Ehud Barak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ehud Barak
אהוד ברק
Ehud Barak official.jpg
Ehud Barak Signature.svg
Data i miejsce urodzenia 12 lutego 1942
Mishmar HaSharon,  Izrael
Premier Izraela
Przynależność polityczna Partia Pracy
Okres urzędowania od 6 lipca 1999
do 7 marca 2001
Poprzednik Beniamin Netanjahu
Następca Ariel Szaron
Przewodniczący Partii Pracy
Okres urzędowania od 1997
do 2001
Poprzednik Szymon Peres
Następca Binyamin Ben-Eliezer
Przewodniczący Partii Pracy
Okres urzędowania od 2007
do 2011
Poprzednik Amir Peretz
Następca Shelli Yehimovich
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Ehud Barak i (ur. 12 lutego 1942 roku w kibucu Mishmar HaSharon jako Ehud Borg) – izraelski polityk, który pełnił funkcję Premiera Rady Ministrów w okresie od 1999 do 2001 roku, obecny wicepremier i Minister Obrony. W latach 2007-2011 lider Izraelskiej Partii Pracy.

Przed rozpoczęciem kariery politycznej, przez wiele lat służył w Siłach Obronnych Izraela. W latach 1991-1995 był Szefem Sztabu Generalnego Sił Obronnych Izraela.

Życie osobiste[edytuj | edytuj kod]

Ehud Barak urodził się jako Ehud Borg w kibucu Mishmar HaSharon, położonym na równinie Szaron w centralnym regionie Mandatu Palestyny. Był najstarszym z czterech synów Estery i Israel Brog. Jego dziadkowie ze strony ojca, Frieda i Reuven Brog, zostali zamordowani w 1912 roku w Puszołatach na Litwie (wówczas Imperium Rosyjskie). Dziadkowie ze strony matki, Elka i Szmuel Godin zginęli obozie zagłady Żydów w Treblince podczas Holocaustu.

Ehud zmienił nazwisko w 1959 roku. Podczas służby wojskowej poznał swoją przyszłą żonę, Navę z domu Cohen. Rozwiedli się w sierpniu 2003 roku. Następnie, 30 lipca 2007 roku Ehud poślubił Nili Priel.

Kariera zawodowa[edytuj | edytuj kod]

Gen. Ehud Barak podczas uroczystości odznaczenia medalem Legion of Merit

Służba wojskowa[edytuj | edytuj kod]

Ehud Barak w dniu 8 listopada 1959 roku wstąpił do Sił Obronnych Izraela. Po przejściu podstawowego szkolenia wojskowego rozpoczął służbę w 9 Batalionie Piechoty. Bardzo szybko został dostrzeżony przez dowódców i zakwalifikowany do elitarnej jednostki Sayeret Matkal. Z tego okresu służby niewiele informacji zostało odtajnionych. Wiadomo, że w latach 1963-1964 uczestniczył jako dowódca grupy rekonesansowej w operacjach "Halutz" i "Shrakrak" w Egipcie, podczas których izraelscy komandosi zdobyli informacje wywiadowcze o dyslokacji egipskich wojsk. Operacje te zostały uznane za kluczowe do osiągnięcia zwycięstwa w wojnie sześciodniowej w 1967 roku[1]. W maju 1972 roku w przebraniu za technika uczestniczył w akcji uwolnienia zakładników z porwanego samolotu "Sabena". W kwietniu 1973 roku w przebraniu za kobietę osobiście uczestniczył w Operacji Boży Gniew w centrum Bejrutu (Liban). W jej trakcie zabito najważniejszych członków palestyńskiej organizacji terrorystycznej Czarny Wrzesień, którzy odpowiadali za zamach na izraelskich olimpijczyków w Monachium[2] Pierwsze wyróżnienie Medalem za Wybitną Służbę otrzymał w 1963 roku za przeprowadzenie tajnej operacji wywiadowczej na terytorium Syrii[3]. Okoliczności przyznania pozostałych odznaczeń są utajnione. W latach 1971-1973 Ehud Barak dowodził jednostką Sayeret Matkal.

