Łask

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Łask (ujednoznacznienie).
Łask
Kolegiata Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny i św. Michała Archanioła – od frontu styl barokowy.
Kolegiata Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny i św. Michała Archanioła – od frontu styl barokowy.
Herb
Herb Łasku
Państwo  Polska
Województwo  łódzkie
Powiat łaski
Gmina Łask
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1422
Burmistrz Gabriel Szkudlarek
Powierzchnia 15,33 km²
Wysokość 176 m n.p.m.
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

17 629[1]
1 125,0 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 43
Kod pocztowy 98-100
Tablice rejestracyjne ELA
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Łask
Łask
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Łask
Łask
Ziemia51°35′23″N 19°07′57″E/51,589722 19,132500
TERC
(TERYT)
1101203024
Urząd miejski
ul. Warszawska 14
98-100 Łask
Strona internetowa

Łaskmiasto w województwie łódzkim, w powiecie łaskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Łask. Położone na Wysoczyźnie Łaskiej, nad Grabią.

Według danych z 30 czerwca 2013 miasto liczyło 18 094 mieszkańców[2].

Położenie[edytuj]

Miasto Łask leży na Wysoczyźnie Łaskiej i w Kotlinie Szczercowskiej. Są one częścią Niziny Południowowielkopolskiej. Miasto leży 35 km od Łodzi i znajduje się w jednym z dwudziestu jeden powiatów ziemskich regionu. Niedaleko Łasku leżą jedne z największych miast województwa łódzkiego: Pabianice, Wieluń, Bełchatów, Zduńska Wola i Sieradz.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. sieradzkiego.

Toponimia[edytuj]

 Osobny artykuł: -sk.

Nazwa pochodzi od słowa łaz czyli miejsca lub uprawnego gruntu powstałego w wyniku wykarczowania i wypalania lasu w pierwotnej gospodarce wypaleniskowo-żarowej. Łaz-sko oznacza siedlisko lub osiedle leżące na łazach[3]. Nazwa miejscowości utworzona została za pomocą przyrostka -sko . Obecna nazwa Łask w gramatycznym rodzaju męskim powstała w późniejszym okresie historii[4], co potwierdzają zapisy w źródłach historycznych. W dokumentach występowały formy zapisu: Łasko (1366, 1422, 1510) czy też Lasko, Laszko, Lassko. W przywileju z 1366 arcybiskupa Jarosława dla kościoła w Łasku, otrzymał on dziesięcinę ze wsi Łaska i Ogrodzona[5].

Historia[edytuj]

Kościół św. Ducha z 1666
 Osobny artykuł: Historia Łasku.

Łask był wsią wzmiankowaną już w 1356. Prawa miejskie otrzymał w 1422 od polskiego króla Władysława Jagiełły[6]. W 1517 rozpoczęto budowę kościoła w stylu gotyckim. W XVI wieku rozwinął się ośrodek rzemieślniczo-handlowy, lecz w połowie XVII wieku nastąpił upadek miasta, przyspieszony przez Potop szwedzki i epidemię zarazy. W 1666 zbudowano kościół Świętego Ducha. W 1749 Łask bardzo ucierpiał od pożaru. Na przełomie XVIII i XIX w. miasto stało się dużym skupiskiem Żydów[7]. Po przegranej wojnie w obronie Konstytucji 3 maja i II rozbiorze Polski w 1793 Łask znalazł się w zaborze pruskim. Po pokoju w Tylży (1807) Łask włączono do Księstwa Warszawskiego, leżał w departamencie kaliskim, a po 1815 należał do województwa kaliskiego w Królestwie Polskim. W 1903 miasto uzyskało połączenie kolejowe. Na początku XX wieku powstały tu pierwsze zakłady przemysłowe.

W czasie okupacji niemieckiej podczas II wojny światowej, od końca 1940 do sierpnia 1942 w mieście funkcjonowało getto, w którym zgromadzono około 4 tysięcy Żydów z Łasku i okolicy. Podczas jego likwidacji wydzielono grupę 760 wykwalifikowanych robotników, których skierowano do getta łódzkiego a pozostałych wywieziono do ośrodka zagłady w Kulmhof (Chełmno n. Nerem), gdzie zostali zgładzeni[8].

Podczas wojny, w ówczesnej wsi Utrata k. Łasku (dziś rejon miasta), funkcjonował obóz Centrali Przesiedleńczej (Umwandererzentralstelle) dla tzw. „baltendeuschów” z Litwy, Łotwy i Estonii przesiedlanych w ramach akcji kolonizacyjnej Heim ins Reich na teren okupowanego przez Niemcy nazistowskie „Kraju Warty” w celu germanizacji tego terytorium.

Po II wojnie światowej, w 1957 r, w pobliżu miasta ulokowano jednostkę wojsk lotniczych.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj]

Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące kościoły i związki wyznaniowe:

Administracja[edytuj]

Od 1999 Łask stał się siedzibą powiatu. Jest też siedzibą gminy.

