Świdnica

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta na Dolnym Śląsku. Zobacz też: inne znaczenia nazwy Świdnica.
Świdnica
Kamienice w Świdnicy
Kamienice w Świdnicy
Herb
Herb Świdnicy
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat świdnicki
Gmina gmina miejska
Aglomeracja wałbrzyska
Prawa miejskie 1267
Prezydent Wojciech Murdzek
Powierzchnia 21,76 km²
Wysokość ok. 250 m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

60 213
2767,1 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 74
Kod pocztowy 58-100 do 58-105
Tablice rejestracyjne DSW
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Świdnica
Świdnica
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Świdnica
Świdnica
Ziemia 50°50′40″N 16°29′30″E/50,844444 16,491667Na mapach: 50°50′40″N 16°29′30″E/50,844444 16,491667
TERC
(TERYT)
5020119011
SIMC 0984657
Urząd miejski
ul. Armii Krajowej 49
58-100 Świdnica
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Wikisłownik Hasło Świdnica w Wikisłowniku
Strona internetowa
BIP
Ten artykuł jest częścią cyklu Świdnica
Herb Świdnicy
POL Świdnica COA.svg Historia
POL Świdnica COA.svg Herb Świdnicy
POL Świdnica COA.svg Hejnał Świdnicy
POL Świdnica COA.svg Zabytki
POL Świdnica COA.svg Parki w Świdnicy
POL Świdnica COA.svg Polonia Świdnica
POL Świdnica COA.svg Diecezja świdnicka
POL Świdnica COA.svg Komunikacja miejska
POL Świdnica COA.svg Media

Świdnica (łac. Svidnica[1], niem. Schweidnitz, czes. Svídnice) – miasto i gmina w województwie dolnośląskim, w powiecie świdnickim. Miasto leży historycznie na Dolnym Śląsku, na Przedgórzu Sudeckim, nad rzeką Bystrzycą. Od 2004 r. siedziba diecezji świdnickiej. Świdnica wchodzi w skład Aglomeracji Wałbrzyskiej[2].

Osada wspominana już w 1243[3][4], po raz pierwszy wzmiankowana jako miasto już 3 września 1267 roku[4]. Niegdyś stolica księstwa świdnicko-jaworskiego. Obecnie ośrodek przemysłowy[5] (rozwinięty przemysł motoryzacyjny, elektrotechniczny, maszynowy oraz spożywczy), z jedynym w Polsce Muzeum Dawnego Kupiectwa oraz instytucjami kultury i oświaty[5], Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji. Według danych z 2010 r. Świdnica była siódmym co do wielkości miastem województwa.

Według danych z 31 grudnia 2011 r. miasto miało 60 213 mieszkańców[6].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Świdnica położona jest w południowej części województwa dolnośląskiego w powiecie świdnickim na Równinie Świdnickiej nad Bystrzycą. Leży na skraju Sudetów oraz Gór Wałbrzyskich na wysokości od 225 do 265,9 m n.p.m.

Według danych z 1 stycznia 2012 roku powierzchnia miasta wynosiła 21,76 km²[7]. Miasto stanowi 2,93% powierzchni powiatu.

Według danych z roku 2002 Świdnica ma obszar 21,76 km², w tym: użytki rolne 41%, użytki leśne 1%[8]

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Ludność Świdnicy.

Dane z 31 grudnia 2006[9]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 66 776 100 31 784 52,7 28 533 47,3
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
2742 1444,9 1297,1

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Świdnica wśród innych nazw śląskich miejscowości w urzędowym pruskim dokumencie z 1750 roku wydanym w języku polskim w Berlinie[10].

Nazwa „Świdnica” wywodzi się od staropolskiej nazwy krzewu świdwy oznaczającej jeden z jadalnych rodzajów derenia. Jest to więc nazwa ściśle związana z położeniem topograficznym miasta. Miasto leży nad rzeką, a miejsce w którym gród się rozrósł porośnięte było krzewami derenia[1]. Niemiecki językoznawca Heinrich Adamy swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia jako najwcześniejszą zanotowaną nazwę miejscowości w łacińskim dokumencie z 1070 roku - Svidnica podając jej znaczenie "Hornstrauch, Hartriegelplatz" czyli po polsku "Dereń, miejsce derenia"[1].

Nazwę miejscowości w zlatynizowanej staropolskiej formie "Suidenicz" wymienia spisany ok. 1300 roku średniowieczny łaciński utwór opisujący żywot świętej Jadwigi Vita Sanctae Hedwigis[11]. W spisanym po łacinie dokumencie średniowiecznym z 1310 roku miasto wymienione jest pod zlatynizowaną staropolską nazwą Swidennicz[12]. Występująca od XV w. niemiecka forma Schweidnitz czy Schweidenitz stanowi adaptację fonetyczną wcześniejszej nazwy słowiańskiej.

Jeszcze w 1750 roku nazwa „Swidnica” wymieniona jest w języku polskim przez Fryderyka II pośród innych miast śląskich w zarządzeniu urzędowym wydanym dla mieszkańców Śląska[13]. Polską nazwę Świdnica w książce "Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej" wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef Lompa[14]. Świdnica wymieniona jest również w 1896 roku przez śląskiego pisarza Konstantego Damrota[15]. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wydany na przełomie XIX i XX wieku notuje nazwę miasta pod polską nazwą Świdnica oraz niemiecką Schweidnitz[16].

