Armia „Modlin”

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Armia „Modlin”
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 23 marca 1939
Rozformowanie 27 września 1939
Nazwa wyróżniająca Modlin
Tradycje
Kontynuacja Armia gen. Przedrzymirskiego
Dowódcy
Pierwszy gen. bryg. Emil Krukowicz-Przedrzymirski
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
bitwa pod Mławą
Organizacja
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Podległość Naczelne Dowództwo

Armia „Modlin”związek operacyjny Wojska Polskiego w kampanii wrześniowej 1939 roku.

Geneza i zadania[edytuj | edytuj kod]

Armia została utworzona 23 marca 1939[1]. W oparciu o pozycję mławską miała bronić północnego podejścia do Warszawy od strony Prus Wschodnich. Linię fortyfikacji mławsko-rzęgnowskich obsadziła 20 DP. Pozycji „mławskiej” broniły 78 pp i 80 pp. Szerokość bronionego odcinka przez te pułki wynosiła około 15 km, zaś 79 pp zajmował 10. km odcinek pozycji „rzęgnowskiej”. Między tymi pozycjami był odcinek „martwy” o szerokości około 6 km. W Działdowie rozlokowany był batalion strzelców (III/32 pp) Nowogródzkiej Brygady Kawalerii. Większość sił brygady zajmowała pozycje w rejonie Lidzbarka, gdzie były pobudowane stałe fortyfikacje. Między brygadą a 20 DP była luka o szerokości około 12 - 15 km. Wschodnią „granicę” obrony armii, o szerokości około 22 km, obsadzała Mazowiecka Brygada Kawalerii rozlokowana pomiędzy miejscowościami Krzynowłogą Małą i Ulatowo, praktycznie do rzeki Orzyc. Odwód armii stanowiła 8 DP skoncentrowana w okolicach Ościsłowa, pomiędzy Ciechanowem a Glinojeckiem. Przedmościa w Pułtusku, Zegrzu i Płocku obsadzały bataliony ON.

Obsada personalna Kwatery Głównej Armii „Modlin”[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna Kwatery Głównej Armii „Modlin”[2] Dowództwo

Adiutantura

  • oficer do zleceń – mjr dypl. Jerzy Zaleski
  • oficer ordynansowy dowódcy – kpt. Antoni Krzysztoporski

Samodzielny Referat Personalny

  • kierownik referatu – mjr Tadeusz Mierzejewski
  • referent – kpt. Władysław Karbowski
  • referent – kpt. Franciszek Kurbiel
  • referent – por. Jan Leszczyński

Dowódcy broni, etapów i służb podlegli bezpośrednio dowódcy armii[edytuj | edytuj kod]

Dowództwo Artylerii

  • dowódca artylerii – płk Michał Gałązka
  • oficer sztabu – mjr Stanisław Bojanowski
  • oficer sztabu – mjr Konrad Rowiński
  • oficer sztabu – kpt. Eustachy Misiewicz

Dowództwo Broni Pancernych

  • dowódca broni pancernych – ppłk br. panc. Michał Piwoszczuk
  • oficer sztabu – mjr br. panc. inż. Romuald Prewysz-Kwinto
  • oficer sztabu – mjr Jan Marian Peters
  • oficer sztabu – kpt. Henryk Drabikowski

Dowództwo Lotnictwa i Obrony Przeciwlotniczej

  • dowódca lotnictwa i obrony przeciwlotniczej armii – płk pil. Tadeusz Prauss
  • szef sztabu – ppłk pil. Bernard Adamecki
  • referent operacyjny – mjr dypl. pil. Bohdan Kleczyński
  • referent wywiadowczy – kpt. dypl. pil. Władysław Polesiński
  • referent OPL czynnej – mjr Witold Kitkiewicz
  • referent łączności obwodowej – por. Adam Zawiliński
  • referent służby dozorowania – kpt. rez. Jan Kralik
  • referent techniczny i zaopatrzenia – mjr pil. Kazimierz Benz
  • referent techniczny – ppor. Jan Domański
  • referent zaopatrzenia – ppor. Mieczysław Galicki
  • referent – kpt. Feliks Bohdanowicz

