Usza Wielka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Usza Wielka
Przydrożna kapliczka z 1907 r.
Przydrożna kapliczka z 1907 r.
Państwo  Polska
Województwo podlaskie
Powiat wysokomazowiecki
Gmina Klukowo
Wysokość ok. 125 m n.p.m.
Liczba ludności (2011) 109
Strefa numeracyjna (+48) 86
Kod pocztowy 18-214
Tablice rejestracyjne BWM
SIMC 0398818
Położenie na mapie gminy Klukowo
Mapa lokalizacyjna gminy Klukowo
Usza Wielka
Usza Wielka
Położenie na mapie powiatu wysokomazowieckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu wysokomazowieckiego
Usza Wielka
Usza Wielka
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Usza Wielka
Usza Wielka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Usza Wielka
Usza Wielka
Ziemia52°43′15″N 22°27′54″E/52,720833 22,465000

Usza Wielkawieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie wysokomazowieckim, w gminie Klukowo.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa łomżyńskiego.

Historia[edytuj]

  • 1518 – wzmiankowany Mroczko de Usza[1].
  • 1550 – w aktach drohickich zapisano: Paulus olim Nicolai in Vssa haeredes, districtus Drohicensis, co oznacza Paweł syn Mikołaja dziedzic Uszy w ziemi drohickiej
  • 1569 – pod aktem przysięgi królowi polskiemu wymieniony Maciej, syn Falka z Uszy wielkiej, co sugeruje, że w tym czasie istniała również Usza Mała

Miejscowa szlachta przyjęła nazwisko Uszyńskich herbu Lubicz[2].

Przez wieki Usza Wielka była typowa wsią zamieszkałą przez drobną szlachtę. Budownictwo szlacheckie było głównie drewniane, poszyte słomą. Jednak obszernością i wyposażeniem wyróżniało się od chat chłopskich. W środku zazwyczaj była sień, a po bokach dwie izby, z których jedna była alkierzem. Wyposażenie w sprzęty było ubogie. Całość ogrodzona była płotem z chrustu lub żerdzi. W pobliżu dworu były zazwyczaj chałupy o czterech izbach, zwane czworakami. Mieszkali tam poddani chłopi i służba.

Tak opisuje chaty ubogiej szlachty XVIII-wieczny pamiętnikarz J. Kitowicz: Małej szlachty mieszkania nie różniły się od chłopskich chałup, snopkami częstokroć poszywane. W tym tylko różnica była, iż przed szlacheckim dworkiem musiały być koniecznie wrota wysokie, choć podwórze całe było płotem chruścianym ogrodzone, i druga, że dworek szlachcica miał dwie izby po rogach a sień w środku, gdy przeciwnie u chałupy chłopskiej sień jest z czoła a za nią izba, a w tyle komora[2].

W I Rzeczypospolitej wieś w ziemi drohickiej w województwie podlaskim.

  • W roku 1827 wieś liczyła 19 domów i 149 mieszkańców[3].
  • W roku 1891 odnotowano 20 gospodarstw drobnoszlacheckich o łącznej powierzchni 107 ha. Przeciętne gospodarstwo liczyło około 5 ha.
  • W roku 1921 naliczono 24 domy z 142 mieszkańcami, w tym 5 prawosławnych Rosjan[2].

Pod koniec XIX w. miejscowość drobnoszlachecka. Wymienione są: Usza Wielka, Usza Mała i Usza Szczuki[3].

Pierwszą, nieudaną próbę scalenia gruntów podjęto we wsi w roku 1900. W 1912 r. skuteczną komasację wykonała rada w składzie: ksiądz Aleksander Dołęgowski - proboszcz kuczyński, Wł. Zambrzycki, J. Maruszewki, K. Skolimowski, Fr. Murawski oraz dwaj mierniczy: Jan Aleksander i Józef Wolterowie[4].

Decyzją z dnia 9 kwietnia 1929 r. poz. 958 wojewoda białostocki zatwierdził Statut dla Kółka Rolniczego we wsi Usza Wielka. [5]

Obiekty zabytkowe[edytuj]

Współcześnie[edytuj]

Wieś typowo rolnicza. Produkcja roślinna podporządkowana przede wszystkim hodowli krów mlecznych. Miejscowość jest zaopatrywana w wodę z wodociągu "Zawisty-Dworaki" z sąsiedniej gminy Boguty-Pianki[6]

Od południa Usza Wielka sąsiaduje z miastem i gminą Ciechanowiec, od północy ze wsią Usza Mała, od wschodu znajdują się wsie: Malinowo i Wiktorzyn, a od zachodu wieś graniczy z województwem mazowieckim.

Południowa część miejscowości
Południowa część miejscowości

Przypisy

  1. Usza Wielka w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XV, cz. 2: Januszpol – Wola Justowska. Warszawa, 1902.
  2. a b c Klukowo – Gminny Portal Internetowy – Usza Wielka.
  3. a b Usza Wielka w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XII: Szlurpkiszki – Warłynka. Warszawa, 1892.
  4. Gazeta Świąteczna, Nr 1625 z 1912 r.
  5. Białostocki Dziennik Urzędowy Nr 9, Białystok 15 maja 1929 r.
  6. Uchwała Nr VII/40/11 Rady Gminy Klukowo z dnia 28 IX 2011 r. w sprawie zmiany studium uwarunkowań zagospodarowania przestrzennego gminy Klukowo

Zobacz też[edytuj]