Łask

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Łask (ujednoznacznienie).
Łask
Kolegiata Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny i św. Michała Archanioła – od frontu styl barokowy.
Kolegiata Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny i św. Michała Archanioła – od frontu styl barokowy.
Herb
Herb Łasku
Państwo  Polska
Województwo  łódzkie
Powiat łaski
Gmina Łask
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1422
Burmistrz Gabriel Szkudlarek
Powierzchnia 15,33 km²
Wysokość 176 m n.p.m.
Populacja (1 stycznia 2013)
• liczba ludności
• gęstość

18 094[1]
1180 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 43
Kod pocztowy 98-100
Tablice rejestracyjne ELA
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Łask
Łask
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Łask
Łask
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Łask
Łask
Ziemia 51°35′23″N 19°07′57″E/51,589722 19,132500
TERC
(TERYT)
1101203024
Urząd miejski
ul. Warszawska 14
98-100 Łask
Strona internetowa

Łaskmiasto w województwie łódzkim, w powiecie łaskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Łask. Położone na Wysoczyźnie Łaskiej, nad Grabią.

Według danych z 30 czerwca 2013 roku miasto liczyło 18 094 mieszkańców[1].

Położenie[edytuj]

Miasto Łask leży na Wysoczyźnie Łaskiej i w Kotlinie Szczercowskiej. Są one częścią Niziny Południowowielkopolskiej. Miasto leży 35 km od Łodzi i znajduje się w jednym z dwudziestu jeden powiatów ziemskich regionu. Niedaleko Łasku leżą jedne z największych miast województwa łódzkiego: Pabianice, Wieluń, Bełchatów, Zduńska Wola i Sieradz.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. sieradzkiego.

Toponimia[edytuj]

 Osobny artykuł: -sk.

Nazwa pochodzi od słowa łaz czyli miejsca lub uprawnego gruntu powstałego w wyniku wykarczowania i wypalania lasu w pierwotnej gospodarce wypaleniskowo-żarowej. Łaz-sko oznacza siedlisko lub osiedle leżące na łazach[2]. Nazwa miejscowości utworzona została za pomocą przyrostka -sko . Obecna nazwa Łask w gramatycznym rodzaju męskim powstała w późniejszym okresie historii[3], co potwierdzają zapisy w źródłach historycznych. W dokumentach występowały formy zapisu: Łasko (1366,1422, 1510) czy też Lasko, Laszko, Lassko. W przywileju z 1366 arcybiskupa Jarosława dla kościoła w Łasku, otrzymał on dziesięcinę ze wsi Łaska i Ogrodzona[4].

Historia[edytuj]

Kościół św. Ducha z 1666 r.
 Osobny artykuł: Historia Łasku.

Łask był wsią wzmiankowaną już w 1356. Prawa miejskie otrzymał w 1422 od polskiego króla Władysława Jagiełły[5]. W 1517 rozpoczęto budowę kościoła w stylu gotyckim. W XVI wieku rozwinął się ośrodek rzemieślniczo-handlowy, lecz w połowie XVII wieku nastąpił upadek miasta, przyspieszony przez Potop szwedzki i epidemię zarazy. W 1666 zbudowano kościół Świętego Ducha. W 1749 Łask bardzo ucierpiał od pożaru. Na przełomie XVIII i XIX w. miasto stało się dużym skupiskiem Żydów[6]. Po przegranej wojnie w obronie Konstytucji 3 maja i II rozbiorze Polski w 1793 Łask znalazł się w zaborze pruskim. Po pokoju w Tylży (1807) Łask włączono do Księstwa Warszawskiego, leżał w departamencie kaliskim, a po 1815 należał do województwa kaliskiego w Królestwie Polskim. W 1903 miasto uzyskało połączenie kolejowe. Na początku XX wieku powstały tu pierwsze zakłady przemysłowe.