Dowództwo Saperów

  • dowódca saperów – ppłk sap. inż. Leon Schmidt-Borudzki
  • oficer sztabu – kpt. Władysław Horoszkiewicz
  • oficer sztabu – kpt. Wiktor Kątkowski
  • oficer sztabu – kpt. Roman Rolnik

Dowództwo Etapów

  • dowódca etapów armii – płk dypl. Henryk Pomazański
  • oficer sztabu – mjr dypl. Witold Grzembo
  • oficer sztabu – kpt. Marek Winter

Szefostwo Służby Sprawiedliwości

Sztab[edytuj | edytuj kod]

Oddział I Organizacyjno-Mobilizacyjny

Oddział II Wywiadu

  • szef Oddziału II – ppłk dypl. Włodzimierz Bronisław Peucker
  • oficer sztabu – mjr dypl. Władysław Harland
  • oficer sztabu – mjr dypl. Władysław Mierzyński
  • oficer sztabu – mjr Mieczysław Niemiec
  • oficer sztabu – mjr Kazimierz Tomasik
  • oficer sztabu – kpt. Jan Ludwig
  • oficer sztabu – kpt. Edward Hermann

Oddział III Operacyjny

  • szef Oddziału III – ppłk dypl. Ignacy Wądołkowski
  • oficer sztabu – mjr dypl. Stanisław Mayer
  • oficer sztabu – mjr dypl. Bohdan Olechowski
  • oficer sztabu – mjr dypl. Mieczysław Jurkiewicz
  • oficer sztabu – mjr dypl. Aleksander Mudry

Dowództwo Łączności

  • dowódca Łączności – ppłk dypl. Stanisław Jamka
  • oficer sztabu – mjr Władysław Synoś
  • oficer sztabu – mjr dypl. Jerzy Kurpisz
  • oficer sztabu – kpt. Zygmunt Zubalewicz
  • oficer sztabu – kpt. Tadeusz Lenczowski

Szefostwo Służby Kolejnictwa

Służba Geograficzna

  • szef Służby Geograficznej – ?

Służba Broni Chemicznej

  • szef Służby Broni Chemicznej – ?

Kancelaria

  • kierownik kancelarii – kpt. Stanisław Jackowski
  • zastępca kierownika – kpt. Marian Wondraczek

Kwatermistrzostwo[edytuj | edytuj kod]

Oddział IV Zaopatrzenia

  • szef Oddziału IV – mjr dypl. Ernest Buchta
  • oficer sztabu – mjr dypl. Franciszek Buczek
  • oficer sztabu – kpt. dypl. Stanisław Niewiarowski
  • oficer sztabu – kpt. dypl. Kazimierz Braliński

Szefostwo Służby Intendentury

  • szef służby intendentury – ppłk Adam Gwido Langner
  • oficer sztabu – ppłk Tadeusz Dąbrowski
  • oficer sztabu – mjr Stefan Głowacz
  • oficer sztabu – kpt. dypl. Arkadiusz Matkowski
  • oficer sztabu – kpt. dypl. Karol Czekaj
  • oficer sztabu – kpt. Stanisław Bigo

Szefostwo Służby Uzbrojenia

  • szef służby uzbrojenia – mjr Karol Józef Modrany
  • oficer sztabu – kpt. Stanisław Misiewicz

Szefostwo Służby Zdrowia

  • szef służby zdrowia – płk dr Jan Pióro
  • oficer sztabu – ppłk dr Kazimierz Łukasiewicz
  • oficer sztabu – mjr rez. dr Jan Woźniakowski
  • oficer sztabu – kpt. dr Cyryl Mockało

Dowództwo Żandarmerii

Dowództwo Taborów

  • dowódca taborów armii – mjr Józef Zając
  • oficer sztabu – kpt. Alojzy Litwora
  • oficer sztabu – rtm. Jan Brzeżański
  • oficer sztabu – rtm. Jan Zawadzki
  • szef Służby Duszpasterstwa Wyznania Rzymskokatolickiego – płk ks. dziekan Stanisław Małek
  • kapelan greckokatolicki – ?
  • szef Służby Duszpasterstwa Wyznań Niekatolickich – mjr Leon Mackiewicz
  • rabin – ?
  • kapelan prawosławny – ?
  • kapelan ewangelicki – ?
  • szef Służby Poczt Polowych – Bolesław Szczurek

