Ciechanowiec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Ciechanowiec (ujednoznacznienie).
Ciechanowiec
Plac 3 Maja
Plac 3 Maja
Herb Flaga
Herb Ciechanowca Flaga Ciechanowca
Państwo  Polska
Województwo  podlaskie
Powiat wysokomazowiecki
Gmina Ciechanowiec
gmina miejsko-wiejska
Data założenia XIII wiek
Prawa miejskie 1413
Burmistrz Mirosław Reczko
Powierzchnia 19,53 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

4 753[1]
243,4 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 86
Kod pocztowy 18-230
Tablice rejestracyjne BWM
Położenie na mapie powiatu wysokomazowieckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu wysokomazowieckiego
Ciechanowiec
Ciechanowiec
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Ciechanowiec
Ciechanowiec
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ciechanowiec
Ciechanowiec
Ziemia52°41′10″N 22°29′30″E/52,686111 22,491667
TERC
(TERYT)
2013024
SIMC 0957324
Urząd miejski
ul. Mickiewicza 1
18-230 Ciechanowiec
Strona internetowa
BIP

Ciechanowiecmiasto na Wysoczyźnie Drohiczyńskiej, w województwie podlaskim, w powiecie wysokomazowieckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Ciechanowiec.

Miasto prywatne posiadało prawo magdeburskie przed 1429 rokiem, położone było w ziemi drohickiej województwa podlaskiego[2]. Część polska Ciechanowca była miastem prywatnym Królestwa Kongresowego, położonym w 1827 roku w powiecie tykocińskim, obwodzie łomżyńskim województwa augustowskiego[3]. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. łomżyńskiego.

Według danych z 31 grudnia 2014 miasto miało 4834 mieszkańców.

Ciechanowiec leży w odległości 130 km od Warszawy, na trasie turystycznej do Białowieży, w Obszarze Chronionego Krajobrazu Doliny Bugu i Nurca, na skrzyżowaniu dróg z Ostrowi Mazowieckiej do Bielska Podlaskiego i z Siemiatycz do Zambrowa.

Przez Ciechanowiec przebiegają trzy drogi wojewódzkie 690, 681 i 694.

Jest jednym z najstarszych miast Podlasia, leży nad Nurcem, prawym dopływem Bugu. Na lewym, wschodnim brzegu rzeki znajduje się starsza część Ciechanowca z dawnym rynkiem, kościołem, cerkwią, dawną synagogą i najważniejszymi urzędami, na prawym zaś znajduje się Muzeum Rolnictwa.

Historia[edytuj]

Teren z reliktami fundamentów – pozostałości po zamku Kiszków
Ciechanowiec na fragmencie mapy z 1795 roku

Ciechanowiec otrzymał ok. 1413 miejskie prawa magdeburskie, prawdopodobnie od litewskiego księcia Witolda. Najstarsze zachowane dokumenty miejskie pochodzą z XVI wieku.

Ruiny miasta – II wojna światowa

W XVI wieku miasto należało do rodu Kiszków. W połowie XVI wieku kasztelan trocki Piotr Kiszka zbudował zamek na prawym brzegu Nurca, na północny wschód od miasta. W latach 1617-1642 Mikołaj Kiszka otoczył tenże zamek fortyfikacjami ziemnymi, jednakże wkrótce zamek został spalony w czasie wojen szwedzkich, a powstały na jego zgliszczach siedzibę Ossolińskich spalili Rosjanie w 1915[4]. Do czasów dzisiejszych przetrwały jedynie fundamenty i fosa.

Kolejnymi właścicielami miasta (lub jego części) byli: Bremmerowie, Ossolińscy, Szczukowie i Ciecierscy. W szczególności Ossolińscy w drugiej połowie XVII wieku zainwestowali w rozwój miasta.

W latach 1736–1739 powstał murowany kościół Trójcy Przenajświętszej i szpital sióstr miłosierdzia, wedle projektu warmińskiego architekta Jana Adriana Kluka. Jego syn, ks. Jan Krzysztof Kluk (1739–1796), miejscowy proboszcz, poświęcił się przyrodoznawstwu, stając się jednym z najważniejszych polskich przyrodników doby Oświecenia. Jest on autorem pierwszego kompleksowego podręcznika w języku polskim o rolnictwie, jak również innych pionierskich prac naukowych, a także podręczników szkolnych pisanych na zamówienie Komisji Edukacji Narodowej. Zakres jego badań obejmował zarówno botanikę, jak i zoologię, a także farmaceutykę naturalną. Za zasługi dla polskiej nauki został uhonorowany przez króla Stanisława Augusta medalem „Merentibus”, a Szkoła Główna w Wilnie nadała mu doktorat honorowy.