W czasie okupacji niemieckiej podczas II wojny światowej, od końca 1940 do sierpnia 1942 w mieście funkcjonowało getto, w którym zgromadzono około 4 tysięcy Żydów z Łasku i okolicy. Podczas jego likwidacji wydzielono grupę 760 wykwalifikowanych robotników, których skierowano do getta łódzkiego a pozostałych wywieziono do ośrodka zagłady w Kulmhof (Chełmno n. Nerem), gdzie zostali zgładzeni[7].

Podczas wojny, w ówczesnej wsi Utrata k. Łasku (dziś rejon miasta), funkcjonował obóz Centrali Przesiedleńczej (Umwandererzentralstelle) dla tzw. „baltendeuschów” z Litwy, Łotwy i Estonii przesiedlanych w ramach akcji kolonizacyjnej Heim ins Reich na teren okupowanego przez Niemcy nazistowskie „Kraju Warty” w celu germanizacji tego terytorium.

Po II wojnie światowej, w 1957 r, w pobliżu miasta ulokowano jednostkę wojsk lotniczych.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj]

Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące kościoły i związki wyznaniowe:

Administracja[edytuj]

Od 1999 Łask stał się siedzibą powiatu. Jest też siedzibą gminy.

Podział administracyjny:

  • Łask
  • Kolumna – osada włączona w 1973

Struktura przestrzenna[11]:

  • Łask
    • centralna część śródmieścia
    • dwa zespoły terenów przemysłowo-składowych
    • tereny rozproszonej zabudowy jednorodzinnej
    • Batorego – osiedle mieszkaniowe
    • Mickiewicza – osiedle mieszkaniowe
    • Sobieskiego – osiedle mieszkaniowe
    • Wojskowe – osiedle mieszkaniowe
    • MON – osiedle mieszkaniowe
    • Zajączek – osiedle mieszkaniowe
    • Przylesie – osiedle mieszkaniowe włączone w latach 90.
  • Łask-Kolumna
    • część północna
    • część południowa
    • zespół zabudowy na północ od torów kolejowych

Komunikacja[edytuj]

Miasto Łask to duży węzeł komunikacji drogowej[potrzebny przypis]. Niedaleko znajduje się również ważny[potrzebny przypis] węzeł kolejowy. W okolicy miasta przebiega droga ekspresowa:

Ponadto miasto przecinają drogi wojewódzkie:

W położonym w północnej części miasta (sąsiedztwo wsi Wiewiórczyn) niewielkim węźle kolejowym Łask krzyżują się linie:

Istnieje możliwość dojazdu pociągiem z Łasku do Sieradza, Łodzi, Zduńskiej Woli, Kalisza, Poznania, Warszawy, Ostrowa Wielkopolskiego, Wrocławia i Szczecina. Dużą rolę odgrywa również komunikacja autobusowa. Linie w mieście i okolicach obsługuje głównie PKS Zduńska Wola, można też spotkać tu autobusy PKS Łódź, PKS Sieradz, PKS Wieluń, PKS Kalisz, PKS Częstochowa i innych przewoźników (w tym prywatnych).

W Łasku jest też komunikacja miejska ZKM, autobusy kursują na liniach[12]:

1/5: (Wybrane kursy: Ulejów – Bałucz) – Łask PKP – Kolumna – Poleszyn – Kolumna – Barycz (kursuje w dni robocze)
2: Łask szpital – pl. 11 Listopada – Sięganów (nie kursuje w wakacje, kursuje w dni robocze)
3: pl. 11 Listopada – Ostrów (nie kursuje w wakacje, kursuje w dni robocze)
5: Przylesie – Łask PKP (kursuje w soboty oraz w niedziele i święta)
B: Łask szpital – Okup/Simowa – Bar Skorpion (nie kursuje w wakacje, kursuje w dni robocze oraz w niedziele i święta)
C: Łask szpital – Zelów
Bilet jednorazowy ulgowy ważny na linii C lub D (na tych liniach bilety na I i III strefę są te same, ZKM Łask nigdy nie wprowadził do sprzedaży biletu, typu: C-3)
D: Łask Zielona/Dw. PKS – Pabianice Sikorskiego/PZTT lub Waltera Jankego

Kultura i sztuka[edytuj]

Przy Bibliotece Publicznej w Łasku istnieje Muzeum Historii prezentujące historię miasta oraz organizujące wystawy sztuki regionalnej. Działa również Łaski Dom Kultury organizujący przedstawienia teatralne, wystawy oraz zajęcia artystyczne. W klubie garnizonowym „MUZA” odbywają się liczne zajęcia artystyczne w tym próby zespołów jak np. REDRUM.