Podział administracyjny:

  • Łask
  • Kolumna – osada włączona w 1973

Struktura przestrzenna[12]:

  • Łask
    • centralna część śródmieścia
    • dwa zespoły terenów przemysłowo-składowych
    • tereny rozproszonej zabudowy jednorodzinnej
    • Batorego – osiedle mieszkaniowe
    • Mickiewicza – osiedle mieszkaniowe
    • Sobieskiego – osiedle mieszkaniowe
    • Wojskowe – osiedle mieszkaniowe
    • MON – osiedle mieszkaniowe
    • Zajączek – osiedle mieszkaniowe
    • Przylesie – osiedle mieszkaniowe włączone w latach 90.
  • Łask-Kolumna
    • część północna
    • część południowa
    • zespół zabudowy na północ od torów kolejowych

Komunikacja[edytuj]

Miasto Łask to duży węzeł komunikacji drogowej[potrzebny przypis]. Niedaleko znajduje się również ważny[potrzebny przypis] węzeł kolejowy. W okolicy miasta przebiega droga ekspresowa:

Ponadto miasto przecinają drogi wojewódzkie:

W położonym w północnej części miasta (sąsiedztwo wsi Wiewiórczyn) niewielkim węźle kolejowym Łask krzyżują się linie:

Istnieje możliwość dojazdu pociągiem z Łasku do Sieradza, Łodzi, Zduńskiej Woli, Kalisza, Poznania, Warszawy, Ostrowa Wielkopolskiego, Wrocławia i Szczecina. Dużą rolę odgrywa również komunikacja autobusowa. Linie w mieście i okolicach obsługuje głównie PKS Zduńska Wola, można też spotkać tu autobusy PKS Łódź, PKS Sieradz, PKS Wieluń, PKS Kalisz, PKS Częstochowa i innych przewoźników (w tym prywatnych).

W Łasku jest też komunikacja miejska ZKM, autobusy kursują na liniach[13]:

1/5: (Wybrane kursy: Ulejów–Bałucz)– Łask PKP–Kolumna–Poleszyn–Kolumna–Barycz (kursuje w dni robocze)
2: Łask szpital–pl. 11 Listopada–Sięganów (nie kursuje w wakacje, kursuje w dni robocze)
3: pl. 11 Listopada–Ostrów (nie kursuje w wakacje, kursuje w dni robocze)
5: Przylesie–Łask PKP (kursuje w soboty oraz w niedziele i święta)
B: Łask szpital–Okup/Simowa–Bar Skorpion (nie kursuje w wakacje, kursuje w dni robocze oraz w niedziele i święta)
C: Łask szpital–Zelów
Bilet jednorazowy ulgowy ważny na linii C lub D (na tych liniach bilety na I i III strefę są te same, ZKM Łask nigdy nie wprowadził do sprzedaży biletu, typu: C-3)
D: Łask Zielona/Dw. PKS – Pabianice Sikorskiego/PZTT lub Waltera Jankego

Kultura i sztuka[edytuj]

Przy Bibliotece Publicznej w Łasku istnieje Muzeum Historii prezentujące historię miasta oraz organizujące wystawy sztuki regionalnej. Działa również Łaski Dom Kultury organizujący przedstawienia teatralne, wystawy oraz zajęcia artystyczne. W klubie garnizonowym „MUZA” odbywają się liczne zajęcia artystyczne w tym próby zespołów jak np. REDRUM.

Ochrona przyrody[edytuj]

W granicach miasta znajdują się liczne formy ochrony przyrody[14]:

Ponadto w parku miejskim im. Rodu Łaskich znajduje się 10 drzew będących pomnikami przyrody. Najokazalszym jest wiąz szypułkowy o obwodzie 594 cm i wysokości 28 m (2013), rosnący na granicy parku, przy drodze krajowej. Wiek drzewa szacuje się na 250–300 lat.

Sport i rekreacja[edytuj]

Dostępne ośrodki sportu i rekreacji:

  • Centrum Sportu i Rekreacji:
    • Boisko przy ul. Armii Krajowej 5a
    • Miejska Pływalnia Kryta w Łasku przy ul. Szkolnej 2
    • Kąpielisko Miejskie w Łasku przy ul. Armii Krajowej 75
    • Kompleksu boisk sportowych „ORLIK 2012” przy ul. Szkolnej
  • Szlaki turystyczne (piesze i rowerowe)
  • Spływy kajakowe rzeką Grabią

Demografia[edytuj]

  • Piramida wieku mieszkańców Łasku w 2014 roku[1].


Piramida wieku Lask.png

Zabytki[edytuj]

Barokowy ołtarz w kościele pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny i św. Michała Archanioła.

Łask jako garnizon wojskowy[edytuj]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Wojsko Polskie w Łasku.

W mieście znajduje się jednostka wojskowa, a w okolicach 32 baza lotnicza oraz inne obiekty wojskowe.

Jednostki stacjonujące po 1945:

Na bazie tych jednostek powstała 32 Baza Lotnictwa Taktycznego

Współpraca międzynarodowa[edytuj]

Miasta i gminy partnerskie[16]:

Urodzeni w Łasku[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/Lask, w oparciu o dane GUS.
  2. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 30 VI 2013 r.. , s. 61, 2013. Lucyna Nowak – kierujący. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1734-6118. [dostęp 2014-11-30]. 
  3. Stanisław Rospond, Słownik etymologiczny miast i gmin PRL, Zakład Narodowy im.Ossolińskich Wydawnictwo Wrocław 1984, s. 201
  4. Kazimierz Rymut, Nazwy miast Polski, Zakład Narodowy im.Ossolińskich Wydawnictwo, Wrocław 1987, s. 138
  5. Stanisław Rospond, Słownik etymologiczny miast i gmin PRL, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo, Wrocław 1984, s. 200
  6. Stanisław Rusin: Ród Łaskich. Łask: Urząd Miasta i gminy w Łasku, 1990.
  7. Historia miasta
  8. Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich, 1939-1945. W-wa 1979, s. 287.
  9. Dekanat Łask
  10. Luteranie.pl
  11. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 26 maja 2014.
  12. Zmiana Studium uwarunkowań Zagospodarowania Przestrzennego miasta i gminy Łask. Uchwała Nr XVIII/137/08 Rady Miejskiej w Łasku z dnia 6 lutego 2008 r.
  13. Łask
  14. Plan Rozwoju Lokalnego dla gminy Łask na lata 2009-2013. [dostęp 2012-06-22].
  15. Koronacja w Łasku
  16. Miasta partnerskie

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]