Wiązownica (województwo podkarpackie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wiązownica
Kościół parafialny w Wiązownicy
Kościół parafialny w Wiązownicy
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat jarosławski
Gmina Wiązownica
Liczba ludności (2011) 1912[1][2]
Strefa numeracyjna 16
Kod pocztowy 37-522
Tablice rejestracyjne RJA
SIMC 0612909
Położenie na mapie gminy Wiązownica
Mapa lokalizacyjna gminy Wiązownica
Wiązownica
Wiązownica
Położenie na mapie powiatu jarosławskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu jarosławskiego
Wiązownica
Wiązownica
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Wiązownica
Wiązownica
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wiązownica
Wiązownica
Ziemia50°04′56″N 22°42′10″E/50,082222 22,702778
Urząd Gminy Wiązownica
Gminne Centrum Kultury
Szkoła podstawowa im. Sługi Bożego ks. Stanisława Sudoła w Wiązownicy

Wiązownicawieś w Polsce położona na pograniczu Doliny Dolnego Sanu i Płaskowyżu Tarnogrodzkiego, w województwie podkarpackim, w powiecie jarosławskim, w gminie Wiązownica[3][4].

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa przemyskiego.

Przez miejscowość przebiega droga wojewódzka nr 870.

Miejscowość jest siedzibą gminy Wiązownica, powiatu jarosławskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wiązownica była już wzmiankowana w regestrach poborowych, które zapisali poborcy podatkowi ziemi przemyskiej, w 1515 roku jako Vyazownycza (wieś posiadała 8 łanów gruntów rolnych)[5] i w 1589 roku jako Więzownicza[6]. W 1674 roku wieś liczyła 42 domy[a][7].

W 1897 roku wybrano zwierzchność gminną, której naczelnikiem został Stanisław Naspiński. Wieś liczyła 262 domy i 1495 mieszkańców[8].

17 kwietnia 1945 roku nacjonalistyczne oddziały OUN-UPA dokonały ataku na Wiązownicę, w wyniku, którego spalono połowę wsi i zamordowano około 100 osób narodowości polskiej.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Początki szkolnictwa w Wiązownicy, są datowane na początek XIX wieku, gdy na jakiś czas przed 1830 rokiem, powstała szkoła parafialna ruska, przy cerkwi (Schola Parochialis)[9][b].

Następna szkoła parafialna polska powstała w 1843 roku, którą założył ks. Emil Bandrowski (komendariusz-expozyt w Wiązownicy), w szkole tej uczył miejscowy organista: Walenty Feldman (organista)[10], Wojciech Węgrzyn (organista)[11], Maciej Węgrzyn (organista nauczyciel)[12] i Jakub Tryczyński (organista nauczyciel)[13][c]. W 1868 roku szkoła ta została zmieniona na szkołę trywialną, a w latach 1873–1874 szkoła ludowa. W latach 1874–1886 szkoła była 1-klasowa, a od 1886 szkoła była 2-klasowa. Szkoły wiejskie były tylko męskie, a od 1890 roku były mieszane (koedukacyjne). Przydatnym źródłem archiwalnym do poznawania historii szkolnictwa w Galicji, są austriackie Szematyzmy Galicji i Lodomerii, które podają wykaz szkół ludowych w Galicji, wraz z nazwiskami ich nauczycieli. Od 1880 roku szkoła posiadała nauczycieli pomocniczych. Nauczycielami pomocniczymi byli: Teofila Szczerbińska (1880–1882), Waleria Perdańska (1882–1883), Eustachya Czerlunczakiewicz (1883–1886), Gabriela Waschkówna (1886–1887), Walentyna Krzechlik (1887–1897), Emma Rechówna (1897–1898), Wanda Karasińska (1898–1911), Maria Żelichowska (1910–1911), Wanda Sierżęgowa (1911–1929).

W latach 1921–1925 zbudowano nowy murowany budynek szkolny. W czasie okupacji wprowadzono osobne, odziały klasowe (I–IV) dla Ukraińców. W 1966 roku szkoła stała się 8-klasowa. W 1969 roku oddano do użytku dobudowaną nową część szkoły i salę gimnastyczną. 27 sierpnia 1973 roku została powołana zbiorcza szkoła gminna w Wiązownicy, w której skład wchodziły wszystkie szkoły z terenu gminy[14]. W 1974 roku szkoła otrzymała imię porucznika MO Józefa Kosika. W 1999 roku zostało utworzone gimnazjum. W 2005 roku oddano do użytku halę sportową, a w 2007 roku nowy budynek gimnazjum. W 2008 roku utworzono Zespół Szkół w Wiązownicy. 28 maja 2014 roku odbyła się uroczystość nadania szkole podstawowej i gimnazjum imienia Sługi Bożego ks. Stanisława Sudoła[15].