Komenda Kwatery Głównej Armii[edytuj | edytuj kod]

  • komendant Kwatery Głównej Armii – ppłk Witold Rosołowski
  • zastępca komendanta – kpt. Kozicki
  • zastępca komendanta – kpt. Walter
  • adiutant komendanta – ppor. Zaborowski
  • lekarz – por. dr Kaczyński
  • oficer żywnościowy – ppor. rez. Olszewski
  • oficer płatnik – ppor. rez. Czarnecki
  • oficer kurier – por. Roman Jaworski
  • oficer kurier – por. rez. Srocki
  • oficer kurier – ppor. rez. Włodarkiewicz

Ordre de Bataille Armii „Modlin” 1 września 1939[edytuj | edytuj kod]

Obszar Warowny „Modlin”
  • III batalion 32 pułku piechoty
  • IV batalion 32 pułku piechoty
  • V batalion 32 pułku piechoty
  • VI batalion 32 pułku piechoty
  • VII batalion 32 pułku piechoty
  • batalion marszowy 56 pułku piechoty
Przedmoście „Płock”
Przedmoście „Wyszogród”
  • dowódca załogi - kpt. Kuźmiński
  • 1 kompania
Przedmoście „Zegrze”
Przedmoście „Pułtusk”
Przedmoście „Różan”
Artyleria
  • 1 Pułk Artylerii Ciężkiej w Modlinie w trakcie mobilizacji:
  • 46 Dywizjon Artylerii Ciężkiej w Modlinie, w trakcie mobilizacji (120 mm armaty wz. 1878/09/31),
  • 47 Dywizjon Artylerii Ciężkiej w Modlinie, w trakcie mobilizacji (120 mm armaty wz. 1878/09/31),
  • 98 Dywizjon Artylerii Ciężkiej (nie dotarł)
  • 71 Dywizjon Artylerii Lekkiej
  • 11 Dywizjon Artylerii Najcięższej
  • 5 Kompania Balonów Obserwacyjnych
  • 7 Kompania Balonów Obserwacyjnych (od 5 września)
  • 5 Bateria Pomiarów Artylerii
  • Pluton Artylerii Pozycyjnej Nr 13
  • Pluton Artylerii Pozycyjnej Nr 14
Bronie pancerne
Lotnictwo i Obrona Przeciwlotnicza Armii „Modlin”
Saperzy
  • 60 Batalion Saperów Typ I (bez kompletu środków minersko-zaporowych i przeprawowych) mob. w CWSap. w Modlinie
  • Kompania Mostów Ciężkich Typ II (konna) Nr 17 mob. Batalion Mostowy w Modlinie
    • dowódca kompanii – por. Maciej Szonert
  • Kompania Mostów Ciężkich Typ II (konna) Nr 19 mob. Batalion Mostowy w Modlinie
    • dowódca kompanii – por. Wiesław Stepanoff
  • Ciężka Kolumna Pontonowa Typ I (motorowa) Nr 11 mob. Batalion Mostowy w Modlinie
    • dowódca kompanii – kpt. Michał Prozwicki
  • Pluton Przepraw Rzecznych Typ I Nr 12 mob. Batalion Mostowy w Modlinie
    • dowódca plutonu – por. Michał Jankiewicz
  • Pluton Przepraw Rzecznych Typ II Nr 14 mob. Batalion Mostowy w Modlinie
    • dowódca plutonu – por. Tadeusz Łochowski
  • Lekka Kolumna Pontonowa Typ II Nr
  • Lekka Kolumna Pontonowa Typ II Nr
  • Rezerwowa Kompania Saperów Nr 111
  • Rezerwowa Kompania Saperów Nr 112
  • Rezerwowa Kompania Saperów Nr 113
  • Rezerwowa Kompania Saperów Nr 138
  • Rezerwowa Kompania Saperów Nr 115 na Przedmościu „Różan”
  • Rezerwowa Kompania Saperów Nr
  • Rezerwowa Kompania Saperów Nr
  • Pluton Mostowy 4-tonowy Nr 60 mob. w CWSap. w Modlinie
  • Pluton Mostowy 4-tonowy Nr
  • Szefostwo Fortyfikacji Typ I Modlin mob. w CWSap. w Modlinie
  • Dowództwo Grupy Fortyfikacyjnej Nr mob. w CWSap. w Modlinie
  • Dowództwo Grupy Fortyfikacyjnej Nr mob. w CWSap. w Modlinie
  • Samodzielny Pluton Elektrotechniczny Nr mob. Batalion Elektrotechniczny w Modlinie
  • Samodzielny Pluton Elektrotechniczny Nr mob. Batalion Elektrotechniczny w Modlinie
  • Pluton Elektrotechniczny Specjalny Nr mob. Batalion Elektrotechniczny w Modlinie
  • Grupa Wojsk Kolejowych Nr 53 sformowana 31 VIII 1939 przez 1 Batalion Mostów Kolejowych w Krakowie
    • dowódca grupy – kpt. Włodzimierz Wojciechowski
    • Kompania Mostów Kolejowych Nr 22 mob. w 2 Batalionie Mostów Kolejowych w Legionowie, w I rzucie mob. powszechnej, -5-
      • dowódca kompanii – kpt. Filip Krajewski
  • Pociąg Elektrogeneratorowy Normalnotorowy Nr 12 mob. w Batalionie Silnikowym w Modlinie, w II rzucie mob. powszechnej, X+3
  • Pociąg Elektrogeneratorowy Normalnotorowy Nr 19 mob. w Batalionie Silnikowym w Modlinie, w II rzucie mob. powszechnej, X+5
Łączność
  • kompania radio nr 2
  • kompania stacyjna nr 2
  • kompania telefoniczno-budowlana nr 2
  • kompania telefoniczno-kablowa nr 2
  • kompania telefoniczno-kablowa nr 3
  • kompania telefoniczno-kablowa nr 8
  • samodzielny pluton radio nr 9
  • drużyna gołębi pocztowych
  • park łączności
Kwatera Główna Armii nr 31 mobilizowana przez DOK Nr I
  • kompania asystencyjna nr 204
  • kompania gospodarcza
  • kolumna samochodów osobowych nr 11 mob. przez 3 Batalion Pancerny
  • pluton pieszy żandarmerii nr 139
  • Sąd Polowy nr 74 mobilizowany przez DOK Nr I
  • Sąd Polowy nr 75 mobilizowany przez DOK Nr I
Służby