W trakcie trwania służby wojskowej, w 1968 roku zdobył licencjat z fizyki i matematyki na Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie. W 1973 roku Barak rozpoczął studia inżynierskie na Stanford University w Stanach Zjednoczonych. Na wieść o wybuchu wojny Jom Kippur pośpiesznie powrócił do Izraela i objął dowództwo nad 100. Batalionem Pancernym. Był to pośpiesznie zebrany batalion czołgów, utworzony z żołnierzy rezerwy. Pomimo to, Barak brawurowym manewrem na półwyspie Synaj uratował batalion spadochroniarzy dowodzony przez Icchaka Mordechaja. Po wojnie objął dowództwo 401. Brygady Pancernej, a następnie dowodził rezerwową dywizją pancerną. W 1978 roku zdobył tytuł magistra w inżynierii systemów gospodarczych na Stanford University w Palo Alto w Kalifornii.

W 1982 roku awansował na pułkownika (Aluf Mishneh) i został mianowany szefem Dyrekcji Planowania Sił Obronnych Izraela. Podczas wojny libańskiej był zastępcą dowódcy wschodniej kolumny. W 1983 roku został szefem wywiadu wojskowego Aman, a następnie w 1986 roku został powołany do Północnego Dowództwa. W latach 1987-1991 był zastępcą szefa sztabu generalnego. W okresie tym odpowiadał za działania jednostek specjalnych na Zachodnim Brzegu.

Szef Sztabu Generalnego[edytuj | edytuj kod]

W dniu 1 kwietnia 1991 roku otrzymał awans na generała porucznika (Rav Aluf) został 14. Szefem Sztabu Generalnego Sił Obronnych Izraela.

Jako szef sztabu był odpowiedzialny za bezpieczne realizowanie uzgodnień dotyczących wycofania izraelskich wojsk z Gazy i Jerycha w ramach zawartego w 1993 roku Porozumienia z Oslo. Następnie brał udział w sformowaniu wojskowej części traktatu pokojowego z Jordanią, który został podpisany w 1994 roku. W tym samym roku uczestniczył także w rozmowach z Syrią i Libanem[4]. W dniu 1 stycznia 1995 roku ustąpił z urzędu Szefa Sztabu Generalnego.

Kariera polityczna[edytuj | edytuj kod]

Ehud Barak
אהוד ברק
Generał Ehud Barak
Generał Ehud Barak
generał porucznik (Rav Aluf) generał porucznik (Rav Aluf)
Data i miejsce urodzenia 12 lutego 1942
Mishmar HaSharon,  Izrael
Przebieg służby
Lata służby 1959-1995
Siły zbrojne Siły Obronne Izraela
Jednostki Sayeret Matkal
401 Brygada
Stanowiska dowódca Sayeret Matkal (1971-1973)
dowódca 401 Brygady (1973)
Szef Sztabu Generalnego Sił Obronnych Izraela (1991-1995)
Główne wojny i bitwy wojna sześciodniowa
wojna na wyczerpanie
wojna Jom Kippur
wojna libańska
Odznaczenia
Wojna sześciodniowa Wojna na wyczerpanie Wojna Jom Kippur Wojna libańska Medal za Wybitną Służbę Medal Szefa Sztabu Medal Szefa Sztabu Medal Szefa Sztabu Medal Szefa Sztabu Legion of Merit

Po zakończeniu kariery wojskowej Ehud Barak zaangażował się w życie polityczne w Izraelskiej Partii Pracy. W dniu 7 lipca 1995 roku premier Icchak Rabin mianował Baraka ministrem spraw wewnętrznych. Rabin został jednak zamordowany 4 listopada 1995 roku. Gdy Szymon Peres tworzył nowy rząd, Barak ponownie został ministrem spraw wewnętrznych. Pełnił swoje obowiązki do 1996 roku, kiedy to został wybrany do XIV Knesetu i zaangażował się w działalność Parlamentarnego Komitetu Spraw Zagranicznych i Obrony. Po wewnętrznych wyborach w Izraelskiej Partii Pracy w czerwcu 1997 roku został jej przywódcą[4]. Na konwencji partii we wrześniu 1997 roku przeprosił jej członków za błędy popełnione w przeszłości.

Premier[edytuj | edytuj kod]

Wizyta Ehuda Baraka w Pentagonie, 1999 r.

