Zdzisław Jaskuła

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zdzisław Jaskuła
Data i miejsce urodzenia 27 grudnia 1951
Łask
Data i miejsce śmierci 24 października 2015
Łódź
Zawód poeta
pisarz
reżyser
tłumacz
Dyrektor teatru
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”

Zdzisław Grzegorz Jaskuła (ur. 27 grudnia 1951 w Łasku, zm. 24 października 2015 w Łodzi[1]) – poeta, pisarz, autor adaptacji i piosenek teatralnych, reżyser, społecznik. Dyrektor Teatru Nowego w Łodzi w latach 1997–1999 i 2010–2015[2]. Był mężem tłumaczki literatury niemieckojęzycznej Sławy Lisieckiej.

Życiorys[edytuj]

Absolwent Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Od 1976 związany ze środowiskiem KOR. Pośredniczył w pomocy udzielanej robotnikom i ich rodzinom przez łódzkiego członka KOR Józefa Śreniowskiego nosząc im pieniądze, ulotki, kierując ich na porady prawne (miewał pod opieką dwie-trzy osoby jednocześnie).

Z powodu wilczego biletu nieprzyjęty na Uniwersytet Warszawski i Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu. W mieszkaniu jego i żony Sławy Lisieckiej odbywały się stałe spotkania (salon Jaskułów czynny bez przerwy od połowy lat 70. do 1989) z niezależnymi artystami, pisarzami, aktorami oraz dyskusje, wykłady (także Towarzystwa Kursów Naukowych) i różnorakie imprezy kulturalne. Stale współpracował z „Pulsem” (własny dział poezji i własny felieton). Redaktor antologii „Siekiera, motyka, smok wawelski”. W stanie wojennym pisał, redagował i zajmował się korektą tekstów niezależnych.

W 1970 przesłuchiwany po raz pierwszy w sprawie „Ruchu” pod pretekstem kradzieży maszyny do pisania. Od 1974 przesłuchiwany wielokrotnie i inwigilowany jawnie i skrycie. Od 1976 miał zakaz publikacji pod własnym nazwiskiem, dlatego pisał pod pseudonimami Grzegorz Landmann, Marek Gruda lub Sława Z. Lisiecka. W marcu 1976 relegowany z piątego roku Uniwersytetu Łódzkiego pod pretekstem braku egzaminu uzupełniającego z pierwszego roku (prawdopodobnie dla zastraszenia innych studentów).

Przez wiele lat miał zakaz pracy i był nękany anonimowymi telefonami i listami od „przedstawicieli klasy robotniczej” i „życzliwych”. Uniemożliwiano mu wszelkie wyjazdy zagraniczne – nie wstawiono mu pieczątki do dowodu osobistego umożliwiającej wyjazd do „krajów demokracji ludowej” i odmawiano paszportu do połowy lat osiemdziesiątych.

W 1980 wraz z grupą łódzkich malarzy i grafików: Andrzejem Graczykowskim, Zbigniewem Janeczkiem oraz Januszem Pawłem Tryzno założył grupę Correspondance des Arts, która stworzyła siedem bibliofilskich wydawnictw ilustrowanych oryginalnymi grafikami.

Oboje z żoną wielokrotnie karani przez kolegia orzekające (np. pod pretekstem zakłócania ciszy nocnej) i grzywnami. Próbowano pozbawić ich mieszkania, założono podsłuch telefoniczny, przeprowadzano rewizje i konfiskaty (głównie książek i wydawnictw niezależnych).

W latach dziewięćdziesiątych m.in. dyrektor Teatru Nowego w Łodzi. Członek Stowarzyszenia Wolnego Słowa. W 2010 ponownie został dyrektorem Teatru Nowego w Łodzi.

Jako poeta debiutował w 1969 na łamach „Poezji”. Wydał zbiory wierszy: Zbieg okoliczności, Dwa poematy, Wieczór autorski i Maszyna do pisania (1984). Zredagował antologię anonimowej poezji stanu wojennego Siekiera, motyka, smok wawelski (1982). Wraz z żoną dał nowe tłumaczenie Tako rzecze Zaratustra Fryderyka Nietzschego (1999). Autor wyboru poezji Gottfrieda Benna Nigdy samotniej i inne wiersze (2011). Redaktor działu poetyckiego czasopisma „Tygiel Kultury”. Wiceprezes Oddziału Łódzkiego Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Na łamach kwartalnika „Arterie” ukazywały się jego rozmowy z Jerzym Jarniewiczem w cyklu „Co do joty”[3]. W grudniu 2015 ukazało się drugie wydanie Maszyny do pisania uzupełnione o felietony „Widziane ze Wschodniej”[4].

