Gliceryna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Gliceryna
Gliceryna Gliceryna
Gliceryna
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C3H8O3
Inne wzory C3H5(OH)3;
CH2(OH)–CH(OH)–CH2(OH)
Masa molowa 92,09 g/mol
Wygląd syropowata ciecz, tłusta w dotyku, bezbarwna lub prawie bezbarwna, przezroczysta, bardzo higroskopijna[7][4]
Identyfikacja
Numer CAS 56-81-5
PubChem 753[8]
DrugBank DB04077[9]
Podobne związki
Pochodne aldehyd glicerynowy, kws glicerynowy
Podobne związki glikol, aldehyd glicerynowy, dihydroksyaceton
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja
ATC A06 AX01
A06 AG04
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Gliceryna, glicerol (łac. Glycerolum) – organiczny związek chemiczny z grupy cukroli; najprostszy trwały alkohol trójwodorotlenowy (triol).

Głównym źródłem gliceryny w przemyśle są tłuszcze roślinne i tłuszcze zwierzęce, które w reakcji z roztworami zasad ulegają hydrolizie do gliceryny i mydeł. Także reakcja transestryfikacji, wykorzystywana do produkcji biodiesla, dostarcza dużych jej ilości jako produktu ubocznego. Gliceryna znajduje się też w niektórych owocach i warzywach.

Glicerol odgrywa ważną rolę w fizjologii zwierząt np. u owadów ze względu na obniżanie punktu zamarzania i przechłodzenia ich płynów ustrojowych. Pozwala więc zwiększyć tolerancję na zamarzanie, czyli odporność na powstawanie lodu w organizmie i przebywanie w zimnym klimacie. Dzięki niemu galasówka wierzbowa może przetrwać w temperaturze -60 °C na Alasce. Chroni też plemniki ssaków przed zamrożeniem, dlatego stosuje się go w przechowywaniu ludzkiej lub byczej spermy[10].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Gliceryna, jako dobry rozpuszczalnik tłuszczów i innych lipidów, jest stosowana przy produkcji kremów, pomadek i innych produktów kosmetycznych. Stanowi ważny surowiec do syntezy wielu różnorodnych związków chemicznych, m.in. niektórych gatunków mydeł. Oprócz zdolności do homogenizowania składników produktów kosmetycznych ma też własności nawilżające skórę. Prócz tego gliceryny używa się do produkcji materiałów wybuchowych (w procesie estryfikacji powstaje triazotan glicerolu), a także w garbarstwie (wysusza skórę dzięki silnym właściwościom higroskopijnym).

Inne zastosowania:

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło gliceryna w Wikisłowniku

Przypisy

  1. Qun-Sheng Li, Ming-Gao Su, Shui Wang. Densities and Excess Molar Volumes for Binary Glycerol + 1-Propanol, + 2-Propanol, + 1,2-Propanediol, and + 1,3-Propanediol Mixtures at Different Temperatures. „J. Chem. Eng. Data”. 52 (3), s. 1141–1145, 2007. doi:10.1021/je060496l (ang.). 
  2. 2,0 2,1 2,2 MSDS z katalogu J.T. Baker
  3. 3,0 3,1 Gliceryna (ang.) w bazie ChemIDplus. United States National Library of Medicine. [dostęp 2012-09-01].
  4. 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 4,11 4,12 Gliceryna (ang.). The Chemical Database. The Department of Chemistry, University of Akron. [dostęp 2012-09-01].
  5. 5,0 5,1 Gliceryna (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski.
  6. Podręczny słownik chemiczny. Romuald Hassa, Janusz Mrzigod, Janusz Nowakowski (redaktorzy). Wyd. I. Katowice: Videograf II, 2004, s. 147. ISBN 8371832400.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Farmakopea Polska VIII. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2008, s. 3491. ISBN 978-8388157-53-0.
  8. Gliceryna – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  9. Gliceryna – karta leku (DB04077) (ang.). DrugBank.
  10. Schmidt-Nielsen K., Fizjologia zwierząt – adaptacja do środowiska, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1997.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.