W dobie rozbiorów Ciechanowiec początkowo (1795–1807) przypadł Prusom, a po kongresie wiedeńskimRosji. Wówczas miasto zostało podzielone na dwie części. Prawobrzeżna część (zwana Nowym Miastem lub „polską stroną”), znalazła się w granicach Królestwa Polskiego, zaś lewobrzeżne Stare Miasto („ruska strona”) – w Rosji. W wyniku powstań prawobrzeżny Ciechanowiec stracił prawa miejskie w 1870. Pod koniec XIX w. rozwinął się w mieście przemysł włókienniczy. Ciechanowiec słynął także z targów konnych. Znaczne zniszczenia z 1915 roku w czasach I wojny światowej, gdy m.in. zburzono zamek i zniszczenia z czasów wojny polsko-bolszewickiej były powoli naprawiane w okresie międzywojennym. Wówczas to miasto znane było z dużej liczby warsztatów, głównie żydowskich. Liczba Żydów wzrosła w tym czasie do ok. 55% mieszkańców miasta.

W roku 1921 w Ciechanowcu (miasto), który znajdował się w pow. Bielsk naliczono 344 budynki z przeznaczeniem mieszkalnym i 17 inne zamieszkałe (w tym 1 budynek niezn.) oraz 3291 mieszkańców (1525 mężczyzn i 1766 kobiet). Narodowość polską zgłosiło 1653, żydowską 1603, białoruską 11, niemiecką 21 i rosyjską 3.

W Ciechanowcu (osada miejska), który był w pow. Wysokie Mazowieckie, gm. Klukowo znajdowały się 193 budynki z przeznaczeniem mieszkalnym i 18 inne zamieszkałe oraz 1658 mieszkańców (776 mężczyzn i 882 kobiet). Narodowość polską podały 736 osoby, żydowską 919 oraz 1 niemiecką, 2 inną[5].

W 1938 do lewobrzeżnego Ciechanowca (położonego wówczas w powiecie bielskim) przyłączono prawobrzeżną część miasta (o statusie osady), położoną dotychczas w powiecie wysokomazowieckim (w gminie Klukowo)[6][7].

Podczas II wojny światowej miasto niszczyli – w myśl Paktu Ribbentrop-Mołotow najpierw żołnierze Armii Czerwonej, a od czerwca 1941 – wojska niemieckie.

W listopadzie 1941 Niemcy utworzyli w Ciechanowcu getto dla ludności żydowskiej[8]. Składało się ono z dwóch części położonych po obu stronach rzeki Nurzec (w rejonie ulic: Drohickiej, Wspólnej i Kościuszki oraz Łomżyńskiej i Kuczyńskiej)[8]. Ogółem przez getto przeszło ok. 4 tys. osób[8]. W czasie jego istnienia Niemcy zamordowali ok. 80 żydowskich mężczyzn w Pobikrach, kilkadziesiąt na uroczysku Ciarki, 20 osób w Kuczynie i tyle samo na podwórzu posterunku żandarmerii w Ciechanowcu[8]. 15 października 1942 większość mieszkańców getta wywieziono do obozu zagłady w Treblince, ok. 700 osób rozstrzelano na miejscu, a 60 udało się zbiec[8]. Getto zostało zlikwidowane 2 listopada 1942[8].

Po wojnie odbudowa trwała długo – miasto nie odzyskało już dawnego znaczenia oraz liczby ludności. Pozostało także na uboczu głównych szlaków komunikacyjnych.

Obiekty zabytkowe[edytuj]

Dawny Zespół Klasztorny sióstr Miłosierdzia (szarytek) z XVIII w.
Dawna synagoga obecnie Ciechanowiecki Ośrodek Kultury

Turystyka[edytuj]

Jednym z walorów turystycznych Ciechanowca i jego okolic jest przepływająca przez miasto rzeka Nurzec, której dolny, ok. 8-kilometrowy odcinek znajduje się w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu Doliny Bugu i Nurca. Meandry i zakola wijące się wśród pól i lasów stanowią ostoję dla wielu gatunków zwierząt żyjących nad wodą, np. bobrów, wydr oraz różnych gatunków ptaków. Nurzec oraz zalew na Nurcu z ośrodkiem sportowo-rekreacyjnym i plażą stanowi zaś atrakcję m.in. dla miłośników spływów kajakowych.

