Prymasowskie Wyższe Seminarium Duchowne w Gnieźnie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Prymasowskie Wyższe Seminarium Duchowne w Gnieźnie
Obiekt zabytkowy.svg nr rej. 356/A z dnia 21 listopada 1968
Prymasowskie Wyższe Seminarium Duchowne w Gnieźnie nr rej. 356/A z dnia 21 listopada 1968
Data założenia 26 listopada 1602
Patron uczelni św. Wojciech i bł. bp Michał Kozal
Państwo  Polska
Adres ul. Seminaryjna 2
62-200 Gniezno
Liczba studentów 36
Rektor ks. dr Przemysław Kwiatkowski
Członkostwo Wydział Teologiczny Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Położenie na mapie Gniezna
Mapa lokalizacyjna Gniezna
Prymasowskie Wyższe Seminarium Duchowne w Gnieźnie nr rej. 356/A z dnia 21 listopada 1968
Prymasowskie Wyższe Seminarium Duchowne w Gnieźnie
Obiekt zabytkowy.svg nr rej. 356/A z dnia 21 listopada 1968
Położenie na mapie powiatu gnieźnieńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu gnieźnieńskiego
Prymasowskie Wyższe Seminarium Duchowne w Gnieźnie nr rej. 356/A z dnia 21 listopada 1968
Prymasowskie Wyższe Seminarium Duchowne w Gnieźnie
Obiekt zabytkowy.svg nr rej. 356/A z dnia 21 listopada 1968
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Prymasowskie Wyższe Seminarium Duchowne w Gnieźnie nr rej. 356/A z dnia 21 listopada 1968
Prymasowskie Wyższe Seminarium Duchowne w Gnieźnie
Obiekt zabytkowy.svg nr rej. 356/A z dnia 21 listopada 1968
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Prymasowskie Wyższe Seminarium Duchowne w Gnieźnie nr rej. 356/A z dnia 21 listopada 1968
Prymasowskie Wyższe Seminarium Duchowne w Gnieźnie
Obiekt zabytkowy.svg nr rej. 356/A z dnia 21 listopada 1968
Ziemia52°32′21″N 17°35′32″E/52,539167 17,592222
Strona internetowa

Prymasowskie Wyższe Seminarium Duchowne w Gnieźnieseminarium duchowne archidiecezji gnieźnieńskiej Kościoła rzymskokatolickiego w Gnieźnie, erygowane 26 listopada 1602 przez prymasa Stanisława Karnkowskiego w Łowiczu[1]. Do 1998 roku stanowił część Papieskiego Wydziału Teologicznego w Poznaniu, obecnie jest sekcją zamiejscową Wydziału Teologicznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu[2]. Jurysdykcję kanoniczną nad seminarium sprawuje arcybiskup gnieźnieński prymas Polski[2]. Rektorem jest ks. dr Przemysław Kwiatkowski.

Historia[edytuj]

Pierwszym seminarium na terenie Archidiecezji Gnieźnieńskiej było seminarium powołane w Kaliszu w 1581 roku. Seminarium gnieźnieńskie zostało erygowane przez prymasa Stanisława Karnkowskiego w Łowiczu 26 listopada 1602 roku, rok później dokument został zatwierdzony przez króla Zygmunta III, a w 1605 roku powołanie seminarium zatwierdziła Stolica Apostolska. Od tego momentu seminarium w Gnieźnie rozpoczęło właściwe funkcjonowanie. W 1621 roku seminarium kaliskie zostało przeniesione do Gniezna. Gmach seminarium, początkowo drewniany, przez brak systematycznych remontów popadał w ruinę i od 1700 roku nie nadawał się do zamieszkania. Ostatecznie w obecnym miejscu, nowy gmach stanął w 1783 roku[3]. Z tego czasu pochodzi część parteru obecnego budynku wraz z kaplicą pw. Zwiastowania NMP[4].

W czasach zaboru pruskiego władze wielokrotnie próbowały zamknąć seminarium, jednak dzięki staraniom kolejnych ordynariuszy, instytucja pozostawała otwarta. W połowie XIX wieku abp Marcin Dunin powołał do istnienia seminarium wspólne dla archidiecezji gnieźnieńskiej i diecezji poznańskiej[5]. Przebieg studiów wyglądał w nim następująco: po trzyletnim przygotowaniu teoretycznym w seminarium poznańskim, alumni udawali się na kurs praktyczny do seminarium gnieźnieńskiego, które otrzymało nazwę Seminarium Clericorum Practicum – czyli Seminarium Praktyczne (taka sytuacja trwała aż do roku 1927). W okresie Kulturkampfu rząd pruski zamknął obydwa seminaria. Gnieźnieńskie seminarium przerwało swoją działalność w 1875 roku. W tym czasie kandydaci do stanu duchownego udawali się na uniwersytety zagraniczne między innymi do Rzymu, Innsbrucku czy Monasteru[6].

