Łask

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Łask (ujednoznacznienie).
Łask
Herb
Herb Łasku
Państwo  Polska
Województwo  łódzkie
Powiat łaski
Gmina Łask
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1422
Burmistrz Gabriel Szkudlarek
Powierzchnia 15,33 km²
Wysokość 176 m n.p.m.
Populacja (1 stycznia 2013)
• liczba ludności
• gęstość

18 094[1]
1180 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 43
Kod pocztowy 98-100
Tablice rejestracyjne ELA
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Łask
Łask
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Łask
Łask
Ziemia 51°35′23″N 19°07′57″E/51,589722 19,132500
TERC
(TERYT)
1101203024
Urząd miejski
ul. Warszawska 14
98-100 Łask
Strona internetowa
Kościół pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny i św. Michała Archanioła w Łasku – od frontu styl barokowy.
Kościół pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny i św. Michała Archanioła w Łasku – tylna część w stylu gotyckim.
Barokowy ołtarz w kościele pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny i św. Michała Archanioła.
Kościół św. Ducha z 1666 r.

Łaskmiasto w województwie łódzkim, w powiecie łaskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Łask. Położone na Wysoczyźnie Łaskiej, nad Grabią.

Według danych z 30 czerwca 2013 roku miasto liczyło 18 094 mieszkańców[1].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miasto Łask leży na Wysoczyźnie Łaskiej i Kotliny Szczercowskiej. Są one częścią Niziny Południowowielkopolskiej. Miasto leży 35 km od Łodzi i znajduje się w jednym z dwudziestu jeden powiatów ziemskich regionu. Niedaleko Łasku leżą jedne z największych miast województwa łódzkiego: Pabianice, Wieluń, Bełchatów, Zduńska Wola i Sieradz.

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. sieradzkiego.

Toponimia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: -sk.

Nazwa pochodzi od słowa łaz czyli miejsca lub uprawnego gruntu powstałego w wyniku wykarczowania i wypalania lasu w pierwotnej gospodarce wypaleniskowo-żarowej. Łaz-sko oznacza siedlisko lub osiedle leżące na łazach. Nazwa miejscowości utworzona została za pomocą przyrostka -sk, który jest formantem produktywnym dla nazw topograficznych i dzierżawczych, stanowiąc charakterystyczną cechę polskich geograficznych nazw miejscowych i przestrzennych[2].

W dokumentach występowały formy zapisu: Łasko (1366,1422, 1510) czy też Lasko, Laszko, Lassko. W przywileju z 1366 arcybiskupa Jarosława dla kościoła w Łasku, otrzymał on dziesięcinę ze wsi Łaska i Ogrodzona[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Historia Łasku.

Łask był wsią wzmiankowaną już w 1356. Prawa miejskie otrzymał w 1422 od polskiego króla Władysława Jagiełły[4]. W 1517 rozpoczęto budowę kościoła w stylu gotyckim. W XVI wieku rozwinął się jako ośrodek rzemieślniczo-handlowy, lecz w połowie XVII wieku nastąpił upadek miasta, przyspieszony przez Potop szwedzki i epidemią zarazy. W 1666 zbudowano kościół Świętego Ducha. W 1749 miasto ucierpiało w związku z pożarem. Po przegranej Wojnie obronie Konstytucji 3 maja i II Rozbiorze Polski w 1793 Łask znalazł się składzie zaboru pruskiego. Po Pokoju w Tylży od 1807 stał się częścią Księstwa Warszawskiego, a od 1815 Królestwa Kongresowego. Na przełomie XVIII i XIX w. miasto stało się dużym skupiskiem Żydów[5]. Od 1903 miasto uzyskało połączenie kolejowe. Na początku XX wieku powstały tu pierwsze zakłady przemysłowe.

W czasie okupacji niemieckiej podczas II wojny światowej, w okresie przełom 1940-1941 – sierpień 1942, w mieście funkcjonowało getto, w którym zgromadzono około 4 tysiące Żydów z Łasku i okolicy. Podczas jego likwidacji wydzielono grupę 760 wykwalifikowanych robotników, których skierowano do getta łódzkiego a pozostałych wywieziono do ośrodka zagłady w Kulmhof (Chełmno n. Nerem) gdzie zostali zgładzeni[6].

Podczas wojny, w ówczesnej wsi Utrata k. Łasku (dziś rejon miasta), funkcjonował obóz przesiedleńczy Centrali Przesiedleńczej (Umwandererzentralstelle) dla tzw. "baltendeuschów", przesiedlanych z Litwy, Łotwy i Estonii na teren "Kraju Warty" w celu jego szybkiej germanizacji.

Po II wojnie światowej, w 1957 r, w pobliżu miasta ulokowano jednostkę wojsk lotniczych.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące kościoły i związki wyznaniowe:

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Od 1999 Łask stał się siedzibą powiatu. Jest też siedzibą gminy.