Czasem spotyka się nazwę Świdnica Śląska, lecz jest ona nieoficjalna i nieurzędowa. Funkcjonuje ona przede wszystkim z uwagi na nazwy placówek pocztowych miasta, np.: „UP Świdnica Śląska 1” przy pl. Grunwaldzkim[17].

Symbole miasta[edytuj | edytuj kod]

Herb Świdnicy nad książęcą lożą w Kościele Pokoju
  • Herb Świdnicy – Czteropolowy herb Świdnicy został przywrócony przez Radę Miejską w dniu 28 stycznia 1999 roku. Na tarczy podzielonej na cztery równe pola, w czarnych polach – pierwszym i czwartym – znajduje się złota korona, w drugim polu srebrnym czerwony gryf, a w trzecim srebrnym polu czarny dzik. Gryf znajdujący się na tarczy herbowej w srebrnym polu symbolizuje dzielność rycerską. Dzik jest znakiem odwagi i męskości, natomiast korona jest symbolem władzy i zwycięstwa.[potrzebne źródło]
  • Hejnał Świdnicy – Uchwałę o ustanowieniu hejnału Rada Miejska w Świdnicy przyjęła 29 czerwca 2000 roku. Autorem jest świdnicki kompozytor Marek Banaszczyk.
  • Logo miasta – Logo zawiera panoramę miasta, jego zabudowy miejskiej z wieżami wyróżniającymi się z tejże zabudowy. Logo to złożone jest z barw czerwonej, żółtej oraz czarnej. W dolnej części umieszczone jest hasło „Rynek z tradycjami”. Znak ma uproszczoną stylistykę i formę aby nie klasyfikować go do jedynie znaku informującego o tradycjach historycznych miasta. W dolnej części logo jest czarna wstęga symbolizującą drogę, trasę. Nawiązuje ona do łatwości komunikacyjnej Świdnicy, o jej dostępności, usytuowania komunikacyjnego. Hasło „Rynek z tradycjami” ściśle łączy się z bogatymi, kilkusetletnimi tradycjami handlowymi Świdnicy, jak też nawiązuje do starej, zabytkowej części miasta. Ma ono za zadanie promować Świdnicę poprzez graficzne ujęcie miasta. Ma zachęcać do odwiedzin oraz poprzez skojarzenie ukazywać historię i tradycję miasta.[potrzebne źródło]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Historia Świdnicy.
Matthäus Merian Schweidnitz 1650 r. ; ("Topographia Bohemiae, Moraviae et Silesiae"Martin Zeiller)
Matthäus Merian Schweidnitz 1650 r. ; ("Topographia Bohemiae, Moraviae et Silesiae"Martin Zeiller)

Podczas prac archeologicznych prowadzonych na terenie powiatu świdnickiego odkryto w Świdnicy ślady osady plemion z kręgu kultury łużyckiej (lata około 1200 – 300 p.n.e.) oraz rozległe cmentarzysko ciałopalne z bogato wyposażonymi grobami. Po okresie wielkich migracji ludów na obszarze tym gospodarowało plemię Ślężan.

Około roku 990 obszar obecnej Świdnicy został włączony do państwa Polan przez księcia Mieszka I.

Nie jest znana dokładna data uzyskania przez Świdnicę praw miejskich, jednak od 1267 roku określana jest jako miasto. Inicjatorem lokacji była księżna Anna żona Henryka Pobożnego albo jej syn Henryk III. Za rządów książąt wrocławskich 1242-1290 Świdnica otrzymała szereg przywilejów przyśpieszających rozwój miasta. W latach 1290-1392 Świdnica była stolicą niezależnego księstwa świdnicko-jaworskiego, którym rządzili książęta piastowscy i które uczynili jednym z najpotężniejszych na Śląsku.

W końcu XIV wieku Świdnica była największym po Wrocławiu miastem śląskim, liczył ponad 8000 mieszkańców. Produkcja piwa stała się obok wyrobu sukna podstawowym artykułem eksportu. „Piwnice świdnickie” znajdowały się między innymi we Wrocławiu, Krakowie, Pradze, Pizie, Heidelbergu.

W 1392 po śmierci Agnieszki – wdowy po Bolku II – Świdnica przeszła w ręce królów czeskich. W 1428 roku ruch husycki przybrał charakter powstania. Świdnica w porozumieniu z radą miejską Wrocławia skutecznie go zwalczała. W 1520 wybuchło powstanie rzemieślników skupionych w cechach. Patrycjat podstępem zwabił do Wrocławia przywódców ruchu i tam ich stracono, mimo to nie odzyskał całkowitej władzy.

Friedrich Bernhard Werner: "Śląskie domy modlitwy" (1748 – 52)Kościół Pokoju (XVII w.)

