Jerzy Jarniewicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jerzy Jarniewicz
Jerzy Jarniewicz(1).JPG
Data i miejsce urodzenia 4 maja 1958
Łowicz
Dziedzina sztuki literatura piękna
Jerzy Jarniewicz podczas spotkania z cyklu Seryjni poeci, Poznań, kwiecień 2012

Jerzy Jarniewicz (ur. 4 maja 1958 w Łowiczu[1][2][3][4]) – polski filolog angielski, profesor nauk humanistycznych (2015), poeta, krytyk literacki i tłumacz (głównie literatury anglojęzycznej, m.in. Jamesa Joyce'a, Philipa Rotha, Craiga Raine'a).

Życiorys[edytuj]

Absolwent XXI Liceum Ogólnokształcącego im. Bolesława Prusa w Łodzi[5]. Studiował anglistykę i filozofię na Uniwersytecie Łódzkim, a w 1985-1986 na Uniwersytecie Oksfordzkim. Członek kolegium redakcyjnego „Literatury na Świecie” oraz „Tygla Kultury”, teksty krytycznoliterackie stale publikuje również w „Tygodniku Powszechnym” i „Gazecie Wyborczej”, współpracował też z brytyjskimi pismami literackimi „Poetry Review” i „Areté”. Wykładowca literatury angielskiej na Uniwersytecie Łódzkim i (do 2013 roku) Warszawskim. Członek honorowy Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury oraz członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich i Collegium Invisibile[6]. W 2008 roku nominowany za Znaki firmowe do Nagrody Literackiej Nike[7], a w 2013 za tom Na dzień dzisiejszy i chwilę obecną do Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej „Silesius” w kategorii „książka roku”[8] i Nagrody Poetyckiej Orfeusz[9].W 2016 nominowany do Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej „Silesius” w kategorii „książka roku” za tom Woda na Marsie[10]. Za zasługi dla kultury odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi oraz Brązowym Medalem Zasłużony Kulturze Gloria Artis[11]. Laureat Nagrody Miasta Łodzi. Uhonorowany Laurem Polskiej Izby Książki. Od 2011 wiceprzewodniczący Rady Programowej Narodowego Centrum Kultury. Był członkiem Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk. Zasiada w kapitule Nagrody Literackiej Gdynia.

Mieszka na stałe w Łodzi.

Twórczość[edytuj]

Tomiki poetyckie[edytuj]

