Akademia Szwedzka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Akademia Szwedzka
Svenska-Akademien.jpg
Państwo  Szwecja
Rok założenia 1786
Adres Källargränd 4, Gamla Stan, Stockholm
brak współrzędnych
Strona www

Akademia Szwedzka (szw. Svenska Akademien, także De Aderton) – to niezależna organizacja, której celem jest promowanie literatury szwedzkojęzycznej i języka szwedzkiego. Akademia co roku nominuje laureata Literackiej Nagrody Nobla.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Akademia Szwedzka została założona 20 marca 1786 przez szwedzkiego króla Gustawa III. Statut został w dużej części napisany przez samego króla i przypomina statut Akademii Francuskiej. Według statutu najważniejszym zadaniem organizacji jest praca nad renhet, styrka och höghet (pol. czystością, siłą i wielkością) języka szwedzkiego. Realizację tego zadania zapewnia wydawanie przez Akademię słownika, podręcznika gramatyki oraz coroczne wyróżnienie za nadzwyczajnej jakości użycie szwedzkiego.

Po śmierci Gustawa III w roku 1792 sytuacja Akademii się pogorszyła i w roku 1795 jej działalność została wstrzymana na 2 lata. Mimo tego Akademia zachowała swoją pozycję jako najwyższy szwedzki autorytet w kwestiach literackich i językowych. W latach 20. XIX wieku działalność organizacji osłabła w wyniku ataku ze strony prekursorów nowej literatury.

W 1834 umarł stały sekretarz organizacji Nils von Rosenstein, a na jego miejsce wstąpił energiczny Bernhard von Beskow, który znacząco wzmocnił pozycję Akademii. Po śmierci Beskowa w 1868 nie udało się ustanowić sekretarza aż do roku 1884, kiedy na to stanowisko wstąpił Carl David af Wirsén. W następnym dziesięcioleciu literatura szwedzka rozwijała się w kierunku, który nie odpowiadał Wirsénowi. Spowodowało to mniejszą popularność tego ciała wśród młodszego pokolenia pisarzy.

W 1900 roku, po pewnym wahaniu, Akademia przyjęła na siebie obowiązek przyznawania Literackiej Nagrody Nobla.

Wirséna w 1912 roku na stanowisku stałego sekretarza zastąpił Erik Axel Karlfeldt. Jego 18-letni okres urzędowania stał pod znakiem przemian i modernizacji w łonie Akademii, które otworzyły ją na pisarzy nowych czasów. Pierwszą kobietą wybraną do Akademii była wybrana w 1914 roku Selma Lagerlöf. W XX wieku Akademia działała według wyznaczonego wtedy kierunku.

W związku ze sprawą Salmana Rushdiego w roku 1989 trzech członków Akademii zrezygnowało z brania udziału w jej spotkaniach. W 2005 z kolei z brania udziału w spotkaniach zrezygnował Knut Ahnlund, chcąc zaprotestować przeciwko przyznaniu Nagrody Nobla Elfriede Jelinek. Obecnie stałym sekretarzem Akademii Szwedzkiej jest pisarz i historyk Peter Englund, który objął tę funkcję 1 czerwca 2009.

Motto Akademii brzmi Snille och smak (pol. Geniusz i smak).

Obecni członkowie[edytuj | edytuj kod]

Akademia Szwedzka ma 18 członków zajmujących tradycyjnie numerowane miejsca[1]:

Miejsce Członkowie Akademii Ur. Wybrany Uwagi
1. Lotta Lotass 1964 2009
2. Bo Ralph 1945 1999
3. Sture Allén 1928 1980 stały sekretarz 1986-99
4. Anders Olsson 1949 2008
5. Göran Malmqvist 1924 1985
6. Tomas Riad 1959 2011
7. Sara Danius 1962 2013
8. Jesper Svenbro 1944 2006
9. Torgny Lindgren 1938 1991
10. Peter Englund 1957 2002 stały sekretarz od 1 czerwca 2009
11. vacant od 12 października 2013
12. Per Wästberg 1933 1997
13. Gunnel Vallquist 1918 1982
14. Kristina Lugn 1948 2006
15. Kerstin Ekman 1933 1978 nieaktywna od 1989
16. Kjell Espmark 1930 1981
17. Horace Engdahl 1948 1997 stały sekretarz 1999-2009
18. Katarina Frostenson 1953 1992

Przypisy

  1. Svenska Akademien: De Aderton. Svenska Akademiens ledamöter (szw.). [dostęp 2013-12-21].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]