystanek osobowy 2 [12]
Gdańsk Niedźwiednik przystanek osobowy 2 [12]
Gdańsk Brętowo przystanek osobowy 2 zintegrowany przystanek tramwajowy [12][42]
Brętowo posterunek odgałęźny 0
Gdańsk Jasień przystanek osobowy 2 [12]
Gdańsk Kiełpinek przystanek osobowy 2 przejście nadziemne [12]
Kiełpinek posterunek odgałęźny 0
Gdańsk Matarnia przystanek osobowy 2 [12]
Gdańsk Firoga posterunek bocznicowy szlakowy 0
Gdańsk Port Lotniczy przystanek osobowy 2 [12]
Gdańsk Rębiechowo stacja kolejowa 2 przejście nadziemne
tory odstawcze
[12][13]
Gdańsk Osowa stacja kolejowa 3 dworzec kolejowy [40][43]
[4][5][6]

Obiekty inżynieryjne[edytuj]

Estakada przy gdańskim lotnisku

Na linii nr 248 i łącznicy nr 253 znajduje się 41 obiektów inżynieryjnych: 17 wiaduktów kolejowych, 5 wiaduktów drogowych, 4 kładki dla pieszych oraz 15 przepustów i przejść pod torami. Największym obiektem inżynieryjnym jest 940-metrowa estakada przy gdańskim lotnisku[13]. Wszystkie obiekty inżynieryjne zostały wykonane jako konstrukcje żelbetowe, z wyjątkiem wiaduktu WK2 nad linią nr 202 w okolicach przystanku Gdańsk Zaspa, który ma konstrukcję stalową[44].

Ruch pociągów[edytuj]

Pociąg do Wrzeszcza na przystanku Gdańsk Port Lotniczy

14 kwietnia 2015 zarząd województwa pomorskiego podjął decyzję o ogłoszeniu przetargu nieograniczonego na obsługę pociągów jeżdżących linią nr 248. Ich eksploatacja została objęta wspólnym zadaniem z połączeniem Wejherowo – Gdynia Główna – Gdańsk Główny – Tczew, obsługiwanego do tej pory przez spółkę PKP Szybka Kolej Miejska w Trójmieście[45]. Jedyną ofertę w tym przetargu złożyła właśnie ta spółka[46] i 11 czerwca ta oferta została zatwierdzona przez zarząd województwa[47].

2 września 2014 samorząd województwa pomorskiego podpisał z Pesą umowę na dostawę trzech dwuczłonowych spalinowych zespołów trakcyjnych 218Mc oraz siedmiu trójczłonowych 219M dedykowanych obsłudze Pomorskiej Kolei Metropolitalnej[48][49]. Poza zamówionymi 10 pojazdami, PKM jest obsługiwana przez 3 inne pojazdy szynowe zakupione wcześniej przez województwo pomorskie (dwa SA137 i jeden SA138)[50][51].

Linia powstała po to, aby zapewnić dogodny dojazd do lotniska oraz aby lepiej skomunikować powiaty kartuski i kościerski z Trójmiastem. Władze województwa liczą, że budowa PKM będzie pierwszym krokiem do znaczącego usprawnienia komunikacji publicznej w regionie[52][53].

1 września 2015 po linii rozpoczęły kursowanie pociągi w relacji Gdańsk GłównyGdańsk Port LotniczyGdynia Główna (i relacjach skróconych), 1 października Gdańsk Główny – Gdańsk Port Lotniczy – Kartuzy[54].

11 grudnia 2016 uruchomiono połączenie na trasie Gdynia GłównaGdańsk WrzeszczGdańsk Port LotniczyKościerzyna. Pociągi tej relacji na lini 248 mają charakter przyśpieszonych i zatrzymują się tylko na stacjach Gdańsk Strzyża, Gdańsk Jasień, Gdańsk Kiełpinek i Gdańsk Port Lotniczy[55].

Plany na przyszłość[edytuj]

PKM (zarządca linii nr 248) deklaruje, że po elektryfikacji przez PKP PLK linii kolejowej nr 201 (z którą linia nr 248 łączy się), linie nr 248 i 253 również zostaną zelektryfikowane. Linia nr 248 podczas budowy została już częściowo przygotowana do przyszłej elektryfikacji: powstał projekt elektryfikacji dla całej linii oraz na wiaduktach przygotowano specjalne miejsca pod montaż słupów trakcyjnych[56]. W lutym 2017 ogłoszony został przetarg na studium wykonalności elektryfikacji linii nr 248 i 253[57]. Przy okazji elektryfikacji planowana jest również budowa nowego przystanku Gdańsk Firoga przy ul. Szybowcowej[58].

Po zelektryfikowaniu linii PKM użytkowane na niej składy spalinowe mają zostać przeniesione na inne linie w województwie[59].

Uwagi

  1. 2 dedykowane linii PKM, 3 dedykowane SKM i 2 dedykowane pociągom dalekobieżnym.

