Tadeusz Prauss

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tadeusz Feliks Prauss
Ilustracja
pułkownik pilot pułkownik pilot
Data i miejsce urodzenia 21 grudnia 1896
Warszawa
Data i miejsce śmierci kwiecień 1940
zamordowany przez NKWD w Charkowie
Przebieg służby
Lata służby 1915-1940
Siły zbrojne Wappen Kaisertum Österreich 1815 (Klein).png Armia Austro-Węgier
Wojsko Polskie
Jednostki 3 Eskadra Wywiadowcza
Oficerska Szkoła Lotnictwa
4 Pułk Lotniczy
6 Pułk Lotniczy
Armia „Modlin”
Front Północny
Stanowiska zastępca komendanta szkoły
dowódca dywizjonu lotniczego
dowódca pułku lotniczego
dowódca lotnictwa armii
dowódca lotnictwa frontu
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Srebrny Krzyż Zasługi
Grobowiec rodzinny Gąsiorowskich
i Praussów na cmentarzu ewangelicko-reformowanym w Warszawie, miejsce pochówku m.in. Wilhelma Gąsiorowskiego – prezesa Konsystorza Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w RP oraz konstruktora lotniczego Stanisława Praussa, a także symbolicznego upamiętnienia ofiar zbrodni katyńskiej: ppłk Tadeusza Praussa, mjr Mieczysława Fiedlera i inż. leśnika Władysława Gąsiorowskiego

Tadeusz Feliks Prauss (ur. 21 grudnia 1896 w Warszawie, zm. w kwietniu 1940 w Charkowie) – pułkownik pilot Wojska Polskiego II RP.

Życiorys[edytuj]

Był synem Tadeusza, architekta, i Janiny z Gąsiorowskich[1]. Jego bratem był inż. Stanisław Prauss, konstruktor lotniczy i pilot sportowy. Uczył się w Gimnazjum im. Mikołaja Reja w Warszawie, następnie od 1912 w II Wyższej Szkole Realnej w Krakowie, gdzie w 1914 (podczas I wojny światowej) zdał maturę[2]. W 1915 został powołany do Cesarskiej i Królewskiej Armii. Służył w 13 Pułku Piechoty. Po ukończeniu Szkoły Oficerów Rezerwy w Opawie, walczył na froncie na Bukowinie i w Małopolsce Wschodniej[2].

W czerwcu 1916 został skierowany do szkoły obserwatorów lotniczych w Wiener Neustadt. Po jej ukończeniu, w stopniu chorążego, latał jako obserwator na samolotach rozpoznawczych w eskadrze Flik 13 (Fliegerkompagnie 13) na froncie włoskim. Odbył 57 lotów bojowych[2]. Od czerwca do września 1918 odbył kurs pilotażu w Krakowie, a następnie – wyższego pilotażu w Neumarkt, gdzie zastał go koniec wojny[2].

Już 11 listopada 1918 Prauss w stopniu podporucznika pilota wstąpił do nowo formującego się lotnictwa polskiego w Krakowie. Po przeniesieniu do Warszawy, w styczniu 1919 został przydzielony do 3 Eskadry Wywiadowczej[2]. Od lutego 1919 służył na froncie wojny polsko-bolszewickiej, początkowo operując w rejonie Kowla[3]. Od kwietnia do czerwca 1920 latał w rejonie KijowaBerdyczowa na rozpoznanie oraz bombardowanie pozycji nieprzyjaciela. 19 maja, podczas nalotów eskadry na stację Demirki, jego samolot został zestrzelony (drugim członkiem załogi był obserwator, ppor. Tereszczenko)[3]. 4 czerwca 1920 pod Kijowem został ranny[2]. Odbył 41 lotów bojowych podczas wojny[2].

