Ksylitol

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ksylitol
Ksylitol
kryształy ksylitolu
kryształy ksylitolu
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C5H12O5
Masa molowa 152,15 g/mol
Identyfikacja
Numer CAS 87-99-0
PubChem 6912[1]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło ksylitol w Wikisłowniku

Ksylitol (C5H12O5) – organiczny związek chemiczny, pięciowęglowy alkohol polihydroksylowy słodki w smaku (cukrol), zredukowana pochodna ksylozy.

Ksylitol – opakowanie handlowe

Stosowany w przemyśle spożywczym do słodzenia jako dodatek do żywności E967; głównie gum do żucia i cukierków ze względu na działanie przeciwpróchnicze. Zalecany również dla diabetyków, ponieważ jest metabolizowany przy niewielkim udziale insuliny. Ma wielokrotnie niższy indeks glikemiczny (IG:8) niż glukoza czy sacharoza. FDA uznało ksylitol za substancję, która nie wywołuje próchnicy[2]. W roku 1996 JEFCA (organ doradczy WHO i FAO) nie określiło górnej granicy spożycia (ADI – dopuszczalna dzienna dawka), co znaczy, że jest on całkowicie bezpieczny niezależnie od spożywanej ilości dziennej i jednocześnie stwierdziło, że wcześniejsze niekorzystne wyniki badań na zwierzętach przeprowadzone w latach 70. XX w. nie mają zastosowania dla ludzi[2]. Ksylitol wytwarza się naturalnie w organizmie człowieka w ilości ok. 15 g dziennie w procesach trawienia. Jego spożycie może sprzyjać likwidacji płytki nazębnej[3] jak również np. pomagać w leczeniu zakażenia jamy ustnej drożdżakowcami z rodzaju Candida (w przeciwieństwie do cukrów takich jak sacharoza, glukoza czy galaktoza)[4].

Natomiast u psów ksylitol może powodować poważne uszkodzenie wątroby, a nawet śmierć. Spożycie ksylitolu w ilości >100 mg/kg masy ciała wywołuje u psa wydzielanie dużych ilości insuliny, prowadząc w konsekwencji do znacznego obniżenia poziomu cukru we krwi (hipoglikemii)[5].

Przypisy

  1. Ksylitol – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  2. 2,0 2,1 Xylitol. The Calorie Control Council. [dostęp 2010-10-20].
  3. Showing metabocard for Ksylitol (HMDB02917) (ang.). Human Metabolome Database (HMDB).
  4. Abu-Elteen, Khaled H. The influence of dietary carbohydrates on in vitro adherence of four Candida species to human buccal epithelial cells. Microbial Ecology in Health and Disease (2005), 17(3), 156-162 (ang.)
  5. Dunayer, E.K., Gwaltney-Brant, S.M. (2006) "Acute hepatic failure and coagulopathy associated with xylitol ingestion in eight dogs", Journal of the American Veterinary Medical Association 229 (7), 1113-1117, DOI:10.2460/javma.229.7.1113