Abba Eban

Abba Eban
Data urodzenia	2 lutego 1915
Data śmierci	17 listopada 2002
Minister spraw zagranicznych Izraela
Przynależność polityczna	Partia Pracy
Okres urzędowania	od 1966 do 1974
Poprzednik	Golda Meir
Następca	Yigal Allon

Abba Eban (Ewan) (hebr. אבא אבן, ur. 2 lutego 1915, zm. 17 listopada 2002) – izraelski dyplomata i polityk.

Kariera polityczna

Urodził się jako Aubrey Solomon Eban w Kapsztadzie w RPA, przeprowadził się do Wielkiej Brytanii we wczesnym dzieciństwie. Chodził do St.Olave's Grammar School, a potem był wyróżniającym się studentem na Queens' Cambridge University. Następnie prowadził zajęcia z języka arabskiego na Pembroke College w latach 1938-1940. Służył w armii brytyjskiej w czasie II wojny światowej, dochodząc do stopnia majora. Był także oficerem łącznikowym, odpowiedzialnym za kontakty aliantów z żydowską społecznością w Palestynie (jiszuw), gdzie pozostał po wojnie.

Pozostając w Izraelu, Eban zmienił swe imię na brzmiące bardziej hebrajsko – Abba. Był pierwszym reprezentantem Państwa Izrael w ONZ, gdzie odniósł sukces, uzyskując zgodę Narodów Zjednoczonych na podział Palestyny na część żydowską i arabską (Rezolucja 181). Jednocześnie Eban był ambasadorem w USA. Jego umiejętności oratorskie, z których był znany, a także biegła znajomość dziesięciu języków zapewniły poparcie dla Izraela kilku niezdecydowanych krajów (choć większość była mu niechętna lub nawet wroga). W 1952 Eban został wybrany na wiceprzewodniczącego Zgromadzenia Ogólnego NZ.

W 1959 opuścił USA i powrócił do Izraela, gdzie został wybrany do Knesetu z listy partii Mapai. W rządzie Dawida Ben Guriona pełnił stanowisko ministra edukacji i kultury od 1960 do 1963, potem został wiceministrem w rządzie Lewiego Eszkola. W latach 1959-1966 był także prezesem Instytutu Weizmanna w Rehovot.

W latach 1966-1974 Eban sprawował urząd ministra spraw zagranicznych, bronił opinii o Izraelu po wojnie sześciodniowej. Był zdecydowanym zwolennikiem zwrotu Arabom terytoriów wówczas zagarniętych w zamian za pokój. Krytykowano go za to, że nie wyrażał otwarcie swoich poglądów w izraelskiej debacie publicznej.

Jego komentarz: "Palestz}cyzcz nigdy nie przeoczą szansy, by zmarnować szansę [na pokój]" wypowiedziany po rozmowach pokojowych w Genewie w 1973 często cytowano.

Na skutek rozłamów w Partii Pracy, której był członkiem, utracił w 1988 miejsce w parlamencie. Resztę życia poświęcił na pisanie i prowadzenie wykładów, m.in. na uniwersytecie Princeton i Columbia. Był także narratorem w kilku telewizyjnych filmach dokumentalnych opowiadających o historii Izraela.

W 2001 otrzymał najwyższą nagrodę państwową Państwa Izrael.

Zmarł w 2002, został pochowany w Kfar Shemaryahu, na północ od Tel Awiwu.

Życie prywatne

Syn Ebana, Eli Eban, jest światowej sławy klarnecistą, a kuzyn – Oliver Sacks - znanym neurologiem.

Publikacje

• Abba Eban (1957): Voice of Israel,
• Abba Eban (1959): The tide of nationalism,
• Abba Eban (1968): My People – The Story Of The Jews,
• Abba Eban (1972): My Country: The Story Of Modern Israel,
• Abba Eban (1977): Abba Eban: An Autobiography,
• Abba Eban (1983): The New Diplomacy: International Affairs in the Modern Age,
• Abba Eban (1984): Heritage: Civilization and the Jews,
• Abba Eban (1987): Israel: The First Forty Years,
• Abba Eban (1992): Personal Witness, Israel through My Eyes

Linki zewnętrzne

• Centrum Izraelskiej Dyplomacji Abby Ebana (Część Instytutu Harry'ego S. Trumana na Rzecz Rozwoju i Pokoju)
• Izraelskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych (Biografia i wybrane wystąpienia)