W 1526 Świdnica wraz z całą ziemią śląską przeszła pod rządy Habsburgów W trakcie trwania wojny trzydziestoletniej miasto było wielokrotnie oblegane, czego skutkiem były wielokrotne pożary oraz wybuch epidemii.

Mapa oblężenia Świdnicy w 1758 r. podczas wojny siedmioletniej

W wyniku pierwszej wojny śląskiej, Monarchia Habsburgów utraciła Śląsk wraz ze Świdnicą na rzecz Królestwa Prus. W 1741 dokonano modernizacji i rozbudowy fortyfikacji. Na przełomie XVII/XVIII wieku pod Świdnicą wybuchł bunt chłopski. Wojska pruskie stłumiły bunt i surowo ukarały chłopów. Podczas wojny siedmioletniej Świdnica była oblegana przez wojska austriackie, a następnie pruskie, co doprowadziło do znacznych zniszczeń. Pod koniec XVIII w. w mieście pojawiły się pierwsze manufaktury, między innymi skórzana i papiernicza. Po wojnie prusko-austriackiej w 1866 roku Świdnicę ogłoszono miastem otwartym. Po zwycięstwie nad Francją i zjednoczeniu Niemiec w roku 1871 wzrosło tempo uprzemysłowienia. W mieście powstały wytwórnie tkanin lnianych i bawełnianych, zamszu oraz fabryka liczników elektrycznych. Konsekwencją tego procesu był dynamiczny rozwój przestrzenny i architektoniczny miasta. Już w 1844 roku Świdnica uzyskała połączenie kolejowe z Jaworzyną Śląską, do 1904 w trzech kolejnych kierunkach. Do 1914 zabudowa wykroczyła daleko poza mury starego miasta, przybierając wokół pierścienia dawnych murów obronnych wielkomiejski charakter. Krajobraz miasta wzbogacił się o szereg reprezentacyjnych gmachów publicznych, obiektów architektury rezydencjonalnej i zieleni miejskiej o wysokiej jakości. Według spisu z 1910 r. miasto liczyło sobie 31329 mieszkańców, w tym 61% ewangelików, 38,5% katolików i 0,5% wyznania mojżeszowego[18].

Po zakończeniu II wojny światowej miasto zostało zajęte przez Armię Czerwoną i znalazło się na terytorium Polski. Nastąpił napływ ludności z Polski centralnej i wschodniej oraz wysiedleńców zza Buga. W okresie PRL częściowo rozebrana została zabytkowa substancja budowlana starego miasta, a na przedmieściach rozwinięto na dużą skalę ekstensywną zabudowę osiedlową niskiej jakości. Istotna część miasta została zajęta na potrzeby wojsk radzieckich – w latach 1984-1990 ulokowano tu nawet dowództwo Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa wałbrzyskiego. Od 1999 roku miasto należy do województwa dolnośląskiego ze stolicą we Wrocławiu. W październiku 2013 roku Świdnica wstąpiła na prośbę władz Świdnicy do Aglomeracji Wałbrzyskiej[19][20].

W okresie 1945-1989 istniały ogromne zakłady produkcyjne, utworzone w większości na bazie znacjonalizowanych przedsiębiorstw niemieckich, m.in.: Fabryka Wagonów „Świdnica”, Zakłady Wytwórcze Aparatury Precyzyjnej „MERA-PAFAL”, Zakłady Elektrotechniki Motoryzacyjnej, Świdnicka Fabryka Urządzeń Przemysłowych, Dolnośląskie Zakłady Białoskórniczo-Rękawicznicze „Renifer”, Dolnośląskie Zakłady Magnetyzowe, Dolnośląskie Fabryki Mebli oraz Świdnickie Zakłady Artykułów Technicznych.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościół Pokoju – wnętrze
Information icon.svg Osobny artykuł: Zabytki Świdnicy.

W Świdnicy znajduje się kościół Pokoju wzniesiony w systemie szachulcowym w 1657 roku wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. W 1905 została wzniesiona w stylu neoromańsko-bizantyjskim cerkiew św. Mikołaja Cudotwórcy, będąca dawną ewangelicką kaplicą cmentarną.

Świdnica z racji swego historycznego znaczenia posiada wiele cennych zabytków architektury sakralnej, mieszczańskiej, jak i przemysłowej. Uniknięcie zniszczeń w czasie II wojny światowej pozwoliło zachować drugi co do wielkości (po Wrocławiu) zespół zabytkowej architektury na Dolnym Śląsku. Jej wschodni fragment uległ częściowemu wyburzeniu i został zastąpiony przez socjalistyczną architekturę mieszkaniową niskiej jakości, przez co spójność urbanistyczna całego kompleksu uległa nieodwracalnemu zniszczeniu. W 1967 r., podczas rozbiórki bloku śródrynkowego, doprowadzono do zawalenia się wieży ratuszowej, która jest obecnie odbudowywana. Mimo to do dziś przetrwało wiele zabytkowych domów, głównie w Rynku i przylegających do niego ulicach. Od kilku lat starówka jest sukcesywnie restaurowana, a zatwierdzony przez Zarząd Miasta plan rewitalizacji i rewaloryzacji starego miasta zakłada kompleksowe prace renowacyjnej miejskiej starówki. Nocą wiele obiektów starego miasta jest iluminowanych.[potrzebne źródło]

Miasto przez lata było dużym ośrodkiem przemysłowym i gospodarczym. Spuścizną po okresie uprzemysłowienia jest kilkanaście zabytków techniki i architektury przemysłowej.

