Wiązownica (województwo podkarpackie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wiązownica
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat jarosławski
Gmina Wiązownica
Liczba ludności (2013) 1912[1]
Strefa numeracyjna (+48) 16
Kod pocztowy 37-522
Tablice rejestracyjne RJA
SIMC 0612909
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Wiązownica
Wiązownica
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wiązownica
Wiązownica
Ziemia50°04′56″N 22°42′10″E/50,082222 22,702778

Wiązownicawieś w Polsce położona na pograniczu Doliny Dolnego Sanu i Płaskowyżu Tarnogrodzkiego, w województwie podkarpackim, w powiecie jarosławskim, w gminie Wiązownica.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa przemyskiego.

Miejscowość jest siedzibą gminy Wiązownica, powiatu jarosławskiego.

Historia[edytuj]

Wiązownica była już wzmiankowana w regestrach poborowych, które zapisali poborcy podatkowi ziemi przemyskiej, w 1515 roku jako Vyazownycza (wieś posiadała 8 łanów gruntów rolnych)[2] i w 1589 roku jako Więzownicza[3]. W 1674 roku wieś liczyła 42 domy[a][4].

W 1897 roku wybrano zwierzchność gminną, której naczelnikiem został Stanisław Naspiński. Wieś liczyła 262 domy i 1495 mieszkańców[5].

17 kwietnia 1945 roku nacjonalistyczne oddziały OUN-UPA dokonały ataku na Wiązownicę, w wyniku, którego spalono połowę wsi i zamordowano około 100 osób narodowości polskiej.

Edukacja[edytuj]

Początki szkolnictwa w Wiązownicy, są datowane na początek XIX wieku, gdy na jakiś czas przed 1830 rokiem, powstała szkoła parafialna ruska, przy cerkwi (Schola Parochialis)[6][b].

Następna szkoła parafialna polska powstała w 1843 roku, którą założył ks. Emil Bandrowski (komendariusz-expozyt w Wiązownicy), w szkole tej uczył miejscowy organista: Walenty Feldman (organista)[7], Wojciech Węgrzyn (organista)[8], Maciej Węgrzyn (organista nauczyciel)[9] i Jakub Tryczyński (organista nauczyciel)[10][c]. W 1868 roku szkoła ta została zmieniona na szkołę trywialną, a w latach 1873-1874 szkoła ludowa. W latach 1874-1886 szkoła była 1-klasowa, a od 1886 szkoła była 2-klasowa. Szkoły wiejskie były tylko męskie, a od 1890 roku były mieszane (koedukacyjne). Przydatnym źródłem archiwalnym do poznawania historii szkolnictwa w Galicji, są austriackie Szematyzmy Galicji i Lodomerii, które podają wykaz szkół ludowych w Galicji, wraz z nazwiskami ich nauczycieli. Od 1880 roku szkoła posiadała nauczycieli pomocniczych. Nauczycielami pomocniczymi byli: Teofila Szczerbińska (1880-1882), Waleria Perdańska (1882-1883), Eustachya Czerlunczakiewicz (1883-1886), Gabriela Waschkówna (1886-1887), Walentyna Krzechlik (1887-1897), Emma Rechówna (1897-1898), Wanda Karasińska (1898-1911), Maria Żelichowska (1910-1911), Wanda Sierżęgowa (1911-1929).

W latach 1921-1925 zbudowano nowy murowany budynek szkolny. W czasie okupacji wprowadzono osobne, odziały klasowe (I-IV) dla Ukraińców. W 1966 roku szkoła stała się 8-klasowa. W 1969 roku oddano do użytku dobudowaną nową część szkoły i salę gimnastyczną. 27 sierpnia 1973 roku została powołana zbiorcza szkoła gminna w Wiązownicy, w której skład wchodziły wszystkie szkoły z terenu gminy[11]. W 1974 roku szkoła otrzymała imię porucznika MO Józefa Kosika. W 1999 roku zostało utworzone gimnazjum. W 2005 roku oddano do użytku halę sportową, a w 2007 roku nowy budynek gimnazjum. W 2008 roku utworzono Zespół Szkół w Wiązownicy. 28 maja 2014 roku odbyła się uroczystość nadania szkole podstawowej i gimnazjum imienia Sługi Bożego ks. Stanisława Sudoła[12].

