Nakło nad Notecią

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Nakło nad Notecią
Kościół św. Wawrzyńca
Kościół św. Wawrzyńca
Herb Flaga
Herb Nakła nad Notecią Flaga Nakła nad Notecią
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Powiat nakielski
Gmina Nakło nad Notecią
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1299
Burmistrz Sławomir Napierała
Powierzchnia 10,62 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

18 858[1]
1 775,7 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 52
Kod pocztowy 89-100
Tablice rejestracyjne CNA
Położenie na mapie powiatu nakielskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu nakielskiego
Nakło nad Notecią
Nakło nad Notecią
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Nakło nad Notecią
Nakło nad Notecią
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Nakło nad Notecią
Nakło nad Notecią
Ziemia53°08′20″N 17°35′58″E/53,138889 17,599444
TERC
(TERYT)
6040510034
Urząd miejski
ul. Ks. Piotra Skargi 7
89-100 Nakło nad Notecią
Strona internetowa
BIP

Nakło nad Notecią (niem. Nakel an der Netze) – miasto w województwie kujawsko-pomorskim, siedziba powiatu nakielskiego, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Nakło nad Notecią.

Według danych z 31 grudnia 2015 r. miasto miało 17 946 mieszkańców.

Położenie[edytuj]

Miasto położone jest na prawobrzeżnej ziemi nadnoteckiej, w południowo-wschodniej części Krajny, w pasie Pojezierza Południowopomorskiego (w tym Pojezierza Krajeńskiego), przy drodze krajowej nr 10, w odległości 31 km na zachód od Bydgoszczy.

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 10,62 km²[2].

Nazwa[edytuj]

Po raz pierwszy miejscowość zanotowana została w najstarszej Kronice polskiej spisanej po łacinie w latach 1112–1116 przez Galla Anonima gdzie wspomniana jest w łacińskiej nazwie castrum Nakel[3] (pol. gród Nakieł)[4][5]. Miejscowość pod zlatynizowaną nazwą Nakil wymieniona jest w łacińskim dokumencie wydanym w Gnieźnie w 1288 roku sygnowanym przez króla polskiego Przemysła II. Wymienia on kasztelana Nakła Zbiluda we fragmencie "Zbiludo castellano de Nakil"[6].

Jeden z pierwszych zachowanych dokumentów z nazwą miasta w języku polskim zanotował w 1429 roku Marcin z Międzyrzecza, który wymienił w nim czestnika bydgoskiego i starostę nakielskiego Tomka z Pakości - w org. "Thomekspakosczy czestnik bidgosczky ystarosta nakelsky"[7].

Historia[edytuj]

Rynek i fontanna

Kluczowy gród obronny Pomorzan przy granicy z Polską w 1090 roku został zdobyty w wyniku oblężenia przez wojska polskie pod dowództwem palatyna Sieciecha przy jednoczesnym odparciu odsieczy Pomorzan z głębi kraju. W 1091 Władysław Herman z pomocą czeską bezskutecznie oblegał Nakło (czyli wcześniej Pomorzanie musieli jakoś odzyskać ten gród). To nieudane oblężenie oznaczało, że Pomorze na pewien czas usamodzielniło się od Polski. Ostatecznie gród został opanowany przez Bolesława Krzywoustego w 1113 roku i włączony w obręb państwa Piastów co odnotował Gall Anonim w księdze III Kroniki polskiej w 26 rozdziale zatytułowanym "Pomorani tradiderunt castrum Nakel Polonis" czyli po polsku "Pomorzanie oddali Polakom gród Nakieł"[8]. W 1299 roku Władysław Łokietek nadał miastu prawa miejskie. Po utworzeniu osobnego powiatu nakielskiego, stało się ono siedzibą dwóch sądów szlacheckich: ziemskiego i grodzkiego, które funkcjonowały do rozbiorów[9]. Nakło następnie wchodziło w skład Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Po rozbiorach znajdowało się w zaborze Pruskim.

Budowa kanału bydgoskiego oraz ukończenie w 1851 roku jednej z pierwszych linii kolejowych na ziemiach polskich przyczyniło się do rozwoju gospodarczego miasta. 20 stycznia w 1920 roku wypełniając postanowienia traktatu wersalskiego, do Nakła wjechały oddziały 5 pułku strzelców wielkopolskich pod dowództwem płk. Wrzalińskiego.

W Nakle nad Notecią mieszkali Ignacy i Józef Oborscy, którzy, dzięki rozległym kontaktom w Wielkim Księstwie Poznańskim i Prusach Zachodnich, w połowie XIX w. zajmowali się rozprowadzaniem wśród ziemiaństwa i oficjalistów druków socjalistycznej Gromady Rewolucyjnej Londyn. Po wojnie krymskiej policja pruska podjęła przeciw nim śledztwo. W 1858 r. bracia Oborscy skupili wokół siebie grupę zwolenników, lecz próby podjęcia współpracy z Karolem Libeltem, Aleksandrem Guttrym i Władysławem Niegolewskim nie powiodły się[10].

