Środki przeczyszczające

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Środki przeczyszczające, leki przeczyszczające – produkty roślinne, związki chemiczne lub leki wzmagające ruchy jelit lub rozluźniające stolec i przyspieszające w ten sposób wypróżnienie, przyjmowane najczęściej przy zaparciach. Niektóre solne leki przeczyszczające, a także działające pobudzająco lub poślizgowo są stosowane do oczyszczenia jelita grubego w celu wykonania badań odbytnicy i jelit. W takich przypadkach można je stosować we wlewach doodbytniczych. Wystarczająco wysokie dawki leków przeczyszczających powodują wystąpienie biegunki.

Leki przeczyszczające można przyjmować doustnie lub stosować w postaci czopków.

Zaparcia bez znanej przyczyny organicznej, czyli idiopatyczne, występują częściej u kobiet niż u mężczyzn[1].

Środki zwiększające objętość mas kałowych (pęczniejące)[edytuj | edytuj kod]

Środki zmiękczające masy kałowe i surfaktanty – ułatwiające pasaż[edytuj | edytuj kod]

  • Miejsce działania: jelito cienkie i grube
  • Początek działania: 12–72 godzin
  • Przykłady: dokuzan sodowy

Środki powlekające i zmiękczające[edytuj | edytuj kod]

  • Miejsce działania: jelito grube
  • Początek działania: 6–8 godzin
  • Przykłady: parafina ciekła

Osmotyczne środki przeczyszczające[edytuj | edytuj kod]

Powodują zatrzymanie wody w jelicie, co zmiękcza masy kałowe. Wyróżniamy dwa główne typy: sole przeczyszczające oraz środki hiperosmotyczne

Sole przeczyszczające[edytuj | edytuj kod]

Przeczyszczające środki hiperosmotyczne[edytuj | edytuj kod]

Skuteczność[edytuj | edytuj kod]

Badanie kontrolowane z randomizacją wykazało, że 17 g polietylenoglikolu (PEG) przyjmowanego raz dziennie daje u dorosłych lepsze efekty niż 6 mg tegaserodu 2 razy dziennie[2]. W badaniach kontrolowanych z randomizacją wykazano również, że 2 saszetki PEG (26 g) dają lepsze rezultaty niż 2 saszetki laktulozy (20 g)[3]. 17 g PEG/dzień okazało się w kontrolowanych badaniach z randomizacją bezpieczne przy stosowaniu przez 6 miesięcy[4]. Inne badanie kontrolowane z randomizacją wykazało brak różnicy pomiędzy działaniem sorbitolu a laktulozy[5].

Wykazano, że PEG jest bardziej skuteczny niż laktuloza[6].

Drażniące (pobudzające, kontaktowe) środki przeczyszczające[edytuj | edytuj kod]

  • Miejsce działania: Jelito grube
  • Przykłady:
Początek działania Nazwa środka przeczyszczającego
6–8 godzin Szakłak pospolity
6–10 godzin Bisakodyl (tabletka)
Kasantranol
Senna
Aloes zwyczajny
2–6 godzin olej rycynowy
15 minut – 1 godzina Bisakodyl (czopek)

Olej rycynowy[edytuj | edytuj kod]

  • Miejsce działania: jelito cienkie

Olej rycynowy działa bezpośrednio na błonę śluzową jelita lub na zwoje nerwowe zmieniając wydzielanie wody i elektrolitów. W jelicie jest on przekształcany do kwasu rycynolowego (aktywny metabolit).

Agoniści serotoninowi[edytuj | edytuj kod]

Tegaserod (nazwa handlowa Zelnorm) jest lekiem pobudzającym perystaltykę jelitową poprzez aktywację receptorów serotoninowych 5-HT4 jelitowego układu nerwowego. Jego stosowanie wiąże się jednak ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia incydentów sercowo-naczyniowych, w tym zawału mięśnia sercowego[7] i dlatego został wycofany z rynku w 2007 r.

Przypisy

  1. Chang L, Toner B, Fukudo S, Guthrie E, Locke G, Norton N, Sperber A. Gender, age, society, culture, and the patient's perspective in the functional gastrointestinal disorders. „Gastroenterology”, s. 1435-46, 2006. PMID 16678557. 
  2. Di Palma JA, Cleveland MV, McGowan J, Herrera JL. A randomized, multicenter comparison of polyethylene glycol laxative and tegaserod in treatment of patients with chronic constipation. „Am. J. Gastroenterol.”, s. 1964–71, 2007. doi:10.1111/j.1572-0241.2007.01365.x. PMID 17573794. 
  3. Attar A, Lémann M, Ferguson A, Halphen M, Boutron M, Flourié B, Alix E, Salmeron M, Guillemot F, Chaussade S, Ménard A, Moreau J, Naudin G, Barthet M. Comparison of a low dose polyethylene glycol electrolyte solution with lactulose for treatment of chronic constipation.. „Gut”, s. 226–30, 1999. PMID 9895382. 
  4. Dipalma JA, Cleveland MV, McGowan J, Herrera JL. A randomized, multicenter, placebo-controlled trial of polyethylene glycol laxative for chronic treatment of chronic constipation. „Am. J. Gastroenterol.”, s. 1436-41, 2007. doi:10.1111/j.1572-0241.2007.01199.x. PMID 17403074. 
  5. Lederle F, Busch D, Mattox K, West M, Aske D. Cost-effective treatment of constipation in the elderly: a randomized double-blind comparison of sorbitol and lactulose.. „Am J Med”, s. 597–601, 1990. PMID 2122724. 
  6. BestBETs: Is polyethylene glycol safe and effective for chro.... [dostęp 2007-09-06].
  7. Medicinenet.com

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • 6.6 Leczenie czynnościowych zespołów jelitowych. W: Ernst Mutschler: Farmakologia i toksykologia. Wrocław: Elsevier Urban & Partner, 2004. ISBN 83-89581-80-9.
  • 12.4 Leki przeczyszczające. W: Ryszard Korbut: Farmakologia po prostu. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2007, s. 222-224. ISBN 978-83-233-2334-1.
  • Leki przeczyszczające. W: Farmakologia kliniczna. Lublin: Czelej, 2001, s. 371-372. ISBN 978-83-233-2334-1.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.