Antoni Gucwiński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Antoni Gucwiński
Data i miejsce urodzenia 24 sierpnia 1932
Polska Poręba Mała
Zawód doktor n. wet., inż. zootechnik
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Medal Komisji Edukacji Narodowej Order Uśmiechu

Antoni Gucwiński (ur. 24 sierpnia 1932 w Porębie Małej k. Nowego Sącza) – doktor nauk weterynaryjnych, inżynier zootechnik, dziennikarz i twórca programów telewizyjnych w TVP.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Porębie Małej, małej wsi pod Nowym Sączem, jako czwarte z pięciorga dzieci. Uczęszczał do II Liceum Ogólnokształcącego w Nowym Sączu, ale po roku w tajemnicy przeniósł się do Technikum Hodowlanego w Nawojowej. Po szkole średniej ukończył zootechnikę na krakowskim Uniwersytecie Jagiellońskim, a później weterynarię na Akademii Rolniczej we Wrocławiu[1].

Od 1957 był pracownikiem a od 1965 dyrektorem Ogrodu Zoologicznego we Wrocławiu. Stanowisko dyrektora stracił 31 grudnia 2006. Następcą Antoniego Gucwińskiego został Radosław Ratajszczak.

Mąż Hanny Gucwińskiej, z którą współtworzył liczne programy telewizyjne o zwierzętach w TVP, m.in. wieloletnią serię (przez 32 lata, od 1971) Z kamerą wśród zwierząt, czy od 1994 – Znajomi z ZOO. W 2003 roku otrzymał Order Uśmiechu, który odebrał w Świdnicy.

W 2004 r. kandydował do Europarlamentu z listy SLD-UP w okręgu dolnośląsko - opolskim (z ponad 11 tys. głosów zajął drugie miejsce na liście tego ugrupowania i do Europarlamentu nie wszedł), a w 2005 kandydował do Sejmu z listy PSL na Dolnym Śląsku, także bez powodzenia.

Odznaczenia, wyróżnienia i nagrody:

  • Złoty Ekran 1974,
  • Medal Komisji Edukacji Narodowej 1977,
  • Nagroda im. B. Winawera 1983,
  • Złoty Krzyż Zasługi 1983,
  • Wiktor (nagroda za osobowość telewizyjną) 1986 i 1987,
  • Medal Włoskiej Akademii Nauk 1987,
  • Medal Konrada Lorenza przyznany w 1993 roku w Wiedniu (za działalność na rzecz edukacji ekologicznej i przyrodniczej),
  • Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski 1998[2],
  • Gwiazda Telewizji Polskiej 2002,
  • Oskar Dziecięcych Serc (za pomoc dla dzieci z chorobą nowotworową) 2002,
  • Order Uśmiechu 2003.

W roku 2001 otrzymał doktorat honoris causa przyznany przez Akademię Rolniczą we Wrocławiu (obecnie Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu)[3].

Publikacje popularnonaukowe i popularyzatorskie A. Gucwińskiego[edytuj | edytuj kod]

  • Bunsch J., Gucwińska H., Gucwiński A. Zwierzyniec polski czyli niespodziewana wyprawa do lasu. Wyd. Europa, 2000, Wrocław.
  • Bunsch J., Gucwińska H., Gucwiński A. Ptaki polskie czyli latać każdy może. Wyd. Europa, 2001 i 2003, Wrocław.
  • Gucwińska H., Gucwiński A. Papugi czyli upierzone małpy. Krajowa Agencja Wydawnicza, 1980, Warszawa.
  • Gucwińska H., Gucwiński A. Szympans. Krajowa Agencja Wydawnicza, 1985, Wrocław.
  • Gucwińska H., Gucwiński A. Miejski Ogród Zoologiczny we Wrocławiu. Krajowa Agencja Wydawnicza, 1986, Wrocław. Kolejne wydanie: Eko-Graf, 1997.
  • Gucwińska H., Gucwiński A. Gibbo. Varsovia, 1988, Warszawa.
  • Gucwińska H., Gucwiński A. Zwierzęta nocy. Iskry, 1990, Warszawa.
  • Gucwińska H., Gucwiński A. Zwierzęta w naszym domu: tajemnice zwierząt. Wydawnictwo Dolnośląskie, 1994., wyd. II, Wrocław.
  • Gucwińska H., Gucwiński A. Zoologischer Garten Wrocław. Eko-Graf, 1997, Warszawa.
  • Gucwińska H., Gucwiński A. Wrocław Zoological Garden. Eko-Graf, 1997, Warszawa.
  • Gucwińska H., Gucwiński A. Niedźwiadek himalajski. Wyd. Wacław Bagiński, 1997, Wrocław.
  • Gucwińska H., Gucwiński A. Zwierzęta świata. Albatros, 2002, Kraków.
  • Gucwińska H., Gucwiński A. Zoologia. T. 1, Ssaki. Cz. 1. Wydawnictwo Albatros, 2003, Kraków.
  • Gucwińska H., Gucwiński A. Małpy: od karzełka do olbrzyma. Wydawnictwo Dolnośląskie, 2005, Wrocław.
  • Gucwiński A., Strojny W. Znajomi z ZOO. Państwowe Wyd. Rolnicze i Leśne, 1990 1986 1977, Warszawa.