Po I wojnie światowej funkcjonowanie seminarium wyglądało podobnie jak u schyłku XIX wieku. W latach 1927–1939 dokonano znacznej rozbudowy budynku, przez dobudowanie drugiego i trzeciego piętra oraz skrzydeł[7]. W roku rozpoczęcia II wojny światowej archidiecezja gnieźnieńska i archidiecezja poznańska posiadały dwa wspólne zakłady teologiczne w Gnieźnie i Poznaniu. W 1938 roku poczet alumnów wynosił w Gnieźnie 66 osób[6]. Ostatnim przedwojennym rektorem był bł. Michał Kozal, późniejszy biskup włocławski. W latach 1940–1945 w seminarium w Gnieźnie nie prowadzono formacji dla przyszłych księży. Zajęty przez Niemców gmach uczelni służył początkowo jako szpital wojskowy, a następnie, przejęty przez Schutzpolizei, jako pierwsza w Kraju Warty szkoła policyjna dla volksdeutschów. Tu po przyśpieszonym czteromiesięcznym kursie wychodzili komendanci posterunków policyjnych. Cały gmach został przebudowany na wzór niemieckich koszar, przez co zniszczono zabytkowe elementy wnętrz. Do budowy placu ćwiczeń używany był gruz ze zburzonej w pierwszym tygodniu okupacji synagogi żydowskiej[7]. Cały księgozbiór natomiast wywieziono do kościoła św. Michała w Poznaniu[8].

Od 1948 roku powrócono do przedwojennego modelu studiów filozoficznych w Gnieźnie i teologicznych w Poznaniu. W 1949 decyzją arcybiskupa Stefana Wyszyńskiego otwarte zostało w Gnieźnie Niższe Seminarium Duchowne, które mieściło się w konwikcie arcybiskupim, znajdującym się w pobliżu gmachu seminarium. Od 1953 roku rozdzielono seminaria gnieźnieńskie i poznańskie, obie diecezje uzyskały wtedy własne seminaria z pełnym cyklem formacji i studiów sześcioletnich. 7 września 1974 roku kardynał Wyszyński przekazał na własność seminarium kolegiacki kościół św. Jerzego na Zamku Gnieźnieńskim[7]. W dniach 3–4 czerwca 1979 roku papież Jan Paweł II odwiedzając Gniezno, spotkał się także z profesorami i klerykami seminarium duchownego. W tym samym roku prymas Wyszyński wydał zgodę na budowę drugiego gmachu, mającego polepszyć warunki mieszkaniowe kleryków (dotychczasowy docelowo miał mieścić 120 kleryków, a ich liczba w latach 70. XX wieku sięgała 200). Kamień węgielny wmurowano 15 listopada 1982 roku, czego dokonał kardynał Józef Glemp oraz ówczesny rektor Bogdan Wojtuś, później emerytowany biskup pomocniczy archidiecezji gnieźnieńskiej. Budowę zakończono w 1990 roku[3]. W nowym gmachu znalazły się m.in.: aula, sale wykładowe, kaplica pw. Jezusa Mistrza Apostołów, pokoje kleryckie i mieszkania profesorów[1].

Do 1998 roku zajęcia w seminarium odbywały się w ramach Papieskiego Wydziału Teologicznego. Kiedy został on włączony do Wydziału Teologicznego UAM, Gniezno stało się sekcją zamiejscową tego wydziału[9]. 16 listopada 2002 roku obchodzono 400-lecie istnienia seminarium w Gnieźnie. Wraz z rokiem akademickim 2016/2017 powołano do istnienia Centrum Edukacyjno-Formacyjne w nowym gmachu seminarium, natomiast całość pomieszczeń seminaryjnych przeniesiono do starego gmachu[10], po jego gruntownym wyremontowaniu.

Obecni przełożeni[edytuj]

Pracownicy dydaktyczni[edytuj]

W roku akademickim 2016/2017 w seminarium wykłada dwunastu pracowników poznańskiego Wydziału Teologicznego, w tym czterech profesorów zwyczajnych, sześciu profesorów nadzwyczajnych i dwóch adiunktów. Ponadto seminarium zatrudnia dwudziestu innych pracowników dydaktycznych, piętnastu ze stopniem naukowym doktora, dwóch doktorantów i dwóch lektorów języka angielskiego i niemieckiego[9].

Program dydaktyczny[edytuj]

W ramach studiów stacjonarnych jednolitych magisterskich, zajęcia odbywają się dwutorowo – pierwsze dwa lata formacji to studia filozoficzne, kolejne cztery to studia teologiczne. Każde wyższe seminarium duchowne kształci na jednym kierunku i w jednej specjalizacji – teologia, specjalność kapłańska. Rok szósty kończy się złożeniem i obroną pracy magisterskiej z wybranego tematu teologii oraz uzyskaniem tytułu naukowego magistra teologii.

W ramach praktyk duszpasterskich klerycy pomagają m.in. na oddziałach gnieźnieńskiego szpitala, w specjalnym ośrodku wychowawczym, zakładzie opieki leczniczej dla osób niepełnosprawnych, podgnieźnieńskim więzieniu czy domu pomocy społecznej w Mielżynie[13].