W Świdnicy znajduje się także historyczny cmentarz żydowski oraz zespół barokowych rzeźb w Rynku.

Miasto Świdnica jest jednym ze współzałożycieli Ligi Polskich Miast i Miejsc UNESCO, powołanej 26 czerwca 2004 roku.

Zieleń miejska[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Parki w Świdnicy.

Świdnica jest miastem o stosunkowo dużym udziale zieleni miejskiej w ogólnej powierzchni miasta. Istnieje tutaj kilkanaście parków, skwerów, liczne są klomby i zadrzewienia przy placach i ulicach świdnickich.

Parki miejskie:

Park Młodzieżowy, widok od ulicy Armii Krajowej
  • Park Centralny
  • Park Pionierów
  • Park Młodzieżowy
  • Park Saperów
  • Park Ułanów
  • Park Sikorskiego
  • Park Strzelnica
  • Park Łukasińskiego

W dniu 28 lipca 1995 roku, uchwałą Rady Miejskiej, ochroną objęto 77 drzew spełniających kryteria do uznania ich za pomniki przyrody[21], spośród 223 zaproponowanych. Park Młodzieżowy przy ulicy Armii Krajowej dysponuje największą liczbą pomników przyrody. Znajduje się tam 12 drzew objętych ochroną. Wśród owych roślin można wyróżnić gatunki takie jak: platan klonolistny, cis pospolity, żywotnik olbrzymi, sosna czarna, miłorząb dwuklapowy, dąb szypułkowy, topola czarna, buk zwyczajny, klon zwyczajny, srebrzysty kasztanowiec biały.

Osiedla mieszkalne[edytuj | edytuj kod]

Świdnica nie jest podzielona między jednostki pomocnicze. Wyróżnia się tylko jedną część miasta: Kraszowice. Ponadto funkcjonuje zwyczajowy podział na osiedla:

Kamienice mieszczańskie w rynku Starego Miasta
  • Stare Miasto
  • Kraszowice
  • Stare Osiedle
  • Osiedle Młodych
  • Osiedle Kolonia
  • Osiedle Zarzecze
  • Osiedle Zacisze
  • Osiedle Świerkowe
  • Osiedle Zwierzynieckie
  • Osiedle Słowiańskie
  • Osiedle Zawiszów
  • Osiedle Piastów

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Główna siedziba Sonel S.A. w Świdnicy

Od kwietnia 2004 roku na terenie miasta istnieje podstrefa Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej „Invest Park”. Od czerwca 2005 roku budowę fabryki rozpoczął „Electrolux”, zakończyły się również prace budowlane fabryki Colgate-Palmolive. Na terenie Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej „Invest Park” ulokowały się też – „Klingenburg International” Sp. z o.o. (producent urządzeń klimatyzacyjnych i wentylacyjnych), „Nifco Poland” Sp z o.o. (producent pierścieni, nitów i zacisków z tworzyw sztucznych) oraz Galess Sp. z o.o. (usługi galwanizerskie). Poza podstrefą inwestycje typu „greenfield” rozpoczęły – „IMP Comfort” Sp. z o.o. (producent tkanin technicznych) i „Krause” Sp. z o.o. (producent drabin i rusztowań aluminiowych), w 2008 roku na terenie strefy powstała nowa siedziba SONEL S.A. W Świdnicy znajduje się także fabryka wagonów należąca do amerykańskiego koncernu Greenbrier (dawniej Wagony Świdnica SA).

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Fontanna na rynku świdnickim.

W punkcie Informacji turystycznej przy ul. Wewnętrznej 2 turyści mogą uzyskać informacje dotyczące bazy hotelowo-gastronomicznej, o organizowanych imprezach czy o historii Świdnicy. Informacja oferuje również do sprzedaży albumy fotograficzne miasta, foldery, mapy, oraz liczne pamiątki związane ze Świdnicą.[potrzebne źródło]

Wyróżniającą miasto ciekawostką jest znajdujacy się na jego obrzeżach jedyny w Europie pomnik mężczyzny, który ze spuszczonymi spodniami siedzi na ceglanym wychodku załatwiając potrzebę fizjologiczną, zwany Srającym Chłopkiem (lub bardziej swojsko Bolkiem Myślicielem). Ufundowany został w 1928 przez mieszkańców miasta z okazji powstania miejskich wodociągów, pierwotnie znajdował się przy ulicy Bokserskiej obok pierwszego budynku tej firmy. Po wybudowaniu oczyszczalni ścieków na rogatkach miasta został przeniesiony do Zawiszowa, 1 km od Świdnicy, przed oczyszczalnię ścieków "Bystrzyca". Parokrotnie przemalowywany, obecnie stoi na wolnym powietrzu (przedtem zamknięty w altance).