Autorstwo i współudział w filmowych programach edukacyjnych[edytuj | edytuj kod]

  • Programy telewizyjne w TVP:
  • Filmy przyrodnicze:
    • Jak rodzą się węże (1984) – scenariusz i reżyseria
    • Sarenka (1976) – scenariusz
    • Goryle (1976) – scenariusz
    • Gniazdo wikłaczka (1976) – scenariusz
  • Konsultacja filmowa:
    • Leśne skrzaty i Kaczorek Feluś (1985) – konsultacja odc. 6
    • W klatce (1987)
    • Cyrk odjeżdża (1987)
    • Pogrzeb lwa (1986)
    • Egzekucja w ZOO (1975)
  • Film:

Proces karny

Postępowanie karne zostało zainicjowane przez fundację VIVA! działającą na rzecz praw zwierząt. Po odmówieniu przez prokuratorów wszczęcia postępowania w sprawie fundacja skierowała do sądu subsydiarny akt oskarżenia przeciw Gucwińskiemu. Według oskarżającej fundacji jako dyrektor ogrodu zoologicznego w latach 1997-2006 przetrzymywał w kilkumetrowym betonowym bunkrze niedźwiedzia brunatnego Mago, bez światła, wybiegu i możliwości przebywania w „naturalnych dla niego pozycjach”[4]. Nie wszyscy powołani w sprawie biegli zgodzili się z tą opinią[5]. Sądy obu instancji w pierwszym procesie karnym uznały, że niedźwiedź rzeczywiście przez dziewięć lat przebywał w złych warunkach, w betonowej klatce, nie można uznać tego za znęcanie. Gucwiński bowiem starał się cały czas poprawić te warunki, m.in. szukając dla Mago miejsca w innym ogrodzie zoologicznym oraz podzieliły argumenty Gucwińskiego, że powodem umieszczenia Mago w bunkrze była m.in. konieczność zapewnienia bezpieczeństwa zwiedzającym – niedźwiedź był wyjątkowo duży, a ówczesne zabezpieczenia w ogrodzie nie były wystarczające, a oddzielenie Mago miało służyć niedopuszczeniu do kazirodczego rozmnażania się niedźwiedzi, co wcześniej już się zdarzyło. Wyrokiem Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 16 lutego 2009 Gucwiński został uniewinniony[6]. W wyniku złożonej kasacji Sąd Najwyższy wyrokiem z 16 listopada 2009 uchylił wyrok uniewinniający i nakazał ponowne rozpoznanie sprawy[7][8].

10 stycznia 2011 roku Sąd Rejonowy Wrocław Śródmieście orzekł, że były dyrektor wrocławskiego ogrodu zoologicznego Antoni Gucwiński jest winny wieloletniego znęcania się nad niedźwiedziem brunatnym Mago. Sąd odstąpił od wymierzenia kary Gucwińskiemu, a ma on zapłacić tylko 1000 zł na konto Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami[9].

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

W opinii ekologów z miesięcznika „Dzikie Życie”, Pawła Kisiela i Radosława Szymczuka, podanej w artykule „Polskie ZOO” we Wrocławiu (nr 11/2006) medialna nagonka na Antoniego Gucwińskiego w 2006 r. realizowana przez władze Wrocławia miała podłoże polityczne. Dyrektor i jego żona Hanna Gucwińska związani byli od wielu lat z lewicą, a Wrocław był rządzony po 1989 r. tylko przez ugrupowania prawicowe. Ich zdaniem sednem konfliktu z władzami Wrocławia były grunty położone blisko wrocławskiego ZOO, należące jeszcze w latach 90 XX w. do klubu sportowego Ślęza Wrocław. Władze Wrocławia, zarówno jeszcze peerelowskie, jak i te rządzące po 1989 r. obiecały przekazać ten teren na potrzeby ZOO – głównie na powiększenie wybiegów dla wielu zwierząt. Jednak pod koniec lat 90 XX w. grunty te zostały sprzedane prywatnym inwestorom za ułamek ich rzeczywistej wartości. Gucwiński miał przeciwko temu protestować i przez to popadł w niełaskę. Zdaniem autorów artykułu, większość zarzutów dotyczących niehumanitarnego traktowania zwierząt była „wyssana z palca”. Natomiast odnośnie sprawy niedźwiedzia Mago dyrektor Gucwiński wielokrotnie czynił bezskuteczne starania o pozyskanie z Urzędu Miasta Wrocław pieniędzy na rozbudowę wybiegu dla niedźwiedzi[10].

Przypisy

  1. Małgorzata Kaczmar. On zorganizowany, ona beztroska. „Gazeta Wrocławska”, 2009-03-13. 
  2. M.P. z 1998 r. Nr 25, poz. 369
  3. Doktorzy honoris causa. Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu. [dostęp 2011-01-11].
  4. Katarzyna Lubiniecka: „Dyrektor ZOO Gucwiński odwołany”. Gazeta Wyborcza, 25 września 2006. [dostęp 25 września 2006].
  5. Katarzyna Lubiniecka: Naukowiec nadal uważa, że Mago w bunkrze nie miał źle. Gazeta Wyborcza, 17 listopada 2009. [dostęp 19 września 2011].
  6. Gucwiński nie znęcał się nad misiem, tvn24.pl.
  7. zel: Antoni Gucwiński znowu stanie przed sądem. W: PAP [on-line]. Wirtualna Polska, 23 listopada 2009. [dostęp 16 listopada 2009].
  8. Katarzyna Lubiniecka: Antoni Gucwiński będzie znów sądzony za niedolę Mago. Gazeta Wyborcza. [dostęp 16 listopada 2009].
  9. Katarzyna Lubiniecka: Antoni Gucwiński winny znęcania się nad niedźwiedziem. gazeta.pl, 2011-01-10. [dostęp 2011-01-10].
  10. http://pracownia.org.pl/dzikie-zycie-numery-archiwalne,2149,article,2903 P. Kisiel, R. Szymczuk „Polskie ZOO” we Wrocławiu, „Dzikie Życie” nr 11/2006.