Gmach i otoczenie seminarium[edytuj]

Prymasowskie Wyższe Seminarium Duchowne mieści się w Śródmieściu, u podnóża Wzgórza Lecha. Kompleks budynków stanowią: stary gmach (część zabytkowa z XVIII wieku, rozbudowana dwukrotnie przed 1939 rokiem oraz ponownie po II wojnie światowej), nowy gmach z lat 80. XX wieku, konwikt z pierwszej połowy XX wieku (obecnie siedziba Studium Muzyki Kościelnej), dawny dom zakonny sióstr elżbietanek (obecnie siedziba Caritas Archidiecezjalnego i fundacji Gaudentinum) oraz budynki gospodarcze. Od roku akademickiego 2016/2017 decyzją abp. Wojciecha Polaka seminarium mieści się w starym gmachu, natomiast nowy gmach przekształcono w Centrum Edukacyjno-Formacyjne[14]. W starym gmachu, po gruntownym remoncie w latach 2015–2016, mieszczą się m.in. dwie kaplice – najstarsza, zabytkowa pw. Zwiastowania NMP oraz najmłodsza (z 2005 roku) – Błogosławionych Męczenników A. G. z II wojny światowej. Ponadto znajduje się tam biblioteka PWSD, posiadająca w swych zbiorach ok. 50 000 woluminów[15]. Są także sale wykładowe, pomieszczenia administracyjne, kuchnia i jadalnie oraz pokoje kleryckie i mieszkania kapłańskie. Budynek jest przygotowany dla 64 kleryków. W nowym gmachu mieści się kaplica pw. Jezusa Chrystusa Mistrza Apostołów, wraz z mozaiką przedstawiającą Jezusa w gronie apostołów. Poza pokojami oraz mieszkaniami kapłanów, znajdują się też tam: nowoczesna aula, sale wykładowe i pomieszczenia biurowe. Pokoje mogą pomieścić 55 gości[16]. Kompleks otoczony jest dużym ogrodem, w którym znajduje się także kilka obiektów sportowych.

Bibliografia[edytuj]

  • Iwiński G., Podeszwa P., Polak W., Prymasowskie Wyższe Seminarium w Gnieźnie pw. św. Wojciecha i bł. bpa Michała Kozala (1602-2002), Inowrocław 2002.
  • Krucki Ł., Prymasowskie Wyższe Semnarium Duchowne w Gnieźnie (1953-1992), Gniezno 2015.

Przypisy

  1. a b O seminarium. [dostęp 2017-02-11].
  2. a b Struktury i organizacja Kościoła Gnieźnieńskiego. Gniezno: 2001, s. 80-81, seria: III Powojenny Synod Archidiecezji Gnieźnieńskiej.
  3. a b Archiwum Kurii Metropolitalnej: Akta przebudowy seminarium. Kosztorys. Plany. T. 340. Archiwum Archidiecezjalne w Gnieźnie, seria: AKM I (Generalia).
  4. Archiwum Kurii Metropolitalnej: Seminarium. T. 482. Archiwum Archidiecezjalne w Gnieźnie, seria: AKM I (Generalia).
  5. Archiwum Kurii Metropolitalnej: Seminarium. T. 247. Archiwum Archidiecezjalne w Gnieźnie, 1852, seria: AKM I (Generalia).
  6. a b Archiwum Kurii Metropolitalnej: Wykaz seminarzystów Arcybiskupiego Seminarium Duchownego w Gnieźnie. T. 470. Archiwum Archidiecezjalne w Gnieźnie, seria: AKM I (Generalia).
  7. a b c Archiwum Kurii Metropolitalnej: Akta administracji seminarium duchownego. T. 1827. Archiwum Archidiecezjalne w Gnieźnie, seria: AKM I (Generalia).
  8. Archiwum Kurii Metropolitalnej: Seminarium Duchowne w Gnieźnie. T. 439. Archiwum Archidiecezjalne w Gnieźnie, seria: AKM I (Generalia).
  9. a b Sekcja w Gnieźnie WT UAM w Poznaniu. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. [dostęp 2017-03-23].
  10. Zmiany personalne w PWSD. [dostęp 2016-09-11].
  11. a b Zmiany personalne w PWSD. [dostęp 2016-09-11].
  12. a b Archidiecezja Gnieźnieńska - seminarium. [dostęp 2017-02-11].
  13. Kleryk - inicjatywy zewnętrzne. Prymasowskie Wyższe Seminarium Duchowne w Gnieźnie. [dostęp 2017-03-23].
  14. CEF Gniezno. [dostęp 2017-02-11].
  15. Archiwum Kurii Metropolitalnej: Biblioteka - korespondencja, kwity, zapowiedzi, zamówienia. T. 253. Archiwum Archidiecezjalne w Gnieźnie, seria: AKM I (Generalia).
  16. Baza hotelowa CEF. [dostęp 2017-02-11].

Linki zewnętrzne[edytuj]