  • Korytarze (1984)
  • Rzeczy oczywistość (1992)
  • Rozmowa będzie możliwa (1993)
  • Są rzeczy których nie ma (1995)
  • Niepoznaki (2000) Legnica wyd. Biuro Literackie Port Legnica. jako czwarty tom edycji „Port Legnica 2000”. Książka liczy 60 stron, zawiera 53 wiersze. ISBN 83-88515-01-2.
    • Kwestią zasadniczą w Niepoznakach jest język i możliwości komunikacji między ludźmi. Już tytuł jest tu znamienny. W słownikach języka polskiego znajdziemy wprawdzie „niepoznakę”, ale z uwagą „tylko w wyrażeniach: „Dla niepoznaki »tak, żeby nie można było poznać, dla zatarcia śladów, dla odwrócenia uwagi«”, i „Do niepoznaki: »nie do poznania«”. Bez kontekstu słowo to więc nie ma żadnego znaczenia. Tytuł zapowiada też inne istotne tematy tomu, temat epistemologiczny (możliwości poznania) i temat upływającego i zmieniającego wszystko czasu. Wszystkie te tematy są wzajem ze sobą powiązane. Jednym z chwytów charakterystycznych dla tomu jest wprowadzanie do wierszy „zasłyszeń” z mowy potocznej[12][13].
  • Po śladach (2000)
  • Dowód z tożsamości (2003) Legnica wyd. Biuro Literackie Port Legnica jako tom 2 edycji „Port Legnica 2003”. Książka liczy 56 stron, zawiera 49 wierszy. ISBN 83-88515-32-2.
    • Głównym zagadnieniem książki jest tożsamość jednostki, wątpliwa wobec upływu czasu, zmieniającego wszystko, a więc i jednostkę. Tytuł odwołuje się nie tylko do „dowodu tożsamości”, czyli do dokumentu mającego potwierdzić tożsamość osoby, ale i do rozmaitych filozoficznych i teologicznych dowodów na istnienie Boga lub ewentualnie na Jego nieistnienie[14]
  • Oranżada wydany we Wrocławiu w 2005 roku nakładem Biura Literackiego, seria „Więcej poezji”, tom 19. Liczy 52 strony, zawiera 40 wierszy. ISBN 83-88515-82-9.
    • Jarniewicz zwraca się tu przede wszystkim ku czasowi przeszłemu, wspomnieniu, które może przywołać zarówno słynna Proustowska magdalenka, jak i tytułowa oranżada. Jednakże, jak pisze Leszek Engelking „w tym tomie przeszłość jest w stanie permanentnej agonii, odchodząc coraz dalej, coraz bardziej umiera”. W jednym z wywiadów autor powiada, że wbrew sentencji „ars longa, vita brevis” nie chciał przeciwstawiać sztuki życiu. Jego intencją było „sztukę nałożyć na życie i kazać jej żyć jego rytmem. A to znaczy poddać wiersz, wyraźniej niż to się zazwyczaj dzieje i bardziej świadomie, prawom czasu. Jak? Na przykład wplatając w wiersz słowa i frazy sprzed lat, dziś mało lub wcale nie czytelne. Jeśli w wierszu pada nazwisko Paula Robesona, to dziś pewnie spora część czytelników nie będzie wiedziała, o kogo chodzi, i z każdym rokiem będzie ich więcej. To samo dzieje się, gdy w wierszu pojawiają się frazy takie jak «po wiosenny bez», «świat nie jest taki zły» czy «byliśmy, jesteśmy, będziemy». Dzięki temu zabiegowi wiersze z Oranżady zaczynają mówić na temat czasu i obcości”[15][16].
  • Skądinąd. 1977-2007 (2007)
  • Makijaż (2009)
  • Wybór wiersza (2012; wybór i posłowie Piotr Śliwiński)
  • Na dzień dzisiejszy i chwilę obecną (2012)
  • Woda na Marsie (2015)

Krytyka literacka[edytuj]

  • The Uses of the Commonplace in Contemporary British Poetry (1994)
  • Lista obecności. Szkice o dwudziestowiecznej prozie brytyjskiej i irlandzkiej (2000)
  • W brzuchu wieloryba. Szkice o dwudziestowiecznej poezji brytyjskiej i irlandzkiej (2001)
  • The Bottomless Centre. The Uses of History in the Poetry of Seamus Heaney (2002)
  • Larkin. Odsłuchiwanie wierszy (2006; zbiór szkiców o twórczości Philipa Larkina)
  • Znaki firmowe. Szkice o współczesnej prozie amerykańskiej i kanadyjskiej (2007)
  • Od pieśni do skowytu. Szkice o poetach amerykańskich (2008)
  • Heaney. Wiersze pod dotyk (2011)
  • Gościnność słowa. Szkice o przekładzie literackim (2012)
  • Ekphrasis in the Poetry of Derek Mahon (2013)
  • In the Shadow of Foreign Tongues. Essays on Irish Poets (2014)
  • Podsłuchy i podglądy (2015)
  • All You Need Is Love. Sceny z życia kontrkultury (2016)

Redakcja prac zbiorowych[edytuj]

  • Jewish Themes in English and Polish Culture (2000, współredaktor)
  • Między obrazem a tekstem (2009, wraz z Aliną Kwiatkowską)
  • Fifty Years with the Beatles. The Impact of the Beatles on Contemporary Culture (2010, wraz Aliną Kwiatkowską)
  • Dimensions and Categories of Celticity (2010, z Maximem Fominem i Piotrem Stalmaszczykiem)
  • Reprezentacje Holokaustu (2014, wraz z Marcinem Szusterem)
  • Literatura migracyjna, Teksty Drugie 3/2016 (wraz z Joanną Kosmalską)