Odznaczenia[edytuj]

3 maja 2007 „za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, za działalność na rzecz przemian demokratycznych, za osiągnięcia w podejmowanej z pożytkiem dla kraju pracy zawodowej i działalności społecznej” został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski[5].

2 czerwca 2009 – Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”[6].

Filmografia[edytuj]

  • 1995: Zdzisław Jaskuła. Poeta z ulicy Wschodniej – bohater filmu.

Spektakle teatralne[edytuj]

  • 1982: Alicja w krainie czarów, Słupski Teatr Dramatyczny – teksty piosenek.
  • 1985: Przypisy do „Biesów”, Teatr Studyjny 83 im. Juliana Tuwima (Łódź) – role.
  • 1988: Przygody Alicji w krainie dziwów, Teatr Studyjny 83 im. Juliana Tuwima (Łódź) – scenariusz.
  • 1993: Pezemiana, Teatr Studyjny 83 im. Juliana Tuwima (Łódź) – adaptacja.
  • 1993: Dzieci z Bullerbyn, Teatr Studyjny 83 im. Juliana Tuwima (Łódź) – reżyseria.
  • 1994: Varietes-Tuwim, Teatr Studyjny 83 im. Juliana Tuwima (Łódź) – reżyseria i scenariusz.
  • 1995: Przedstawienie pożegnalne, Teatr Studyjny 83 im. Juliana Tuwima (Łódź) – reżyseria i opracowanie tekstu.
  • 1996: Nie-Boska komedia, Teatr Studyjny 83 im. Juliana Tuwima (Łódź) – reżyseria i opracowanie tekstu.
  • 1998: Faust, Teatr Nowy (Łódź) – reżyseria i inscenizacja, adaptacja.
  • 1998: Przemiana, Teatr Polski (Wrocław) – adaptacja.
  • 2001: Dzieci z Bullerbyn, Miejski Teatr „Miniatura” (Gdańsk) – reżyseria, scenariusz.
  • 2002: Don Giovanni, Teatr Wielki – Opera Narodowa (Warszawa) – konsultacja dramaturgiczna.
  • 2003: Pippi Langstrump, Miejski Teatr „Miniatura” (Gdańsk) – reżyseria i adaptacja.
  • 2004: Historia o miłosiernej czyli.., Teatr im. Stefana Jaracza (Łódź) – opracowanie tekstu.
  • 2004: Andrea Chenier, Teatr Wielki im. Stanisława Moniuszki (Poznań) – konsultacja dramaturgiczna.
  • 2004: Wojna matka, Teatr im. Stefana Jaracza (Łódź) – scenariusz.
  • 2006: Emil Rozrabiaka, Miejski Teatr „Miniatura” (Gdańsk) – reżyseria, teksty piosenek.
  • 2009: Przygody barona Münchhausena, Teatr Nowy im. Kazimierza Dejmka (Łódź) – współpraca scenariuszowa.
  • 2009: Pippi Langstrump, Teatr im. Aleksandra Fredry (Gniezno) – adaptacja, reżyseria.
  • 2010: Dama Pikowa, Teatr Wielki (Łódź) – przekład.
  • 2011: Pippi Langstrump, Teatr Nowy im. Kazimierza Dejmka (Łódź) – adaptacja, reżyseria.

Przypisy[edytuj]

  1. Nie żyje Zdzisław Jaskuła – dyrektor Teatru Nowego. wp.pl, 24 października 2015. [dostęp 2015-10-24].
  2. Zdzisław Jaskuła odebrał nominację na dyrektora Nowego. lodz.gazeta.pl, 1 października 2010. [dostęp 2013-01-01].
  3. Arterie. Kwartalnik artystyczno-literacki. W: Katalog Czasopism Kulturalnych [on-line]. katalog.czasopism.pl. [dostęp 2016-02-01].
  4. Mała Literacka: Zdzisławowi Jaskule Poecie. lodz.naszemiasto.pl. [dostęp 2016-02-01].
  5. M.P. 2007 nr 52 poz. 596 – pkt 25.
  6. Medale Zasłużony Kulturze – Gloria Artis. mkidn.gov.pl, 1 czerwca 2009. [dostęp 2013-01-01].

Linki zewnętrzne[edytuj]