Podział administracyjny:

  • Łask
  • Kolumna – osada włączona w 1973

Struktura przestrzenna[10]:

  • Łask
    • centralna część śródmieścia
    • dwa zespoły terenów przemysłowo-składowych
    • tereny rozproszonej zabudowy jednorodzinnej
    • Batorego – osiedle mieszkaniowe
    • Mickiewicza – osiedle mieszkaniowe
    • Sobieskiego – osiedle mieszkaniowe
    • Wojskowe – osiedle mieszkaniowe
    • MON – osiedle mieszkaniowe
    • Zajączek – osiedle mieszkaniowe
    • Przylesie – osiedle mieszkaniowe włączone w latach 90.
  • Łask-Kolumna
    • część północna
    • część południowa
    • zespół zabudowy na północ od torów kolejowych

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Miasto Łask to duży węzeł komunikacji drogowej[potrzebne źródło]. Niedaleko znajduje się również ważny[potrzebne źródło] węzeł kolejowy. W okolicy miasta przebiega droga ekspresowa:

Ponadto miasto przecinają drogi wojewódzkie:

W położonym w północnej części miasta (sąsiedztwo wsi Wiewiórczyn) niewielkim węźle kolejowym Łask krzyżują się linie:

Istnieje możliwość dojazdu pociągiem z Łasku do Sieradza, Łodzi, Zduńskiej Woli, Kalisza, Poznania, Warszawy, Ostrowa Wielkopolskiego, Wrocławia i Szczecina. Dużą rolę odgrywa również komunikacja autobusowa. Linie w mieście i okolicach obsługuje głównie PKS Zduńska Wola, można też spotkać tu autobusy PKS Łódź, PKS Sieradz, PKS Wieluń, PKS Kalisz, PKS Częstochowa i innych przewoźników (w tym prywatnych).

W Łasku jest też komunikacja miejska ZKM, autobusy kursują na liniach[11]:

1/5: (Wybrane kursy: Ulejów – Bałucz) – Łask PKP – Kolumna – Poleszyn – Kolumna – Barycz (kursuje w dni robocze)
2: Łask szpital – pl. 11 Listopada – Sięganów (nie kursuje w wakacje, kursuje w dni robocze)
3: pl. 11 Listopada – Ostrów (nie kursuje w wakacje, kursuje w dni robocze)
5: Przylesie – Łask PKP (kursuje w soboty oraz w niedziele i święta)
B: Łask szpital – Okup/Simowa – Bar Skorpion (nie kursuje w wakacje, kursuje w dni robocze oraz w niedziele i święta)
C: Łask szpital – Zelów
Bilet jednorazowy ulgowy ważny na linii C lub D (na tych liniach bilety na I i III strefę są te same, ZKM Łask nigdy nie wprowadził do sprzedaży biletu, typu: C-3)
D: Łask Zielona/Dw. PKS – Pabianice Sikorskiego/PZTT lub Waltera Jankego

Kultura i sztuka[edytuj | edytuj kod]

Przy Bibliotece Publicznej w Łasku istnieje Muzeum prezentujące historię miasta oraz organizujące wystawy sztuki regionalnej. Działa również Łaski Dom Kultury organizujący przedstawienia teatralne, wystawy oraz zajęcia artystyczne. W klubie garnizonowym „MUZA” odbywają się liczne zajęcia artystyczne w tym próby zespołów jak np. REDRUM.

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

W granicach miasta znajdują się liczne formy ochrony przyrody[12]:

Ponadto w parku miejskim im. Rodu Łaskich znajduje się 10 drzew będących pomnikami przyrody.

Sport i rekreacja[edytuj | edytuj kod]

Dostępne ośrodki sportu i rekreacji:

  • Centrum Sportu i Rekreacji:
    • Boisko przy ul. Armii Krajowej 5a
    • Miejska Pływalnia Kryta w Łasku przy ul. Szkolnej 2
    • Kąpielisko Miejskie w Łasku przy ul. Armii Krajowej 75
    • Kompleksu boisk sportowych „ORLIK 2012” przy ul. Szkolnej
  • Szlaki turystyczne (piesze i rowerowe)
  • Spływy kajakowe rzeką Grabią

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Łask jako garnizon wojskowy[edytuj | edytuj kod]

W mieście znajduje się jednostka wojskowa, a w okolicach 32 baza lotnicza oraz inne obiekty wojskowe.

Jednostki stacjonujące po 1945:

Na bazie tych jednostek powstała 32 Baza Lotnictwa Taktycznego

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasta i gminy partnerskie[14]:

Urodzeni w Łasku[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 30 VI 2013 r.. , s. 61, 2013. Lucyna Nowak – kierujący. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1734-6118. [dostęp 2014-11-30]. 
  2. Klemensiewicz 1981 ↓, s. 145.
  3. Stanisław Rospond, Słownik etymologiczny miast i gmin PRL, Zakład Narodowy im.Ossolińskich Wydawnictwo Wrocław 1984, str. 200-201
  4. 4,0 4,1 Stanisław Rusin: Ród Łaskich. Łask: Urząd Miasta i gminy w Łasku, 1990.
  5. Historia miasta
  6. Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich, 1939-1945. W-wa 1979, s. 287.
  7. Dekanat Łask
  8. Luteranie.pl
  9. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 26 maja 2014.
  10. Zmiana Studium uwarunkowań Zagospodarowania Przestrzennego miasta i gminy Łask. Uchwała Nr XVIII/137/08 Rady Miejskiej w Łasku z dnia 6 lutego 2008 r.
  11. Łask
  12. Plan Rozwoju Lokalnego dla gminy Łask na lata 2009-2013. [dostęp 2012-06-22].
  13. Koronacja w Łasku
  14. Miasta partnerskie

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zenon Klemensiewicz: Gramatyka historyczna języka polskiego. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1981. ISBN 83-01-00995-0.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]