23 października 1920 roku został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 roku w stopniu kapitana, w Korpusie Wojsk Lotniczych, w grupie oficerów byłej armii austro-węgierskiej[4]. Od czerwca 1921 był dowódcą 10 Eskadry Wywiadowczej w 2 Pułku Lotniczym, a od września 16 Eskadry Wywiadowczej. 3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku i 28. lokatą w korpusie oficerów aeronautycznych[5]. W sierpniu 1922 został zastępcą dowódcy Oficerskiej Szkoły Lotnictwa w Grudziądzu. Brał udział w pierwszym grupowym przelocie polskich samolotów Breguet 19 nad Alpami. Latał także nad Tatrami, a w wolnym czasie uprawiał narciarstwo, turystykę i taternictwo, propagując je wśród lotników[6].

31 marca 1924 roku został mianowany majorem ze starszeństwem z 1 lipca 1923 roku i 11. lokatą w korpusie oficerów aeronautycznych[7]. Od stycznia 1925 był dowódcą dywizjonu liniowego 4 Pułku Lotniczego w Toruniu, a od czerwca tego roku dowódcą Niższej Szkoły Pilotów w Bydgoszczy. Od kwietnia 1927 był zastępcą dowódcy 4 Pułku Lotniczego w Toruniu. W 1928 został komendantem Centrum Wyszkolenia Podoficerów Lotnictwa w Bydgoszczy. 18 lutego 1930 roku został mianowany podpułkownikiem ze starszeństwem z 1 stycznia 1930 roku i 5. lokatą w korpusie oficerów aeronautycznych[8]. 7 czerwca 1934 roku ogłoszono jego przeniesienie do 6 Pułku Lotniczego we Lwowie na stanowisko dowódcy pułku[9]. Na stopień pułkownika został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1937 roku i 3. lokatą w korpusie oficerów lotnictwa[10][11]. 24 sierpnia 1939 roku został dowódcą lotnictwa i OPL Armii „Modlin”[2]. 13 września 1939 roku został dowódcą lotnictwa Frontu Północnego. Po zakończeniu walk wrócił do rodziny we Lwowie. Tam został zatrzymany przez funkcjonariuszy NKWD i osadzony w więzieniu Brygidki[12].

Podczas kampanii wrześniowej we Lwowie dostał się do niewoli radzieckiej. Skierowany do obozu w Starobielsku, a następnie zamordowany przez NKWD, prawdopodobnie w kwietniu-maju 1940 w Charkowie, tak jak inni jeńcy tego obozu. Bliższe szczegóły nie są znane[2].

Upamiętnienie[edytuj]

Symboliczny grób Tadeusza Praussa znajduje się w Warszawie na cmentarzu ewangelickim przy ul. Żytniej, w grobie rodzinnym Gąsiorowskich i Praussów.

Minister Obrony Narodowej decyzją Nr 439/MON z 5 października 2007 awansował go pośmiertnie do stopnia pułkownika[13]. Nominacja została ogłoszona 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

W ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, jesienią 2008 został zasadzony Dąb Pamięci honorujący Tadeusza Praussa przy Zespole Szkół Ekonomiczno-Rolniczych w Słubicach[14].

Ordery i odznaczenia[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 432.
  2. a b c d e f g h i Władysław Bartosz, Tadeusz Prauss – uzupełnienie, w: „Skrzydlata Polska”, nr 51(1986), 17.12.1989, s. 7
  3. a b Krzysztof Tarkowski, Lotnictwo polskie w wojnie z Rosją Sowiecką 1919-1920, Warszawa, 1991, s.61, ​ISBN 83-206-0985-2
  4. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 41 z 27 października 1920 roku, s. 1085.
  5. Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 245.
  6. z-ne.pl – Tadeusz Feliks Prauss (pol.) [dostęp 2011-11-21]
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 32 z 2 kwietnia 1924 roku, s. 171.
  8. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 20 lutego 1930 roku, s. 65.
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 165.
  10. Rybka i Stepan 2004 ↓, s. 375.
  11. Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 432 wg autorów był podpułkownikiem.
  12. Żołnierze Września 2010 ↓, s. 242, 245.
  13. Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 r. w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON
  14. Tadeusz Prauss. glusk.diecezja.lublin.pl. [dostęp 3 marca 2015].

Bibliografia[edytuj]