W 1999 roku Ehud Barak w wyborach parlamentarnych poprowadził do zwycięstwa blok partii lewicowych Jeden Izrael. Wybory były wielkim zwycięstwem lewicy, która jednak nie zdołała uzyskać samodzielnej większości w XV Knesecie. Wiele kontrowersji wywołała decyzja o utworzeniu koalicji z religijną partią Szas, która zgodziła się na warunki Baraka. Szas postawił warunek, że ich lider Arie Deri zajmie się przeprowadzeniem reformy antykorupcyjnej w izraelskich partiach politycznych. Kontrowersje rodziły się z faktu, że Arie Deri był skazanym za korupcję przestępcą. Było to o tyle dziwne, iż w czasie kampanii wyborczej Barak obiecywał, że po objęciu władzy skończy z "korupcyjnym" sponsorowaniem instytucji religijnych pod naciskiem partii religijnych pokroju Szas, pełniących najczęściej w stabilności koalicyjnych rządów rolę "języczka u wagi". Wkrótce potem, na skutek oddania członkowi Szas stanowiska wiceministra edukacji, członkowie liberalnego ugrupowania Meretz na znak protestu wyszli z rządu. Nie oznaczało to końca ustępstw na rzecz ortodoksów. Podczas kadencji Baraka weszło w życie tzw. prawo Tal, zwalniające ze służby wojskowej część religijnych mężczyzn i kobiet.

6 lipca 1999 roku Ehud Barak został zaprzysiężony na 10. premiera Izraela. W skład koalicji rządowej wchodziły: blok Jeden Izrael, Szas, Meretz, Narodowa Partia Religijna, Zjednoczony Judaizm Tory i Israel Ba-Aliya. Barak poza funkcją premiera pełnił równocześnie obowiązki Ministra Obrony. Ministrem finansów był Abraham Shochat, a ministrem spraw zagranicznych David Levy.

Bardzo szybko pojawiły się trudności w utrzymaniu koalicji rządzącej. 5 września 1999 roku religijna partia Zjednoczony Judaizm Tory wystąpiła z koalicji na znak protestu przeciwko przeniesieniu turbiny przez przedsiębiorstwo energetyczne w szabat. Jeszcze większe kłopoty pojawiły się w marcu 2000 roku, kiedy rzeczywiście koalicja rozpadła się, a wielu jej członków łamało dyscyplinę partyjnego głosowania w parlamencie. Przyczyną rozpadu koalicji było zmuszenie wicepremiera i ministra transportu Icchaka Mordechaja do ustąpienia z urzędów na skutek oskarżenia o przestępstwa na tle seksualnym. Pod koniec swojej kadencji Ehud Barak przygotowywał szereg ustaw mających na celu przeprowadzenie rozdzielenia państwa od synagogi, jednak z powodu braku wystarczającego poparcia politycznego, wycofał się z tych planów.

Ehud Barak zaangażował się również w proces pokojowy, dążąc do osiągnięcia porozumień pokojowych z arabskimi sąsiadami. 3 stycznia 2000 roku rozpoczął się maraton rozmów izraelsko-syryjskich w Shepherdstown. Na czele izraelskiej delegacji stał Barak, a na czele syryjskiej delegacji Farouk al-Shara. W rozmowach uczestniczyli prezydent Stanów Zjednoczonych Bill Clinton i sekretarz stanu Stanów Zjednoczonych Madeleine Albright. Rozmowy zakończyły się niepowodzeniem 11 stycznia.

Ehud Barak (po lewej) z Billem Clintonem i Jaserem Arafatem

Impas w rozmowach z Syrią odbił się niekorzystnie na sytuacji w strefie bezpieczeństwa w południowym Libanie. Siły Obronne Izraela planowały zakończenie operacji wycofywania się ze strefy bezpieczeństwa na 6 lipca 2000 roku. W tym momencie Armia Południowego Libanu miała stać się częścią libańskiej armii. W momencie załamania się rozmów izraelsko-syryjskich, dowództwo Armii Południowej Libanu uznało, że po wycofaniu się izraelskiej armii nie zdołają przetrwać w Libanie. Nastąpił więc rozpad tej armii, a jej żołnierze zaczęli masowo opuszczać swoje jednostki. Niektórzy z nich uciekali do Izraela. W takiej sytuacji Siły Obronne Izraela przyspieszyły wycofywanie z południowego Libanu, które ukończono 24 maja.