Łącznie armia liczyła:

  • 28 batalionów piechoty
  • 37 szwadronów kawalerii
  • 180 dział
  • 12 dział przeciwlotniczych
  • 26 czołgów różnych typów
  • 1 pociąg pancerny
  • 31 samolotów różnych typów

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kazimierz Sobczak [red.]: Encyklopedia II wojny światowej. s. 23.
  2. Jurga i Karbowski 1987 ↓, s. 438-440.
  3. Tadeusz Kurzeja, Sprawozdanie z kampanii wrześniowej 1939 roku, Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, sygn. B.I.19b, s. 197-201.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tadeusz Jurga, Władysław Karbowski: Armia „Modlin” 1939. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1987. ISBN 83-11-07274-4.
  • Relacja gen. bryg. Emila Przedrzymirskiego o przygotowaniu Armii "Modlin" do wojny, wstęp i oprac. Zbigniew Moszumański, Przegląd Historyczno-Wojskowy Nr 2 (207) z 2005 r., ss. 169-180.
  • Andrzej Przedpełski: Lotnictwo Wojska Polskiego : zarys historii 1918-1996. Warszawa: "Bellona", 1997. ISBN 83-11-08650-8.
  • Kazimierz Sobczak [red.]: Encyklopedia II wojny światowej. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1975.
  • Apoloniusz Zawilski: Bitwy polskiego września. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2009, s. 181-195. ISBN 978-83-240-1214-5.