Wybrane przekłady[edytuj]

Przypisy

  1. Jerzy Jarniewicz. Cztery wiersze. Dwutygodnik. [dostęp 2016-12-29].
  2. Jerzy Jarniewicz. Instytut Książki. [dostęp 2016-12-29].
  3. Jerzy Jarniewicz: Woda na Marsie. Biuro Literackie, 2015. [dostęp 2016-12-29].
  4. Jerzy Jarniewicz. Instytut Mikołowski. [dostęp 2016-12-29].
  5. XXI LO w Łodzi - wybitni absolwenci
  6. Lista tutorów Collegium Invisibile. ci.edu.pl. [dostęp 26 kwietnia 2011].
  7. Nagroda Nike 2008. nike.org.pl. [dostęp 2015-07-21].
  8. Wrocławska Nagroda Poetycka Silesius 2013. www.ksiazka.net.pl. [dostęp 2015-07-15].
  9. Orfeusz - Nagroda Poetycka im. K. I. Gałczyńskiego - nominowani. www.orfeusz-nagroda.pl. [dostęp 2015-07-04].
  10. Silesius 2016 – nagroda za całokształt i nominacje, silesius.wroclaw.pl [dostęp 2016-04-21].
  11. X lat „Tygla Kultury”. Tygiel Kultury. [dostęp 25 czerwca 2011].
  12. Leszek Engelking, Diachronia i detektywi. “Tygodnik Powszechny” 2000, nr 42 (2675)
  13. Karol Maliszewski, „Do kogo ty mówisz, kiedy piszesz?”. „Res Publica Nowa” 2001, nr 1
  14. Leszek Engelking, Ja – to ktoś inny. “Tygodnik Powszechny” 2004, nr 4, dodatek Książki
  15. Leszek Engelking, Przeszłość o smaku oranżady. „Tygiel Kultury” 2006, nr 1-3
  16. Jacek Gutorow, Wiersze wykradzione ze spiżarki. „Książki w Tygodniku”, dodatek do „Tygodnika Powszechnego” 2005, nr 50, dodatek książkowy nr 11-12
  17. James Joyce: Portret artysty w wieku młodzieńczym, biuroliterackie.pl [dostęp 2016-05-31].

Bibliografia[edytuj]

  • Leszek Engelking, Niemożliwa rozmowa. O poezji Jerzego Jarniewicza. „Twórczość”, 2006, vol. LXII, nr 4
  • Ślady i więzy. Krytyczna topografia Jarniewicza, wybór i opracowanie Zdzisław Jaskuła, Fundacja ANIMA „Tygiel Kultury“ 2008, Łódź (Biblioteka „Tygla Kultury“, t. 43)
  • Anna Kałuża, Smak PRL-u: Oranżada Jerzego Jarniewicza. „Bumerang”, Biuro Literackie 2010, Wrocław

Literatura[edytuj]

  • Leszek Engelking, Diachronia i detektywi. “Tygodnik Powszechny” 2000, nr 42 (2675)
  • Karol Maliszewski, „Do kogo ty mówisz, kiedy piszesz?”. „Res Publica Nowa” 2001, nr 1
  • Leszek Engelking, Przeszłość o smaku oranżady. „Tygiel Kultury” 2006, nr 1-3
  • Jacek Gutorow, Wiersze wykradzione ze spiżarki. „Książki w Tygodniku”, dodatek do „Tygodnika Powszechnego” 2005, nr 50, dodatek książkowy nr 11-12
  • Piotr Łuszczykiewicz, Piosenka w poezji pokolenia ery transformacji. Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2009.
  • Michał Larek, Obsesja przyszłości. O wyborach Jerzego Jarniewicza. „Czas Kultury” 2012, nr 4
  • Piotr Śliwiński, Horror poeticus. Biuro Literackie, Wrocław 2012.

Linki zewnętrzne[edytuj]