Ochrona przyrody[edytuj]

W granicach miasta znajdują się liczne formy ochrony przyrody[13]:

Ponadto w parku miejskim im. Rodu Łaskich znajduje się 10 drzew będących pomnikami przyrody. Najokazalszym jest wiąz szypułkowy o obwodzie 594cm i wysokości 28m (2013), rosnący na granicy parku, przy drodze krajowej. Wiek drzewa szacuje się na 250-300 lat.

Sport i rekreacja[edytuj]

Dostępne ośrodki sportu i rekreacji:

  • Centrum Sportu i Rekreacji:
    • Boisko przy ul. Armii Krajowej 5a
    • Miejska Pływalnia Kryta w Łasku przy ul. Szkolnej 2
    • Kąpielisko Miejskie w Łasku przy ul. Armii Krajowej 75
    • Kompleksu boisk sportowych „ORLIK 2012” przy ul. Szkolnej
  • Szlaki turystyczne (piesze i rowerowe)
  • Spływy kajakowe rzeką Grabią

Demografia[edytuj]

  • Piramida wieku mieszkańców Łasku w 2014 roku[14].


Piramida wieku Lask.png

Zabytki[edytuj]

Barokowy ołtarz w kościele pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny i św. Michała Archanioła.

Łask jako garnizon wojskowy[edytuj]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Wojsko Polskie w Łasku.

W mieście znajduje się jednostka wojskowa, a w okolicach 32 baza lotnicza oraz inne obiekty wojskowe.

Jednostki stacjonujące po 1945:

Na bazie tych jednostek powstała 32 Baza Lotnictwa Taktycznego

Współpraca międzynarodowa[edytuj]

Miasta i gminy partnerskie[16]:

Urodzeni w Łasku[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 30 VI 2013 r.. , s. 61, 2013. Lucyna Nowak – kierujący. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1734-6118. [dostęp 2014-11-30]. 
  2. Stanisław Rospond, Słownik etymologiczny miast i gmin PRL, Zakład Narodowy im.Ossolińskich Wydawnictwo Wrocław 1984, s. 201
  3. Kazimierz Rymut, Nazwy miast Polski, Zakład Narodowy im.Ossolińskich Wydawnictwo, Wrocław 1987, s.138
  4. Stanisław Rospond, Słownik etymologiczny miast i gmin PRL, Zakład Narodowy im.Ossolińskich Wydawnictwo Wrocław 1984, s. 200
  5. Stanisław Rusin: Ród Łaskich. Łask: Urząd Miasta i gminy w Łasku, 1990.
  6. Historia miasta
  7. Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich, 1939-1945. W-wa 1979, s. 287.
  8. Dekanat Łask
  9. Luteranie.pl
  10. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 26 maja 2014.
  11. Zmiana Studium uwarunkowań Zagospodarowania Przestrzennego miasta i gminy Łask. Uchwała Nr XVIII/137/08 Rady Miejskiej w Łasku z dnia 6 lutego 2008 r.
  12. Łask
  13. Plan Rozwoju Lokalnego dla gminy Łask na lata 2009-2013. [dostęp 2012-06-22].
  14. http://www.polskawliczbach.pl/Lask, w oparciu o dane GUS.
  15. Koronacja w Łasku
  16. Miasta partnerskie

Bibliografia[edytuj]

  • Zenon Klemensiewicz: Gramatyka historyczna języka polskiego. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1981. ISBN 83-01-00995-0.
  • Paweł Zarzyński, Robert Tomusiak, Krzysztof Borkowski: Drzewa Polski. Warszawa: PWN, 2016. ISBN 978-83-63895-686. OCLC 934696860.

Linki zewnętrzne[edytuj]