Przypisy

  1. a b Wykaz maksymalnych prędkości – autobusy szynowe. PLK-sa.pl, 2015-06-01. [dostęp 2015-06-24]. s. 36.
  2. Lista zarządców infrastruktury powiększy się o trójmiejską PKM. rynek-kolejowy.pl, 2015-06-18. [dostęp 2015-06-18].
  3. a b c Wykaz maksymalnych prędkości – pociągi pasażerskie. PLK-sa.pl, 2014-12-14. [dostęp 2015-04-18]. s. 35-36.
  4. a b Mapy ogólne. W: Ryszard Stankiewicz, Marcin Stiasny: Atlas Linii Kolejowych Polski 2014. Wyd. pierwsze. Rybnik: Eurosprinter, 2014, s. A6. ISBN 978-83-63652-12-8.
  5. a b Maciej Naskręt: Był przystanek PKM Banino. Teraz to Gdańsk Rębiechowo. trojmiasto.pl, 2014-04-29. [dostęp 2015-05-22].
  6. a b Wykaz posterunków ruchu i punktów ekspedycyjnych. PLK-sa.pl, 2015-06-01. [dostęp 2015-06-24]. s. 36.
  7. a b c d Ryszard Stankiewicz. Pomorska Kolej Metropolitalna. „Świat Kolei”. 10/2015, s. 26-33. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  8. Prezydent Lech Wałęsa patronem Portu Lotniczego Gdańsk. airport.gdansk.pl, 2004-05-10. [dostęp 2016-03-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-27)].
  9. Ulotka informacyjna. pkm-sa.pl, 2009-10-08. [dostęp 2015-05-25].
  10. Maciej Naskręt: Kolej Metropolitalna: powołano spółkę, która ją wybuduje. trojmiasto.pl, 2010-06-01. [dostęp 2015-05-25].
  11. Umowa na budowę Pomorskiej Kolei Metropolitalnej. pkm-sa.pl, 2013-05-07. [dostęp 2015-05-25].
  12. a b c d e f g h i Plan orientacyjny przedsięwzięcia Pomorska Kolej Metropolitalna Etap I – rewitalizacja „Kolei Kokoszkowskiej”. pkm-sa.pl. [dostęp 2015-05-26].
  13. a b c d Budowa Pomorskiej Kolei Metropolitalnej na finiusz. pkm-sa.pl, 2014-12-30. [dostęp 2015-05-26].
  14. Roboty budowlane – 42319-2014. ted.europa.eu, 2014-02-03. [dostęp 2015-05-25].
  15. Roboty budowlane – 185562-2014. ted.europa.eu, 2014-05-29. [dostęp 2015-05-25].
  16. a b c PKM podsumowała budowę linii w 2015 r.. kurierkolejowy.eu, 2015-12-08. [dostęp 2016-01-24].
  17. To będzie pierwsza od ponad 40 lat nowa linia kolejowa w Polsce. Finisz budowy PKM. wyborcza.pl, 2015-05-12. [dostęp 2015-06-15].
  18. Pierwszy szynobus dla PKM już w Trójmieście. trojmiasto.pl, 2015-06-12. [dostęp 2015-06-15].
  19. Linia PKM testowana przez … lokomotywę SM42. inforail.pl, 2015-07-15. [dostęp 2015-07-1].
  20. Szynobus testuje linię PKM. inforail.pl, 2015-07-28. [dostęp 2015-07-28].
  21. Niesamowite maszyny: szlifierka torowa. trojmiasto.pl, 2015-07-25. [dostęp 2015-07-30].
  22. Rozpoczęły się testy na linii PKM. Pociągi przejadą kilka tysięcy kilometrów. trojmiasto.pl, 2015-08-03. [dostęp 2015-08-03].
  23. PKM-ka już na torach. Linia imponuje, ale są kłopoty z rozkładem i biletami. trojmiasto.pl, 2015-09-01. [dostęp 2015-09-03].
  24. PKM: Obsunięcie ziemi na nasypie. rynek-kolejowy.pl, 2015-12-30. [dostęp 2015-12-30].
  25. Pociągi znów jeżdżą po torze nr 2 linii PKM na Zaspie. kurierkolejowy.eu, 2016-03-18. [dostęp 2016-03-19].
  26. Znane są już szkody po ulewie – osunięcia skarp na 1/5 długości linii PKM. kurierkolejowy.eu, 2016-07-29. [dostęp 2016-08-07].
  27. PKM po ulewach - kiedy pociągi zaczną normalnie funkcjonować?. koscierski.info, 2015-09-01. [dostęp 2016-07-19].
  28. Pociągi PKM dojeżdżają do Portu Lotniczego od strony Osowy. inforail.pl, 2016-07-19. [dostęp 2016-07-19].
  29. Dwa miesiące utrudnień na trasie PKM. Wszystkie naprawy zakończą się w listopadzie. kurierkolejowy.eu, 2016-09-14. [dostęp 2016-09-20].