Okolice Ciechanowca to tereny rolnicze z piaszczystą glebą niskiej jakości, lasy iglaste i mieszane oraz wioski – po części rekreacyjno-letniskowe, zwłaszcza nad Nurcem i Bugiem. Perspektywy rozwoju Ciechanowca wiążą się z gospodarką spożywczą i przetwórstwem, a także z agroturystyką.

Wydarzenia kulturalne[edytuj]

Transport[edytuj]

Ciechanowiec leży na skrzyżowaniu trzech dróg wojewódzkich:

Miasto posiada połączenia autobusowe z Białymstokiem, Siemiatyczami, Warszawą, Gdańskiem, Bielskiem Podlaskim, Łomżą, Zambrowem, Wysokiem Mazowieckiem, Ostrowią Mazowiecką i Sokołowem Podlaskim, a także ze stacjami kolejowymi Czyżew-Stacja, Małkinia i Szepietowo.

Demografia[edytuj]

Budynek Szkoły Podstawowej im. M. Kopernika
Urząd Miejski przy Placu 3 Maja
  • Wykres liczby ludności miasta Ciechanowca od 1580:

Źródła: Plan Odnowy Miejscowości Ciechanowiec. Uchwała Rady Miejskiej w Ciechanowcu Nr 110/XVII/08 z dnia 29 maja 2008[10], Historia Ciechanowca do roku 1947[11], Żydzi w Ciechanowcu w XVIII–XIX wieku. Część 1[12][13][14][15]

  • Piramida wieku mieszkańców Ciechanowca w 2014 roku[1].


Piramida wieku Ciechanowiec.png

Wspólnoty religijne[edytuj]

Katolicyzm[edytuj]

Prawosławie[edytuj]

Inne[edytuj]

Galeria[edytuj]

Urodzeni w Ciechanowcu[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/Ciechanowiec, w oparciu o dane GUS.
  2. Józef Maroszek, Rzemiosło w miastach podlaskich, w: Studia nad produkcją rzemieślniczą w Polsce (XIV-XVIII w.), Maria Kwapień, Józef Maroszek, Andrzej Wyrobisz, Wrocław 1976, s. 96.
  3. Tabella miast, wsi, osad Królestwa Polskiego, z wyrażeniem ich położenia i ludności, alfabetycznie ułożona w Biórze Kommissyi Rządowéy Spraw Wewnętrznych i Policyi. T. 1 : A-Ł, Warszawa 1827, s. 74.
  4. Leszek Kajzer „Leksykon Zamków w Polsce” wyd. Arkady, Warszawa 2001, s. 132.
  5. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dnia 30 września 1921 r., tom V, Województwo białostockie, Powiat Bielsk, Powiat Wysokie Mazowieckie, Gmina Klukowo. Warszawa 1924 r. s. 19, 109. dostępny na Wikimedia Commons.(2012-04-08).
  6. Dz.U. 1938 nr 19 poz. 151.
  7. Dz.U. 1938 nr 22 poz. 200.
  8. a b c d e f Czesław Pilichowski: Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939–1945. Informator encyklopedyczny. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1979, s. 137. ISBN 83-01-00065-1.
  9. Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków stan na 31 grudnia 2011 r. – woj. podlaskie pow. wysokomazowiecki z www.nid.pl.(2012-04-08).
  10. Plan Odnowy Miejscowości Ciechanowiec. Uchwała Rady Miejskiej w Ciechanowcu Nr 110/XVII/08 z dnia 29 maja 2008.
  11. N. D. Tomaszewski, Historia Ciechanowca do roku 1947, Ciechanowiec 2008, strony: 80, 92, 137, 211, 349, 352.
  12. L. Butlewski, Żydzi w Ciechanowcu w XVIII–XIX wieku. Część 1.
  13. Miasta i osiedla województwa białostockiego, Biuletyn Nr 11, Wojewódzki Urząd Statystyczny, Białystok, 1965, s. 15,156.
  14. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2010 r. Warszawa 2010 r. tabl. 4 s. 128. z www.stat.gov.pl. (2012-04-08).
  15. M. Gnatowski, W radzieckich okowach (1939-1941), ŁTN im. Wagów, Łomża 1977, str. 290
  16. Dane według raportu z wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 18 stycznia 2017.

Linki zewnętrzne[edytuj]