Nauczyciele kierujący i dyrektorzy.
1865-1877. Antoni Majewski[13].
1877-1878. Antoni Stupnicki[14].
1878-1898. Józef Dąbrowski[15].
1898. Stefan Czesnyk[16].
1898-1909. Wojciech Żeglicki[17].
1909-1910. Jan Wilczek[18].
1910-1935. Antoni Sierżęga[19].
1935-1939. Wacław Górski.
1939-1945. Józef Grabowski.
1945-1950. Józef Ochęduszko.
1950-1971. Stanisław Gruziński.
1971-1982. Władysław Borek.
1882-1990. Stanisław Pelc.
1990-2005. Maria Wiatrzyk (od 1999 - SP).
1999-2002. Halina Żelazko (Gimnazjum).
2002-2007. Józef Bielecki (Gimnazjum).
2005-2008. Ewa Gloc (SP).
2007-2008. Elżbieta Cieliczka (Gimnazjum)
2008- nadal Agnieszka Kukułka (ZS).

Zobacz[edytuj]

Uwagi

  1. W rejestrze poborowym z lat 1651 i 1658 zapisano, że wieś otrzymała zniżkę podatkową z powodu zniszczeń wojennych. W rejestrze pogłównego ziemi przemyskiej z 1674 roku poborcy podatkowi zapisali: Wiezownica ad Jarosław: a personis subditorum utriusque sexus n[ume]ro quadraginta duo in su[mma fl.] .......42/0.
  2. W 1831 roku nauczycielem w szkole parafialnej ruskiej był Tymoteusz Kowal.
  3. W 1843 roku ks. Emil Bandrowski założył w Wiązownicy szkółkę parafialną polską, w której uczył miejscowy organista. W szematyzmach szkół ludowych są wzmiankowani: Walenty Feldman (1845, 1846), Wojciech Węgrzyn (1853), Maciej Węgrzyn (1855, 1857, 1859) i Jakub Tryczyński (1860, 1862). W 1855 do szkółki uczęszczało 30 uczniów, a na naukę niedzielną 17 uczniów. W 1859 roku było 47 uczniów.

Przypisy

  1. GUS. Bank Danych lokalnych
  2. Wiązownica na stronie Regestru Poborowego z 1515 roku (str. 135) [Dostęp 2017-07-12]
  3. Aleksander Jabłonowski. Źródła dziejowe. Tom XVIII, część I. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. Tom VII, część 1. Ziemie Ruskie, Ruś Czerwona Warszawa. 1902. (str. 4) [Dostęp 2017-07-12]
  4. Zdzisław Budzyński i Kazimierz Przyboś. Polska południowo-wschodnia w epoce nowożytnej. Źródła dziejowe. Tom I, część 4. Rejestr pogłównego ziemi przemyskiej 1674. Wydawnictwo WSP. Rzeszów 2000 ​ISBN 83-87288-55-1​ (str. 171)
  5. Skorowidz Powiatu Jarosławskiego na rok 1902 (str. 66) [Dostęp 2017-07-13]
  6. Schematismus Universi Venerabilis Cleri Dioeceseos Graeco Catholicae Premisliensis pro Anno Domini M.D.CCC.XXX. (str. 28) [Dostęp 2017-07-12]
  7. Schematismus der Volksschulen und des Lehrpersonals in der Przemysler lat. Dioecese Für das Jahr 1845 (str. 7) [Dostęp 2017-07-13]
  8. Szematyzm szkół ludowych i ich nauczycieli pod kierunkiem konsystorza przemyskiego ob. łać. na rok 1853 (str. 7) [Dostęp 2017-07-13]
  9. Szematyzm szkół ludowych i ich nauczycieli pod kierunkiem konsystorza przemyskiego ob. łać. na rok 1855 (str. 7) [Dostęp 2017-07-13]
  10. Szematyzm szkół ludowych i ich nauczycieli pod kierunkiem konsystorza Przemyskiego ob. łać. na rok 1860 (str. 6) [Dostęp 2017-07-12]
  11. Portal wiedzy - Zbiorcze szkoły gminne
  12. Historia szkoły
  13. Handbuh des Statthalterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1866 (str. 304) [Dostęp 2017-07-11]
  14. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1878 (str. 400) [Dostęp 2017-07-12]
  15. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1879 (str. 394) [Dostęp 2017-07-12]
  16. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1898 (str. 522) [Dostęp 2017-07-12]
  17. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1899 (str. 522) [Dostęp 2017-07-12]
  18. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1910 (str. 642) [Dostęp 2017-07-11]
  19. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1911 (str. 685) [Dostęp 2017-07-11]

Linki zewnętrzne[edytuj]