Zygmunt Zieliński (historyk)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zygmunt Mieczysław Zieliński
Profesor nauk teologicznych
Kraj działania

Polska

Data i miejsce urodzenia

16 grudnia 1931
Cekcyn

Wyznanie

katolicyzm

Kościół

rzymskokatolicki

Inkardynacja

Archidiecezja gnieźnieńska

Diakonat

25 maja 1956

Prezbiterat

15 czerwca 1957

Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

Zygmunt Mieczysław Zieliński (ur. 16 grudnia 1931 w Cekcynie) – polski ksiądz katolicki, historyk, profesor nauk teologicznych, publicysta. Specjalizuje się w historii Kościoła katolickiego w XIX i XX wieku. Emerytowany profesor zwyczajny KUL.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W 1951 r. ukończył Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Bolesława Krzywoustego w Nakle nad Notecią i wstąpił do seminarium duchownego w Gnieźnie. Po przyjęciu święceń kapłańskich z rąk biskupa Lucjana Bernackiego w 1957 r., przez cztery lata był duszpasterzem w parafiach archidiecezji gnieźnieńskiej w Gołańczy, Bydgoszczy i Pleszewie, po czym w 1961 r. został skierowany na dalsze studia w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim[1].

Studiował na Wydziale Teologii ze specjalizacją historia Kościoła pod kierunkiem ks. prof. Mieczysława Żywczyńskiego. W 1963 roku uzyskał tytuł magistra teologii i jednocześnie licencjat kanoniczny, broniąc pracę pt. "Zarząd majątkiem kościelnym w archidiecezji gnieźnieńskiej w czasie kulturkampfu"[2]. Doktorat uzyskał w 1965 r. na podstawie rozprawy "Wykonanie ustaw majowych 1873 w archidiecezji poznańskiej i gnieźnieńskiej 1873-1887". Jeszcze jako doktorant, w 1964 roku podjął pracę na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim i tam został później następcą ks. M. Żywczyńskiego na stanowisku kierownika Katedry Historii Kościoła w XIX i XX w. Habilitację uzyskał w 1972 r. na podstawie rozprawy "Kościół Katolicki w Wielkim Księstwie Poznańskim w latach 1848-1865" (opublikowanej rok później). Tytuł naukowy profesora nadzwyczajnego otrzymał w 1980 r., a profesora zwyczajnego - w 1988 r.[3]

Przez całą karierę naukową związany z KUL-em. Przez dwa semestry wykładał także na Seton Hall University w New Jersey. Aktualnie emerytowany profesor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. W latach 1991-2002 był wykładowcą Wyższej Szkoły Języków Obcych i Ekonomii w Częstochowie (od 2001 r.- Akademii Polonijnej), a w latach 2002-2011- Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Chełmie[4].

Jego zainteresowania naukowe obejmują: dzieje papiestwa, historię Kościoła w XIX i XX w., kulturę i historię Niemiec, stosunki polsko-niemieckie, stosunki polsko-żydowskie w czasie II wojny światowej, sytuację Kościoła w zaborze pruskim w XIX w., dzieje mniejszości niemieckiej w Polsce, dzieje prasy katolickiej i historię Kościoła w Polsce po 1944 r.

Był aktywnym członkiem kilku komisji Polskiej Akademii Nauk, zasiadając w Komitecie Badań nad Migracjami Ludności i Polonią i okresowo w jej prezydium oraz w Radzie Naukowej Głównej Komisji do Badania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu.

Wypromował 47 doktorów. Pod jego kierunkiem stopień naukowy doktora uzyskał m.in. Roland Prejs[5].

Jest autorem ponad 1000 publikacji[2], w tym 32 książek[kiedy?]. Do jego najznaczniejszych pozycji w bibliografii należą: współautorstwo "Dziejów papieży" w zakresie pontyfikatów od Piusa XII do Jana Pawła I jako uzupełnienie wznowienia z 1997 r. (tom 2) i osobny tom edycji z 2001 r. (tom 6), także "Papiestwo i papieże ostatnich dwóch wieków" - czyli historia papieży od roku 1775 do 1978 (pierwsze-)/2005 (drugie wydanie) roku. Sporządził też uzupełnienie i poprawę syntezy dziejów XIX w. swojego mistrza Mieczysława Żywczyńskiego (począwszy od wydania siódmego).

Zajmował się również publicystyką poruszającą problemy współczesności i zmiany zachodzące w III RP, na łamach m.in. "Nowego Przeglądu Wszechpolskiego", czy "Słowa". Wybór swojej publicystyki opublikował w 2001 r. w tomie "Bez ce(n)zury".

Od 2015 roku publikuje felietony i artykuły na łamach dwutygodnika Polonia Semper Fidelis, w których porusza tematykę bieżących wydarzeń politycznych, społecznych i religijnych w Polsce. Jest również Konsultantem Polonia Semper Fidelis.

W 2000 r. otrzymał godność honorową prałata - Kapelana Jego Świątobliwości[6]. W 2017 r. został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski[7]. W 2020 r. uhonorowano go Medalem "Zasłużony dla Miasta Lublin"[8].