W 1945 roku w walkach o wyzwolenie Nakła i okolic poległo 463 żołnierzy radzieckich. Pochowani zostali w miejscowościach w których zostali zabici. W 1946 roku władze miasta rozpoczęły ekshumacje poległych. W 1947 roku stworzono specjalny cmentarz, gdzie przeniesiono szczątki poległych, znajdujący się w pobliżu cmentarza rzymskokatolickiego a na mogiłach postawiono obelisk pamiątkowy. Na cmentarzu pochowano 242 żołnierzy radzieckich[11].

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. bydgoskiego.

Miejski pieniądz zastępczy (Notgeld)[edytuj]

W formie papierowej występował w latach 1914 - 1919.

Demografia[edytuj]

  • Piramida wieku mieszkańców Nakła nad Notecią w 2014 roku[1].


Piramida wieku Naklo Nad Notecia.png

Zabytki[edytuj]

Edukacja[edytuj]

  • I Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Krzywoustego w Nakle nad Notecią
  • Zespół Szkół Żeglugi Śródlądowej im. kmdr. B. Romanowskiego
  • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. Stanisława Staszica
  • Szkoła Podstawowa nr 2 im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego Prymasa Tysiąclecia
  • Szkoła Podstawowa nr 3 im. Konstytucji 3 Maja
  • Gimnazjum nr 3
  • Szkoła Podstawowa nr 4 im. Armii Krajowej
  • Gimnazjum nr 4

Sport[edytuj]

  • Klub piłkarski KS Czarni Nakło
  • Klub sportowy NTS Trójka Nakło
  • Nakielskie Towarzystwo Tenisowe "SOKÓŁ"
  • Nakielski Klub Tenisa Stołowego "Sparta Nakło"
  • Sekcja Szachowa NOK Nakło
  • Nakielskie Stowarzyszenie Promocji Sportu MEZAR
  • Stowarzyszenie Dart Nakło
  • Lekkoatletyczny uczniowski klub sportowy "LUKS START" Nakło

Przystań żeglarska[edytuj]

W 2011 pomiędzy ulicami Poznańską i Notecką NAVIMOR-INVEST z Gdańska wybudował basen portowy wraz z towarzyszącą infrastrukturą techniczną na Noteci. Znajduje się tu slip obsługujący łodzie o masie do 5 ton, w basenie portowym cumować może ok. 30 jednostek żeglarskich i sportowych różnej wielkości[12].

Transport[edytuj]

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj]

Miasta partnerskie[edytuj]

Lokalne media[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/Naklo_Nad_Notecia, w oparciu o dane GUS.
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-08-10. ISSN 1505-5507.
  3. "Monumenta Germaniae Historica", "Chronicae Polonorum", tom IX, Hannoverae 1851 s.477
  4. "Kronika polska, Gall Anonim", seria "Kroniki polskie", Zakł. Nard. Ossolińskich, Wrocław, ISBN 9783939991649, str. 159.
  5. "Kronika polska, Gall Anonim", seria "Kroniki polskie", Zakł. Nard. Ossolińskich, Wrocław, ISBN 9783939991649, str. 136.
  6. "Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski", tom I, Biblioteka Kórnicka, Poznań 1877, str.486.
  7. Wydra 1984 ↓, s. 182.
  8. "Kronika polska, Gall Anonim", seria "Kroniki polskie", Zakł. Nard. Ossolińskich, Wrocław, ISBN 9783939991649, s. 159.
  9. M. Pawlikowski, Sądownictwo grodzkie w przedrozbiorowej Rzeczypospolitej, Strzałków 2012, tenże, Sądownictwo ziemskie w przedrozbiorowej Rzeczypospolitej, Strzałków 2012.
  10. S. Kalembka, Wielka Emigracja. Polskie wychodźstwo polityczne w latach 1831-1862, Warszawa 1971, s. 414.
  11. ”Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945” Sport i Turystyka 1988, ISBN 83-217-2709-3, str. 113
  12. Przystań Żeglarska w Nakle Nad Notecią. www.navimorinvest.eu. [dostęp 13 maja 2014].
  13. Dane według wyszukiwarki zborów na oficjalnej stronie Świadków Jehowy (www.jw.org), dostęp z 5 czerwca 2014.

Bibliografia[edytuj]

  • Wiesław Wydra: Chrestomatia staropolska. Teksty do roku 1543. Wrocław: Ossolineum, 1984. ISBN 83-04-01568-4.
  • Jerzy Danielewicz, Nakło nad Notecią – dzieje miasta i okolic, Nakło 1990

Linki zewnętrzne[edytuj]