Infrastruktura techniczna w mieście[edytuj | edytuj kod]

Miejski Zakład Energetyki Cieplnej
  • Świdnickie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji (spółka z udziałem miasta zaopatrująca w wodę mieszkańców miasta Świdnica) zarządza siecią wodociągową łącznej długości 173 km, na której wykonane jest 2671 przyłączy do budynków. Na sieci kanalizacyjnej o długości 147 km wykonane jest 2766 przyłączy do budynków. Miasto Świdnica zaopatrywane jest z dwóch ujęć wody podziemnych: przy ul. Bokserskiej oraz w Pszennie.
  • Miejski Zakład Energetyki Cieplnej w Świdnicy zaopatruje w ciepło ponad 40% ogółu mieszkań i podmiotów gospodarczych[potrzebne źródło] w Świdnicy. Ciepło jest produkowane w 6 ciepłowniach przy ul. Pogodnej, Bohaterów Getta, Saperów, Sikorskiego, Zarzecze, Zawiszów.

Transport i komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Transport drogowy[edytuj | edytuj kod]

Ulica Szarych Szeregów – główna droga wjazdowa do Świdnicy. Widok w kierunku Pszenna

Świdnica leży na skrzyżowaniu tras wojewódzkich i krajowych co ułatwia dojazd z miasta do większości dużych ośrodków województwa i kraju. Najważniejszą trasą biegnącą przez miasto jest trasa nr 35. Oprócz niej z miasta wybiega kilka dróg wojewódzkich i lokalnych.

Ponadto ze Świdnicy wybiegają drogi lokalne do Bystrzycy Górnej, Wirów, Żarowa oraz Jaworzyny Śląskiej. Świdnica położona jest w odległości ok. 30 km od autostrady A4, do której dojazd ułatwia otwarta w roku 2011 droga powiatowa nr 3396D. Droga ta omija tereny zabudowane (w tym miasto Żarów) i potocznie zwana jest "łącznikiem"[22]. Miasto ma obwodnicę, która wybudowana w 1974 roku odciąża zabytkowe centrum Świdnicy i ogranicza ruch pojazdów ciężkich w samym mieście. Najwięcej dróg należy do dróg lokalnych (80,4 km), natomiast 5,5 km dróg należy do dróg krajowych. [potrzebne źródło]

Komunikacją miejską wewnątrz miasta zajmuje się Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne. Obsługuje ono 17 linii autobusowych[23].

Information icon.svg Zobacz też: PKS Świdnica.

Transport kolejowy[edytuj | edytuj kod]

Na początku lat 90. zamknięto dla pociągów pasażerskich linię kolejową nr 285 do Jedliny-Zdroju, a w 2000 r. zlikwidowano połączenie na odcinku prowadzącym do Wrocławia przez Sobótkę.

W czasach stacjonowania w Świdnicy Armii Czerwonej miasto posiadało bezpośrednie połączenie kolejowe z Moskwą.[potrzebne źródło]

Obecnie z połączeń pasażerskich przez Świdnicę kursuje jedynie autobus szynowy w relacji Polanica Zdrój-Kłodzko Główne-Kamieniec Ząbkowicki-Jaworzyna Śląska-Legnica obsługiwanej przez Koleje Dolnośląskie. Najbliższym węzłem kolejowym, z którego odjeżdżają pociągi dalekobieżne, jest odległa o 10 km Jaworzyna Śląska. W grudniu 2013 Koleje Dolnośląskie uruchomiły bezpośrednie połączenie Świdnica Miasto-Wrocław Główny (przez Jaworzynę Śląską, w której następuje zmiana kierunku jazdy. Również to połączenie obsługiwane jest przez autobusy szynowe. Jednocześnie oddano do użytku wyremontowany budynek dworca Świdnica Miasto[24].

Trasa Kamieniec Ząbkowicki-Legnica wykorzystywana jest w także w ruchu towarowym. Wyprowadzone są od niej bocznice do Miejskiego Zakładu Energetyki Cieplnej oraz zakładów Specjalnej Strefy Ekonomicznej.

Ruch towarowy w Świdnicy odbywa się się również na linii Świdnica Miasto-Świdnica Przedmieście-Pszenno, z której też wyprowadzone są bocznice do zakładów przemysłowych – największa do Fabryki Wagonów.

Zlokalizowane w mieście stacje kolejowe to:

Dworzec kolejowy Świdnica Miasto

Transport lotniczy[edytuj | edytuj kod]

W Świdnicy nie ma lotniska które mogłoby obsługiwać loty pasażerskie. Najbliższe lotnisko pasażerskie znajduje się w oddalonym o 55 km Wrocławiu. W pobliskich Świebodzicach znajduje się lądowisko dla awionetek, które może przyjmować niewielkie samoloty.

