Cerkiew Spaska na Berestowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Cerkiew Spaska na Berestowie
Церква Спаса на Берестові
Cerkiew Spaska na Berestowie
Państwo  Ukraina
Miejscowość Kijów
Wyznanie prawosławne
Kościół Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Moskiewskiego
Wezwanie Zbawiciela (Spasa)
Położenie na mapie obwodu kijowskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu kijowskiego
Cerkiew Spaska na Berestowie
Cerkiew Spaska na Berestowie
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Cerkiew Spaska na Berestowie
Cerkiew Spaska na Berestowie
Ziemia 50°26′14,46″N 30°33′17,59″E/50,437350 30,554886Na mapach: 50°26′14,46″N 30°33′17,59″E/50,437350 30,554886
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Freski w cerkwi
Fundamenty niezachowanych absyd cerkwi

Cerkiew Spaska na Berestowie lub Cerkiew Zbawiciela na Berestowie (oryg. ukr. Церква Спаса на Берестові) – cerkiew prawosławna w Kijowie, w obrębie kompleksu Ławry Pieczerskiej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Berestowo było w średniowieczu posiadłością Włodzimierza Wielkiego, a później jego następców. Pierwsza wzmianka o klasztorze prawosławnym w tym miejscu pochodzi z 1073. Nie jest jednak dokładnie ustalone, kiedy powstał zachowany do dziś obiekt; najczęściej wskazuje się okres 1123–1125 ze względu na podobieństwa architektoniczne pomiędzy budynkiem w Berestowie a datującymi się z tych lat zabudowaniami klasztornymi na terenie Perejasławia.

Cerkiew poważnie ucierpiała w czasie najazdów: w 1240 spustoszyły ją wojska Batu-chana, a w 1482 – chana Mengli Gireja. Po tej ostatniej napaści została zrujnowana i do XVII wieku nie była użytkowana. Została odbudowana w stylu baroku ukraińskiego dopiero za sprawą interwencji metropolity Piotra Mohyły. Nowo powstały obiekt w bardzo niewielkim stopniu przypominał oryginalną świątynię.

Obiekt przeszedł remont w latach 50. XVIII wieku, a w 1909 na skutek prac nadzorowanych przez znanego konserwatora zabytków Pokryszkina cerkiew odzyskała część cech średniowiecznych. Odkryto wówczas fundamenty niezachowanych absyd oraz część fresków ukrytych pod późniejszą dekoracją stiukową. W 1947 na miejscu domniemanego grobu Jerzego Dołgorukiego wzniesiono imponujący granitowy sarkofag według projektu P. Ostapenki.

Od lat 70. XX w. cerkiew pełni funkcje muzealne, chociaż odbywają się w niej również nabożeństwa (tylko w niedzielę).

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Cerkiew nie zachowała się w całości do naszych czasów. W momencie oddania do użytku miała trzy nawy, trzy absydy i najprawdopodobniej trzy cebulaste kopuły. Na południowej ścianie obiektu, pod wieżą, znajdowała się galeria przeznaczona dla księcia i jego rodziny. Wejście do cerkwi prowadziło przez narteks położony od zachodu. Obiekt wyróżniał się również bogatą dekoracją zewnętrzną w postaci fryzów, reliefów i blend. Został całkowicie wzniesiony z cegły.

Po rekonstrukcji dokonanej przez Piotra Mohyłę cerkiew jest mniejsza, jednak zamiast trzech kopuł ma ich pięć, nie zachowała się natomiast żadna z trzech absyd. Z XVII wieku pochodzi natomiast imponujący kompleks fresków z malowidłem przedstawiającym samego Mohyłę klęczącego przed Chrystusem. Ikonostas w cerkwi pochodzi z lat 1813–1814 i został wykonany przez Fiodora Korobkę. W tym samym czasie Andrij Meleński wybudował dzwonnicę.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]