  30. Linia PKM przechodzi testy. Szynobusy wyjadą 4 września?. trojmiasto.pl, 2016-08-31. [dostęp 2016-09-01].
  31. Trójmiasto: Pociągi już na torach do portu i PKM. rynek-kolejowy.pl, 2016-09-05. [dostęp 2016-09-05].
  32. a b Koniec napraw PKM po ulewie z lipca. rynek-kolejowy.pl, 2016-10-28. [dostęp 2016-11-03].
  33. Pociągi PKM kursują bez utrudnień, służby w pogotowiu. inforail.pl, 2016-07-27. [dostęp 2016-08-24].
  34. Testy na PKM z dużą prędkością. rynek-kolejowy.pl, 2015-04-20. [dostęp 2015-05-22].
  35. Elektryfikacja PKM to nie wszystko. rynek-kolejowy.pl, 2013-03-21. [dostęp 2015-05-22].
  36. Modernizacja linii kolejowej nr 201 z Gdyni do Kościerzyny – II etap. drogi.inzynieria.com, 2014-05-29. [dostęp 2015-05-25].
  37. Charakterystyka techniczna linii PKM. pkm-sa.pl. [dostęp 2015-05-26].
  38. Wykaz maksymalnych prędkości – pociągi towarowe. PLK-sa.pl, 2014-12-14. [dostęp 2015-04-19]. s. 25.
  39. 2,5 miesiąca do końca prac na stacji we Wrzeszczu. trojmiasto.pl, 2015-03-18. [dostęp 2015-05-25].
  40. a b Czynne dworce kolejowe. 2014-10-31. [dostęp 2014-12-30].
  41. Galeria Metropolia w Gdańsku i peron SKM już otwarte. dziennikbaltycki.pl, 2016-10-21. [dostęp 2016-10-25].
  42. Tramwaj na Morenę: między 4 minus a 3 z dużym plusem. trojmiasto.pl, 2015-09-03. [dostęp 2015-11-16].
  43. Wykaz peronów. PLK-sa.pl, 2015-02-27. [dostęp 2015-05-25].
  44. Krzysztof Koprowski: Jedyny taki wiadukt PKM powstanie na Zaspie. trojmiasto.pl, 2014-08-22. [dostęp 2015-05-26].
  45. Pociągi PKM pojadą z Gdańska Głównego. Jest przetarg na przewozy. trojmiasto.pl, 2015-04-14. [dostęp 2015-05-22].
  46. SKM Trójmiasto z jedyną ofertą na obsługę PKM. rynek-kolejowy.pl, 2015-05-29. [dostęp 2015-05-29].
  47. Pociągi SKM będą woziły pasażerów PKM. kurierkolejowy.eu, 2015-06-11. [dostęp 2015-06-12].
  48. Umowa na dostawę pociągów dla PKM podpisana. inforail.pl, 2014-09-02. [dostęp 2014-09-02].
  49. Jakie pociągi dla Pomorskiej Kolei Metropolitalnej?. inforail.pl, 2014-09-04. [dostęp 2014-09-04].
  50. Jeszcze w czerwcu szynobusy na torach PKM. inforail.pl, 2015-06-08. [dostęp 2015-06-08].
  51. Zestawienie dotyczace taboru kolejowego. bip.pomorskie.eu. [dostęp 2015-07-28].
  52. W Trójmieście rusza Pomorska Kolej Metropolitalna. wyborcza.pl, 2015-08-30. [dostęp 2016-03-25].
  53. Koncepcja funkcjonowania szybkiej kolei miejskiej w trójmieście i pomorskiej kolei metropolitalnej w obsłudze transportowej obszaru metropolitalnego oraz integracji transportu publicznego w obszarze metropolitalnym i regionie, w tym integracji taryfowo-biletowej na obszarze OMT oraz zasad rozliczeń pomiędzy jej uczestnikami. metropoliagdansk.pl, 2015-03. [dostęp 2016-03-25].
  54. PKM dojechała do Kartuz. rynek-kolejowy.pl, 2015-10-01. [dostęp 2015-10-01].
  55. Rewolucja na Pomorzu. Ruszyły pociągi z Gdańska do Kościerzyny. rynek-kolejowy.pl, 2016-12-11. [dostęp 2016-12-27].
  56. PKM i co dalej?. kurierkolejowy.eu, 2016-02-23. [dostęp 2016-02-24].
  57. Jest przetarg na projekt elektryfikacji PKM. rynek-kolejowy.pl, 2017-02-06. [dostęp 2017-02-07].
  58. Jest szansa na nowy przystanek PKM. Zobacz wizualizacje. rynek-kolejowy.pl, 2017-08-23. [dostęp 2017-09-10].
  59. Umowa na dostawę 10 szynobusów dla PKM podpisana. trojmiasto.pl, 2014-09-02. [dostęp 2016-02-24].

Linki zewnętrzne[edytuj]