W 2007 przy ul. Leśnej otworzono oficjalnie sanitarne lądowisko.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

W Świdnicy są 2 żłobki, 9 przedszkoli, 11 szkół podstawowych, 5 gimnazjalnych, a ponadto:

Szkoły wyższe:

  • Wyższa Szkoła Techniczno-Ekonomiczna (dawniej Wyższa Szkoła Technologii Teleinformatycznych)
  • Społeczna Akademia Nauk w Łodzi Wydział Zamiejscowy w Świdnicy.
  • Wyższe Seminarium Duchowne Diecezji Świdnickiej

Szkoły ponadgimnazjalne:

  • Zespół Szkół nr 1
  • I Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kasprowicza
  • Zespół Szkół Ogólnokształcących (II Liceum Ogólnokształcące)
  • Zespół Szkół Ogólnokształcących nr III im.Marii Skłodowskiej-Curie (III Liceum Ogólnokształcące Humanistyczno-Artystyczne)
  • Zespół Szkół nr 3 (IV Liceum Ogólnokształcące)
  • Zespół Szkół Hotelarsko-Turystycznych im. Tony Halika
  • Zespół Szkół Ekonomicznych im. Wincentego Stysia
  • Zespół Szkół Mechanicznych im. Mikołaja Kopernika
  • Zespół Szkół Budowlano-Elektrycznych im. Jana III Sobieskiego
  • Liceum Ogólnokształcące Szkoła Mistrzostwa Sportowego w kolarstwie

Inne:

  • Szkoła Policealna Służb Społecznych (dawne Studium Medyczne)
  • Społeczna Szkoła Podstawowa, Gimnazjum i Przedszkole – Akademia Przedszkolaka

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Pałac Opatów Lubiąskich obecnie Miejska Biblioteka Publiczna
Muzeum Dawnego Kupiectwa

Przed II wojną światową miasto było siedzibą Teatru Krajowego w Świdnicy, a Państwowy Teatr Świdnica działał do ok. 1951 roku. W mieście działa Młodzieżowy Dom Kultury, Świdnicki Ośrodek Kultury, Miejska Biblioteka Publiczna, 1 kino, kilkanaście galerii, liczne stowarzyszenia, kółka artystyczne itp.

Do instytucji kultury w Świdnicy należą:

  • Świdnicki Ośrodek Kultury
  • Młodzieżowy Dom Kultury
  • Miejska Biblioteka Publiczna
  • Muzeum Dawnego Kupiectwa
  • Muzeum Broni i Militariów
  • Dolnośląska Biblioteka Pedagogiczna filia w Świdnicy
  • Kino Cinema 3D w Galerii Świdnickiej – 4 sale, ul. Miłego Dnia 1
  • Towarzystwo Regionalne Ziemi Świdnickiej
  • Klub Osiedlowy Spółdzielni Mieszkaniowej przy ul. M. Skłodowskiej-Curie 23

Lista imprez kulturalno-rozrywkowych odbywających się cyklicznie w Świdnicy:

  • Festiwal Reżyserii Filmowej[25]
  • Świdnicki Przegląd Zespołów Kolędowych
  • Ogólnopolski Konkurs Recytatorski
  • Konkurs Recytatorski „Pegazik”
  • Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy
  • Wybory Małej Miss
  • Wybory Miss Wiosny
  • Świdnickie Noce Jazzowe
  • Festiwal Teatru Otwartego
  • Festiwal Piosenki Przedszkolnej
  • Dni Gór
  • Festiwal Filmów Dokumentalnych "Okiem Młodych"
  • Festiwal Piosenki lat 60. i 70.
  • Świdnickie Dni Muzyki Kameralnej
  • Dni Świdnicy
  • Babie Lato
  • Festyn Sobótkowy
  • Giełda Staroci, Numizmatów i osobliwości

Większość tych imprez organizuje Świdnicki Ośrodek Kultury, który jest animatorem życia kulturalnego w mieście.

Świdnica od dnia 4 października 2003 nosi tytuł Stolicy Dziecięcych Marzeń, który nadała jej Międzynarodowa Kapituła Orderu Uśmiechu na swoim pierwszym w historii posiedzeniu poza Warszawą.

Media[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Media w Świdnicy.

Świdnica posiada własną telewizję, radio internetowe oraz kilka tytułów lokalnej prasy.

Telewizja:

  • Telewizja Teletop Sudety
  • Interaktywna Telewizja Świdnica ITVS

Radio:

  • Radio Świdnica

W Świdnicy ukazuje się kilka tytułów prasowych, zarówno lokalnych, jak i ogólnopolskich. Do gazet z terenu miasta należą:

  • Wiadomości Świdnickie
  • Swidnica24.pl
  • Tygodnik Świdnicki
  • Expressem
  • Dzisiaj Świdnica
  • Niedziela (edycja świdnicka)

Administracja i władze[edytuj | edytuj kod]

Świdnica ma status gminy miejskiej. Rada Miejska w Świdnicy składa się z 23 radnych[26]. Organem wykonawczym samorządu jest prezydent miasta, którym obecnie jest Wojciech Murdzek.

Miasto jest też siedzibą samorządu powiatu świdnickiego.

Mieszkańcy Świdnicy wybierają posłów z okręgu wyborczego nr 2, senatorów z okręgu wyborczego nr 4 i Parlamentarzystów Europejskich z okręgu wyborczego nr 12.

Wojsko[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Garnizon Świdnica.

