Tomas Tranströmer

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Tomas Tranströmer
Transtroemer.jpg
Data i miejsce urodzenia 15 kwietnia 1931
Sztokholm
Narodowość szwedzka
Dziedzina sztuki literatura
Nagrody
Nagroda Nobla w dziedzinie literatury
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Tomas Tranströmer w Wikicytatach
Strona domowa

Tomas Gösta Tranströmer (wym. [ˈtʊːmas ˈjœsˈta ˈtrɑːnˈstrœmər]) (ur. 15 kwietnia 1931 w Sztokholmie) – szwedzki poeta, pisarz i tłumacz. Laureat Literackiej Nagrody Nobla za rok 2011[1]. Jego twórczość została przetłumaczona i wydana w ponad 60 językach[2].

Biografia[edytuj | edytuj kod]

W 1950 rozpoczął studia na kierunkach historii literatury i religii, a także psychologii w sztokholmskiej szkole wyższej. W 1957 został asystentem w Instytucie Psychometrii na tej samej uczelni[3]. W latach 1960–1966 pracował jako psycholog w zakładzie poprawczym w pobliżu Linköping. W 1980 otrzymał zatrudnienie w instytucie rynku pracy w Västerås[4].

W 1990 przeżył udar mózgu[4]. Częściowo sparaliżowany w następstwie choroby, poświęcił się odtąd twórczości poetyckiej jako głównemu zajęciu. Mimo niedowładów oraz (częściowej) utraty mowy nie zaprzestał prowadzenia aktywnego trybu życia i spotykania się z czytelnikami. Jego rzecznikiem jest żona Monika, która towarzyszy mu w podróżach i spotkaniach publicznych[2].

Poezję Tranströmera cechuje duża zwięzłość. Pisze o doznaniach religijnych, jego wiersze ujawniają inspiracje muzyczne (poeta gra na fortepianie i organach), poruszają problemy zagubienia człowieka we współczesnym świecie. Język poezji Tranströmera jest wyciszony, jednocześnie w utworach spotyka się obrazy pełne paradoksów.

W 1990 za För levande och döda otrzymał Nagrodę literacką Rady Nordyckiej. 21 września 1990 został uhonorowany tytułem doktora honoris causa uniwersytetu w Sztokholmie[5]. W 1996 otrzymał nagrodę im. Augusta Strindberga za Sorgegondolen[6]. W 2011 otrzymał tytuł profesora[4]. W tym samym roku został laureatem literackiej Nagrody Nobla, za zwięzłe, przejrzyste obrazy, które dają nam świeży dostęp do rzeczywistości[7].

Twórczość (wybory poezji w języku polskim)[edytuj | edytuj kod]

  • Dziki Rynek i Żywym i umarłym, Kraków: „Miniatura”, 1989.
  • Moja przedmowa do ciszy, Kraków: Oficyna Literacka, 1992.
  • Muzeum motyli, Kraków: Oficyna Literacka, 1994.
  • Gondola żałobna, Kraków: Oficyna Literacka 1996.
  • Późnojesienny labirynt, Kraków: Oficyna Literacka, 1997.
  • Niebieski dom, Warszawa: „IBiS”, 2000.
  • Podsłuchany horyzont, Lublin: „Gaudium”, 2005.
  • Wiersze i proza 1954-2004, Kraków, Wydawnictwo a5, maj 2012, tłum. L.Neuger i M.Wasilewska-Chmura, ISBN 978-83-61298-40-3.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. The Nobel Prize in Literature 2011 - Press Release (ang.). Nobelprize.org, 2011-10-06. [dostęp 2011-10-08].
  2. 2,0 2,1 Tranströmer får Nobelpriset i litteratur 2011 (szw.). Dagens Nyheter, 2011-10-06. [dostęp 2011-10-08].
  3. Nota biograficzna na stronie Uniwesytetu w Sztokholmie (szw.). [dostęp 2011-10-08].
  4. 4,0 4,1 4,2 Nota biograficzna na stronie Akademii Szwedzkiej (szw.). [dostęp 2011-10-08].
  5. Nobelpristagare i litteratur hedersdoktor och alumn vid Stockholms universitet (szw.). [dostęp 2012-10-04].
  6. Vinnarna genom tiderna (szw.). Augustpriset. [dostęp 2012-10-04].
  7. Literacki Nobel dla szwedzkiego poety Tomasa Tranströmera. „Długoletni faworyt”. Gazeta.pl, 2011-10-06. [dostęp 2011-10-08].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]