Napisał rozległą autobiografię pt. "Powroty minionego czasu zagnieżdżone w pamięci", wydaną w 2020 r. przez Instytut Pamięci Narodowej[9].

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Kościół katolicki w Wielkim Księstwie Poznańskim w latach 1848-1865, Lublin 1973.
  • (redakcja) Kościół w II Rzeczypospolitej : praca zbiorowa, Lublin 1980/ wyd. 2 1981 (wspólnie ze Stanisławem Wilkiem).
  • (wstęp) Hermiasz Sozomen, tłum. Stefan Kazikowski, Historia Kościoła, wyd. 1 - Warszawa 1980, wyd. 2 - Warszawa 1989 .
  • (redakcja) Życie religijne w Polsce pod okupacją hitlerowską 1939-1945 : praca zbiorowa, Katowice 1982-1983.
  • (tłumaczenie) red. Klaus Gotto, Konrad Repgen Kościół, katolicy i narodowy socjalizm : praca zbiorowa, Warszawa 1983.
  • Papiestwo i papieże dwóch ostatnich wieków, wyd. 1 - Warszawa 1983 (z podtytułem "1775-1978"), ost. wyd. - Poznań 2007.
  • Katolicyzm w III Rzeszy przed sądem historii, Katowice 1992.
  • Epoka rewolucji i totalitaryzmów : studia i szkice, Lublin 1993.
  • (poprawa i uzupełnienie) Mieczysław Żywczyński, Historia powszechna 1789-1871, wyd. 7 - Warszawa 1996 i nast.
  • Polska dwudziestego wieku. Kościół - naród - mniejszości, Lublin 1998.
  • Niemcy. Zarys dziejów, Katowice 1998.
  • (redakcja)Aparat ucisku na Lubelszczyźnie w latach 1944-1956 wobec duchowieństwa katolickiego : konferencja naukowa, Lublin, 18 XI 1998 r., Lublin 2000 (wspólnie z Marianem Peretem).
  • (przedmowa) Andrzej Kownacki Czy było warto? Wspomnienia, Lublin 2000.
  • Bez ce(n)zury, Pelplin 2001.
  • Dzieje papieży : od początków Kościoła do czasów dzisiejszych. T.6, Poznań 2001. (to samo przedtem jako: [uzupełnienie] Franciszek Ksawery Seppelt, Klemens Lofler, Zygmunt Zieliński, tłum. Juliusz Kozolubski, opr. Tadeusz Silnicki Dzieje papieży : od początków Kościoła do czasów dzisiejszych [T.2], Poznań 1997).
  • Jan Paweł II papież, Poznań 2001.
  • (wywiad-rzeka) Boski czy ludzki? Kościół w Polsce i na świecie, wczoraj i dziś (rozm. Mariusz Deckert), Częstochowa 2002.
  • Katolicyzm, człowiek, polityka : przeszłość i teraźniejszość, Lublin 2002.
  • Prymas Tysiąclecia w komunistycznym państwie, Radom 2003.
  • Kulturkampf w archidiecezji gnieźnieńskiej i poznańskiej w latach 1873-1887, Poznań 2011.
  • Powroty minionego czasu. Zagnieżdżone w pamięci, wstęp i oprac. naukowe Rafał Łatka, Warszawa 2020

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zygmunt Zieliński, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2009-07-28].
  • Kto jest kim w Polsce, edycja IV (zespół redakcyjny Beata Cynkier i inni), Warszawa 2001, s. 1087
  • ks. Zygmunt Zielińki, Powroty minionego czasu zagnieżdżone w pamięci, wstęp i oprac. naukowe Rafał Łatka, Warszawa 2020.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. ks. Zygmunt Zieliński, Powroty minionego czasu zagnieżdżone w pamięci, wstęp i oprac. naukowe Rafał Łatka, Warszawa 2020, s. 97-318
  2. a b ks. Zygmunt Zieliński, Kaganek oświaty, czy kopcący ogarek? Rzecz o reformach oświaty i nauki, Toruń 2019, okładka (tylna)
  3. ks. Zygmunt Zieliński, Powroty minionego czasu zagnieżdżone w pamięci, wstęp i oprac. naukowe Rafał Łatka, Warszawa 2020, s. 319-396, 780-781
  4. ks. Zygmunt Zieliński, Powroty minionego czasu zagnieżdżone w pamięci, wstęp i oprac. naukowe Rafał Łatka, Warszawa 2020, s. 770-778, 784-790
  5. Prof. Roland Wojciech Prejs, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2017-11-23].
  6. Kapłani obdarzeni godnościami papieskimi. archidiecezja.pl. [dostęp 2020-12-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (17 lipca 2020)].
  7. Ks. prof. Zygmunt Zieliński odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. kul.pl. [dostęp 2020-12-09].
  8. Ks. prof. Zygmunt Zieliński uhonorowany medalem "Zasłużony dla Lublina". lublin.tvp.pl. [dostęp 2020-12-09].
  9. Powroty minionego czasu. Zagnieżdżone w pamięci. ipn.gov.pl. [dostęp 2020-12-09].