Świdnica ze względu na swoje położenie i posiadaną infrastrukturę wojskową była do początku lat 90. XX w. dużym garnizonem wojskowym. Na terenie miasta znajdowało się kilka kompleksów koszarowych, które obecnie adoptowano do potrzeb cywilnych. W byłych budynkach koszar znajduje się m.in. siedziba starostwa powiatowego, urzędu miasta, urzędu skarbowego i zakładu ubezpieczeń społecznych.

Wspólnoty religijne[edytuj | edytuj kod]

Zespół poklasztorny kapucynów z 1680 roku, oraz kościół św. Antoniego wybudowany w latach 1682-1688

Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące kościoły i związki wyznaniowe:

inne niezabytkowe kościoły:

Służba zdrowia[edytuj | edytuj kod]

W Świdnicy funkcjonuje 12 przychodni, 17 aptek, szpital, wiele prywatnych praktyk lekarskich.

Apteka "Pod Bykami" mieści się w kamienicy przy ul. Długiej 45 – prawdopodobnie najstarszej w mieście[29]

Przychodnie:

  • Nr 1 – NZOZ „Ars Medica”
  • Nr 2 – NZOZ „Mieszko”
  • Nr 4 – NZOZ „Eskulap”
  • Nr 5 – NZOZ „BHMed”
  • Nr 6 – NZOZ „Kolmed”
  • Nr 7 – NZOZ „Medyk”
  • Nr 8 – NZOZ „AR-Vita”
  • Przychodnia Rehabilitacyjna
  • Przychodnia dla Dzieci
  • Poradnia Rehabilitacyjna
  • Poradnia Odwykowa
  • Przyzakładowy Zakład Opieki Zdrowotnej
  • Zakład Balneologiczny

Szpitale:

  • Regionalny Specjalistyczny Szpital Powiatowy „Latawiec” – jest to szpital położony na peryferiach miasta, w jego południowo-zachodniej części. Posiada lądowisko dla helikopterów.

Sport[edytuj | edytuj kod]

W Świdnicy działa wiele klubów sportowych, największe z nich to:

  • KS Tytan – kulturystyka, fitness
  • MKS Polonia Świdnica – piłka nożna, boks, lekkoatletyka
  • MKS Świdnicasiatkówka kobiet
  • Świdnicki Klub Piłki Ręcznej (ŚKPR) – piłka ręczna
  • Klub Sportowy GRYF Świdnica piłka nożna chłopców
  • KS Polonia Świdnica – klub piłkarski powstały z fuzji sekcji piłkarskich Sparty i Polonii Świdnica, obecnie grający w III lidze dolnośląsko-lubuskiej
  • KS Stal Świdnica – piłka nożna, klasa Okręgowa
  • UKS Taekwon-do Gryf – sekcja Taekwon-do (6-14 lat) oraz sekcja MMA (powyżej 14 roku życia)
  • Automobilklub Sudecki
  • Klub Karate Kyokushinkai Świdnica
  • Gambit Świdnica – szachy
  • Okręgowy Związek Akrobatyki Sportowej
  • Polski Związek Wędkarski
  • KKS Śnieżne Wrony Świdnica – koszykówka
  • Sportowy Klub Taekwon-do TIGER
  • Grupa Capoeira Esporao
  • Świdnicki Klub Aikido
  • GLKS Świdnica

Od wielu lat Świdnica jest gospodarzem Rajdu Elmot, zaliczanego do rundy Rajdowych Samochodowych Mistrzostw Polski.

Największe sukcesy odnosił w sekcji siatkówki kobiet klub MKS Świdnica. To właśnie w nim od najmłodszych lat trenowała Dorota Świeniewicz, dwukrotna złota medalistka mistrzostw Europy. Ze Świdnicy pochodzi także siatkarka Anna Werblińska.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Miasto Kraj Data podpisania umowy
Biberach an der Riß Niemcy 1990
Police nad Metují Czechy 1994
Trutnov Czechy 1998
Kazincbarcika Węgry 1999
Dystrykt Tendring Wielka Brytania 1999
Niżyn Ukraina 10.12.2001
Rejon Święciański Litwa 2002
Stanisławów Ukraina 19.09.2008

Urodzeni w Świdnicy[edytuj | edytuj kod]