Nauczyciele kierujący i dyrektorzy.
1865–1877. Antoni Majewski[16].
1877–1878. Antoni Stupnicki[17].
1878–1898. Józef Dąbrowski[18].
1898. Stefan Czesnyk[19].
1898–1909. Wojciech Żeglicki[20].
1909–1910. Jan Wilczek[21].
1910–1935. Antoni Sierżęga[22].
1935–1939. Wacław Górski.
1939–1945. Józef Grabowski.
1945–1950. Józef Ochęduszko.
1950–1971. Stanisław Gruziński.
1971–1982. Władysław Borek.
1882–1990. Stanisław Pelc.
1990–2005. Maria Wiatrzyk (od 1999 – SP).
1999–2002. Halina Żelazko (Gimnazjum).
2002–2007. Józef Bielecki (Gimnazjum).
2005–2008. Ewa Gloc (SP).
2007–2008. Elżbieta Cieliczka (Gimnazjum)
2008– nadal Agnieszka Kukułka (ZS).

Sport[edytuj | edytuj kod]

W miejscowości, od 1979 roku, działa klub piłki nożnej, KS Wiązownica.

Zobacz[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. W rejestrze poborowym z lat 1651 i 1658 zapisano, że wieś otrzymała zniżkę podatkową z powodu zniszczeń wojennych. W rejestrze pogłównego ziemi przemyskiej z 1674 roku poborcy podatkowi zapisali: Wiezownica ad Jarosław: a personis subditorum utriusque sexus n[ume]ro quadraginta duo in su[mma fl.] .......42/0.
  2. W 1831 roku nauczycielem w szkole parafialnej ruskiej był Tymoteusz Kowal.
  3. W 1843 roku ks. Emil Bandrowski założył w Wiązownicy szkółkę parafialną polską, w której uczył miejscowy organista. W szematyzmach szkół ludowych są wzmiankowani: Walenty Feldman (1845, 1846), Wojciech Węgrzyn (1853), Maciej Węgrzyn (1855, 1857, 1859) i Jakub Tryczyński (1860, 1862). W 1855 do szkółki uczęszczało 30 uczniów, a na naukę niedzielną 17 uczniów. W 1859 roku było 47 uczniów.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Portal polskawliczbach.pl
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-03-13].
  3. GUS. Wyszukiwarka TERYT
  4. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. Wiązownica na stronie Regestru Poborowego z 1515 roku (str. 135) [Dostęp 2017-07-12]
  6. Aleksander Jabłonowski. Źródła dziejowe. Tom XVIII, część I. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. Tom VII, część 1. Ziemie Ruskie, Ruś Czerwona Warszawa. 1902. (str. 4) [Dostęp 2017-07-12]
  7. Zdzisław Budzyński i Kazimierz Przyboś. Polska południowo-wschodnia w epoce nowożytnej. Źródła dziejowe. Tom I, część 4. Rejestr pogłównego ziemi przemyskiej 1674. Wydawnictwo WSP. Rzeszów 2000 ​ISBN 83-87288-55-1​ (str. 171)
  8. Skorowidz Powiatu Jarosławskiego na rok 1902 (str. 66) [Dostęp 2017-07-13]
  9. Schematismus Universi Venerabilis Cleri Dioeceseos Graeco Catholicae Premisliensis pro Anno Domini M.D.CCC.XXX. (str. 28) [Dostęp 2017-07-12]
  10. Schematismus der Volksschulen und des Lehrpersonals in der Przemysler lat. Dioecese Für das Jahr 1845 (str. 7) [Dostęp 2017-07-13]
  11. Szematyzm szkół ludowych i ich nauczycieli pod kierunkiem konsystorza przemyskiego ob. łać. na rok 1853 (str. 7) [Dostęp 2017-07-13]
  12. Szematyzm szkół ludowych i ich nauczycieli pod kierunkiem konsystorza przemyskiego ob. łać. na rok 1855 (str. 7) [Dostęp 2017-07-13]
  13. Szematyzm szkół ludowych i ich nauczycieli pod kierunkiem konsystorza Przemyskiego ob. łać. na rok 1860 (str. 6) [Dostęp 2017-07-12]
  14. Portal wiedzy – Zbiorcze szkoły gminne
  15. Historia szkoły
  16. Handbuh des Statthalterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1866 (str. 304) [Dostęp 2017-07-11]
  17. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1878 (str. 400) [Dostęp 2017-07-12]
  18. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1879 (str. 394) [Dostęp 2017-07-12]
  19. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1898 (str. 522) [Dostęp 2017-07-12]
  20. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1899 (str. 522) [Dostęp 2017-07-12]
  21. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1910 (str. 642) [Dostęp 2017-07-11]
  22. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1911 (str. 685) [Dostęp 2017-07-11]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]