Icchak Szamir

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Icchak Szamir
Yitzhak Shamir.jpg
Data i miejsce urodzenia 15 października 1915
Różana
Data i miejsce śmierci 30 czerwca 2012
Tel Awiw
Premier Izraela
Przynależność polityczna Likud
Okres urzędowania od 10 października 1983 (pierwszy raz) i od 20 października 1986 (drugi raz)
do 13 września 1984 (pierwszy raz) i do 13 lipca 1992 (drugi raz)
Poprzednik Menachem Begin (za pierwszym razem) i Szymon Peres (za drugim razem)
Następca Szymon Peres (za pierwszym razem) i Icchak Rabin (za drugim razem)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Icchak Szamir i (hebr. יצחק שמיר, ur. 15 października 1915 w Różanie, zm. 30 czerwca 2012 w Tel Awiwie) – izraelski polityk, premier Izraela w latach 1983–1984 i 1986–1992.

Wczesne lata[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w roku 1915 w Różanie, w zaborze rosyjskim, jako Icchak Jaziernicki. Ukończył szkołę hebrajską w Białymstoku i w roku 1929 wstąpił do młodzieżowej organizacji Bejtar. W 1935 roku rozpoczął studia prawnicze w Warszawie.

Brytyjski Mandat w Palestynie[edytuj | edytuj kod]

W tym samym roku wyemigrował do Palestyny i rozpoczął studia na Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie zmieniając nazwisko na Szamir.

W 1937 roku wstąpił do żydowskiej podziemnej organizacji wojskowej Irgun Cwai Leumi (Etzel). W 1940 roku, kiedy Irgun podzielił się na frakcje, Szamir przystąpił do radykalnej podziemnej organizacji wojskowej Lehi (Lohamei Herut Israel), przewodzonej przez Abrahama Sterna. Celem tego ugrupowania było utworzenie szerokiego antybrytyjskiego frontu skierowanego przeciwko okupacji Palestyny.

W 1941 roku Szamir został aresztowany przez Brytyjczyków i osadzony w więzieniu w Erytrei. W 1947 roku uciekł z więzienia i przedostał się do francuskiego Dżibuti, gdzie uzyskał francuski azyl polityczny.

W 1948 roku powrócił do Palestyny i stanął na czele organizacji Lehi (Stern został zabity przez Brytyjczyków w 1942 roku). W tym czasie Lehi była odpowiedzialna za zabójstwo lorda Moyne brytyjskiego ministra stanu ds. Bliskiego Wschodu, próbę zabójstwa Harolda Macmichaela, wysokiego komisarza Brytyjskiego Mandatu Palestyny w 1944 roku, a także za zamordowanie w 1948 hrabiego Folke Bernadotte, przedstawiciela ONZ ds. Bliskiego Wschodu. Bernadotte, pomimo iż w czasie II wojny światowej w ramach akcji „białe autobusy” umożliwił przeżycie tysiącom żydowskich więźniów niemieckich obozów koncentracyjnych, przez Szamira postrzegany był jako antysyjonista i oczywisty agent brytyjskiego wroga.

Szamir wziął udział w wojnie izraelsko-arabskiej toczącej się w latach 1948-1949.

W Izraelu[edytuj | edytuj kod]

W 1955 roku został pracownikiem izraelskich tajnych służb wywiadowczych Mosad. Był szefem wywiadu na kraje europejskie. W Mosadzie działał w latach 1955-1965.

W 1969 roku odszedł ze służby i rozpoczął komercyjną aktywność. Udzielał się na rzecz walki o wolność rosyjskich Żydów.

W 1970 roku wstąpił do opozycyjnej Partii Wolności (Herut), przewodzonej przez Menachema Begina i był członkiem jej władz. W 1973 roku Herut weszła w skład bloku partyjnego Likud, z którego listy Szamir został wybrany do izraelskiego parlamentuKnesetu. W latach 1977-1980 był przewodniczącym Knesetu.

W 1980 roku został nominowany na ministra spraw zagranicznych. Inicjował kontakty dyplomatyczne Izraela w wielu afrykańskich krajach. Pomimo tego, iż jako Likudnik (członek Likudu), postrzegany był jako zwolennik twardej polityki względem Arabów, w 1977 roku uczestniczył w spotkaniu z egipskim prezydentem, Anwarem Sadatem, który odwiedził Izrael w zaledwie cztery lata po wojnie Jom Kippur. W latach 1981 i 1982 przewodził negocjacjom pokojowym z Egiptem prowadzonym w celu normalizacji stosunków z tym państwem po zawarciu układu pokojowego. W 1983 roku negocjował porozumienie z Libanem.

Premier[edytuj | edytuj kod]

10 października 1983 roku został premierem rządu. Jednak polityka prowadzona przez rząd Szamira nie była w stanie doprowadzić do rozwiązania problemów ekonomicznych, głównie wysokiego poziomu inflacji. Doprowadziło to do wyborów we wrześniu 1984 roku. Wyniki były zaskakujące, ponieważ zarówno Likud, jak i Partia Pracy uzyskały zbliżoną liczbę głosów. Z tego powodu konieczną okazała się Wielka Koalicja złożona z przedstawicieli obydwu ugrupowań, o wydawałoby się nie do pogodzenia, poglądach. Zawarto układ, zgodnie z którym Szimon Peres miał być premierem do jesieni 1986, a Szamir ministrem spraw zagranicznych. Po tym terminie obaj politycy mieli zamienić się stanowiskami. Tak też się stało.

20 października 1986 roku został ponownie wybrany premierem rządu. Koncentrował się głównie na sprawach ekonomicznych. Uzyskał pomoc Stanów Zjednoczonych i podjął wysiłek reform. W 1990 roku Partia Pracy opuściła koalicję rządową, pozostawiając Likud w bardzo niepewnym układzie, skazanego na współpracę z pomniejszymi ugrupowaniami.

Rząd Szamira brał udział w 1991 roku w rozmowach pokojowych w Madrycie, a zorganizował akcję sprowadzenia do Izraela tysięcy etiopskich Żydów (tzw. Operacja Salomon). Gabinet Szamira postanowił także nie odpowiadać na niesprowokowane użycie przez reżim Saddama Husajna pocisków Scud przeciwko Izraelowi podczas pierwszej wojny w Zatoce Perskiej.

Porażka wyborcza i odejście[edytuj | edytuj kod]

Po wyborach w 1992 roku przestał być premierem (został nim Icchak Rabin z Partii Pracy), a w marcu 1993 roku zrezygnował z partyjnego przywództwa. W 1996 roku zrezygnował z członkostwa w Knesecie. Przez pewien czas był krytykiem Beniamina Netanjahu, jako jego zdaniem niezdecydowanego co do kierunku polityki względem Arabów. Później zniknął z izraelskiego życia publicznego.

W 2004 roku jego rodzina zażądała utworzenia specjalnego funduszu państwowego na jego hospitalizację. Urzędnicy państwowi orzekli jednak, iż na ten cel powinna starczyć rządowa emerytura wypłacana Szamirowi.

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

Szamir zmarł 30 czerwca 2012 r.[1] w domu opieki w Tel Awiwie, gdzie spędził kilka ostatnich lat.[2] Przyczyną śmierci była choroba Alzheimera, na którą cierpiał od połowy lat 1990. Pogrzeb państwowy odbył się 2 lipca na Górze Herzla w Jerozolimie. Został pochowany obok swojej żony, Szulamit, która zmarła rok wcześniej.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]