Świdnica w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 8.
  2. http://walbrzych24.com/1-wiadomosci/10924-gminy-swidnickie-w-aglomeracji-walbrzyskiej
  3. Agnieszka Dudzińska, Dobiesław Karst, Stanisław Kotełko, Jadwiga Makota, Wiesław Rośkowicz: Dzieje Świdnicy w datach. 2009, s. 9. ISBN 978-83-927888-4-3.
  4. 4,0 4,1 Krzysztof Czarnecki, Jarosław Komorowski, Jadwiga Makota, Wiesław Rośkowicz, Radosław Skowron, Waldemar Skórski: Świdnica poprzez wieki. Wrocław: Typoscript, 1991, s. 9. ISBN 83-85417-00-1.
  5. 5,0 5,1 Encyklopedia Popularna PWN. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.; on-line: [1].
  6. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2012 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2012-12-28. ISSN 1505-5507.
  7. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2012 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2012-12-28. ISSN 1505-5507.
  8. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  9. Statystyka (pol.). W: Miasto Świdnica. Oficjalny serwis miejski [on-line]. Urząd Miejski w Świdnicy. [dostęp 2007-09-19].
  10. Pruski dokument z roku 1750 ustalający urzędowe opłaty na Śląsku – „Wznowione powszechne taxae-stolae sporządzenie, Dla samowładnego Xięstwa Sląska, Podług ktorego tak Auszpurskiey Konfessyi iak Katoliccy Fararze, Kaznodzieie i Kuratusowie Zachowywać się powinni. Sub Dato z Berlina, d. 8. Augusti 1750”.
  11. "Monumenta Poloniae Historica", Tom IV, Akademia Umiejętności w Krakowie, Lwów 1884, "Vita Sanctae Hedwigis", str. 549.
  12. Georg Korn, "Breslauer Urkundenbuch", Erster Theil, Breslau, Verlag von Wilhelm Gottlieb Korn 1870, str. 82.
  13. „Wznowione powszechne taxae-stolae sporządzenie, Dla samowładnego Xięstwa Sląska, Podług ktorego tak Auszpurskiey Konfessyi iak Katoliccy Fararze, Kaznodzieie i Kuratusowie Zachowywać się powinni. Sub Dato z Berlina, d. 8. Augusti 1750”.
  14. Józef Lompa, „Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej”, Głogówek 1847, str.11.
  15. Konstanty Damrot, „Die älteren Ortsnamen Schlesiens, ihre Entstehung und Bedeutung: mit einem Anhange über die schlesisch-polnischen Personennamen: Beiträge zur schlesischen Geschichte und Volkskunde”, Verlag von Felix Kasprzyk, Beuthen 1896.
  16. Świdnica w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego Tom XI, s. 645.
  17. Wyszukiwarka placówek pocztowych Poczty Polskiej.
  18. Świdnica. Zarys monografii miasta. Wrocław: Silesia, 1995, s. 179. ISBN 83-85689-36-2.
  19. http://www.prw.pl/index.php?url=articles/view/30415/odwracaja-sie-od-wroclawia
  20. http://walbrzych24.com/1-wiadomosci/10924-gminy-swidnickie-w-aglomeracji-walbrzyskiej
  21. Kopia Uchwały Nr XVI/152/95 Rady Miejskiej w Świdnicy z dnia 28 lipca 1995 r.
  22. [2]
  23. Zestawienie przystanków na linii autobusowej (pol.). mpk.swidnica.pl. [dostęp 2011-09-08].
  24. [3]
  25. Idea festiwalu. Festiwal Reżyserii Filmowej. [dostęp 2011-06-11].
  26. Zarządzenie Nr 78 Wojewody Dolnośląskiego z dnia 29 marca 2010 r. ws. ustalenia liczby radnych (Dz. Urz. Woj. Dolnośląskiego z 2010 r. Nr 63 poz. 966)
  27. Sala Królestwa, ul. Stawki 7, Świdnica.
  28. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 4 czerwca 2014.
  29. http://muzeum-kupiectwa.pl/index.php?page=apteka-pod-bykami
  30. Władysław Jan Grabski: "Rapsodia Świdnicka". Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1971.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • „Raport o stanie miasta” Praca Zbiorowa UM Świdnica 1999
  • „Strategia Rozwoju Miasta Świdnicy ze szczególnym uwzględnieniem strategii mieszkaniowej na lata 2000-2015” Praca Zbiorowa Uniconsult Warszawa 1999
  • „Dolny Śląsk” C. Skała Pascal Bielsko-Biała 2005 ISBN 83-7304-523-6.
  • „Świdnica-Mini informator” Praca Zbiorowa UM Świdnica IT Świdnica 2002
  • „Świdnica” W. Rośkowicz, Mirwal Art. Wałbrzych 1997 ISBN 83-907363-6-5.
  • „Dolny Śląsk na weekend” C.Skała, W. Brygier, Pascal Bielsko-Biała, 2005 ISBN 83-7304-420-5.
  • „Świdnica-Panorama Miasta” W.Zdziarski, Marago Bydgoszcz, 2002
  • „Sudety” C. Skała, Pascal Bielsko-Biała, 2006 ISBN 83-7304-582-1.
  • „Świdnica” Plan Miasta wyd. PPWK Warszawa-Wrocław 1993
  • M. Wolny, Ludność niemiecka w Świdnicy po II wojnie światowej, cz.1, Lata 1945-1950, „Rocznik Świdnicki”, t.29:2001, s. 118-143
  • M. Wolny, Ludność niemiecka w Świdnicy po II wojnie światowej, cz.2, Lata 1950-1959, „Rocznik Świdnicki”, t.30:2002, s. 80-93
  • M. Wolny, Ludność żydowska w Świdnicy w latach 1945-1970, „Rocznik Świdnicki”, t.31:2003, s. 128-157
  • Świdnica. Zarys monografii miasta, red. Wacław Korta, Wrocław-Świdnica 1995, ISBN 83-85689-36-2.
  • Atlas historyczny miast polskich. Świdnica, wprow. Marta Młynarska-Kaletynowa, Wrocław 2008, ISBN 978-83-229-2959-9.