W lipcu 2000 roku Ehud Barak rozpoczął negocjacje z przewodniczącym Autonomii Palestyńskiej Jaserem Arafatem. Rozmowy prowadzono w Camp David, z udziałem amerykańskiego prezydenta Billa Clintona. Barak złożył Arafatowi propozycję zakończenia konfliktu palestyńsko-izraelskiego, idąc na największe ustępstwa w dziejach (m.in. uznając podział Jerozolimy na części żydowską i arabską w której miałaby powstać stolica przyszłego państwa palestyńskiego). Arafat jednak odrzucił te propozycje. W konsekwencji, 28 września 2000 roku wybuchło palestyńskie powstanie Intifada Al-Aksa. Wobec fiaska wysiłków pokojowych i rozpadu koalicji rządowej, Ehud Barak ogłosił 10 grudnia przyspieszone wybory. Swoje obowiązki pełnił do 7 marca 2001 roku, kiedy to przegrał w bezpośrednie wybory premiera z liderem opozycyjnego Likudu, Arielem Szaronem. Po klęsce wyborczej Barak zrezygnował z funkcji przewodniczącego Partii Pracy i wycofał się z życia politycznego.

Praca w biznesie[edytuj | edytuj kod]

Po odejściu z polityki Ehud Barak zaangażował się w biznesie. Pracował jako doradca i partner kilku amerykańskich spółek zajmujących się między innymi sprawami bezpieczeństwa. Włączył się w rozwój jednego z funduszy inwestycyjnych, oraz był prezesem firmy SCP Gilat Satcom, która oferowała usługi komunikacyjne przy wykorzystaniu satelitów telekomunikacyjnych. Był także powiązany z amerykańską firmą informatyczną Electronic Data Systems (EDS) i Ofer Glazer, która próbowała wykorzystać łupki bitumiczne w Jordanii i na pustyni Negew[5].

Powrót do polityki[edytuj | edytuj kod]

Ehud Barak (po lewej) i Condoleezza Rice

W dniu 5 listopada 2004 roku Ehud Barak ogłosił swój powrót do życia politycznego. W 2005 roku zgłosił chęć startu w wewnątrzpartyjnych wyborach na szefa Izraelskiej Partii Pracy w listopadzie. Jednakże z powodu niskich szans dawanych mu sondażach przedwyborczych wycofał się z planów kandydowania i poparł Szymona Peresa. Gdy ten ostatni przegrał na rzecz Amira Peretza i opuścił partię, Barak ogłosił, iż pozostanie w jej szeregach, pomimo nie najlepszych stosunków z nowym liderem. Zadeklarował także, iż nie będzie ubiegał się o miejsce w parlamencie.

12 czerwca 2007 roku zwyciężył w wewnątrzpartyjnych wyborach Izraelskiej Partii Pracy i został jej przewodniczącym. Jednocześnie został wicepremierem i ministrem obrony w rządzie Ehuda Olmerta, zastępując na tych stanowiskach byłego lidera ugrupowania, Amira Peretza. Po utworzeniu rządu Benjamina Netanyahu 31 marca 2009 roku ponownie otrzymał tekę ministra obrony. Został również wicepremierem.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Medal za Wybitną Służbę, 4 x Medal Szefa Sztabu, Legion of Merit Legion of Merit

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Operacje Halutz i Shrakrak (hebr.). W: Gvura [on-line]. [dostęp 2011-02-02].
  2. Komentarz i wywiad z E.Barakiem w filmie "Zemsta Goldy Meir" w TV Historia. Barak opowiada jak przebrani wraz z innymi komandosami za kobiety dokonali likwidacji palestyńskiego terrorysty.
  3. Ppor Ehud Barak (hebr.). W: Gvura [on-line]. [dostęp 2011-02-02].
  4. 4,0 4,1 Ehud Barak (ang.). W: Israel Ministry of Foreign Affairs [on-line]. [dostęp 2011-02-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-18)].
  5. Ehud Barak Ltd. (ang.). W: Haaretz [on-line]. 2007-05-23. [dostęp 2011-02-02].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]