Piotr Mohyła

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Metropolita Piotr Mohyła
„Lithos” Piotra Mohyly z 1644

Piotr Mohyła (ukr. Петро Могила, rum. Petru Movilă; ur. 31 grudnia 1596?/10 stycznia 1597, zm. 1 stycznia?/11 stycznia 1647 w Kijowie) – biskup, prawosławny metropolita kijowski, święty.

Był synem hospodara Szymona z mołdawskiego rodu Mohyłów, który w XVI i XVII wieku odegrał istotną rolę w polityce zagranicznej Rzeczypospolitej, zwłaszcza w zakresie skomplikowanych stosunków ze Stambułem i Wiedniem.

Piotr zdobył staranne wykształcenie humanistyczne i teologiczne we lwowskiej szkole brackiej, kolegium jezuickim oraz podczas studiów, prawdopodobnie na Sorbonie. Po powrocie do kraju służył w wojsku, walcząc między innymi pod Cecorą i Chocimiem. Później przyjął postrzyżyny mnisze i święcenia kapłańskie. W 1628 za zgodą króla Zygmunta III został archimandrytą, przekazanej w 1603 dyzunitom, Ławry Peczerskiej. Rozwijał szkolnictwo, słowo drukowane, troszczył się o kształcenie młodzieży, głównie w Kolegium Kijowskim, zwanym potem Mohylańskim (od 1658 Akademia Mohylańska w Kijowie). Chciał przekształcić prawosławie w równoprawnego partnera religii rzymskiej i kultury polsko-łacińskiej w państwie polsko-litewskim, działał na rzecz zbliżenia pomiędzy unitami i dyzunitami oraz zwalczał tendencje promoskiewskie. Szły za tym głębokie reformy liturgiczne i administracyjne. W Sejmie Piotr Mohyła domagał się między innymi likwidacji zarządzeń, zabraniających budowania prawosławnych cerkwi, żądał otwarcia szkół, drukarni. Po śmierci króla Zygmunta III, pod wpływem Mohyły, kandydat na tron Władysław wydał tzw. „paragrafy uspokojenia narodu ruskiego”. W 1632 w Warszawie został wybrany metropolitą kijowskim. Jego dewizą było nawoływanie do spokoju między wyznaniami. 9 marca 1633 hierarcha konsekrował lubelską katedrę Przemienienia Pańskiego.

Piotr Mohyła opublikował wiele ksiąg liturgicznych i teologicznych. Miał nadzwyczajne zdolności organizacyjne. Zostawił po sobie ogromną spuściznę kulturalną. Oddziaływał na cały ówczesny świat prawosławny. Dzięki niemu znamy np. historię o uratowaniu mołdawskiej stolicy przed kozakami zaporoskimi przez św. Jana Nowego. Wstawiennictwo świętego sprawiło, że Bóg pokarał kozaków śmiercią w wezbranych wodach Suczawy[1].

W dniach 14 i 15 grudnia 1996 metropolitę kijowskiego Piotra Mohyłę uroczyście kanonizowano w Kijowsko-Peczerskiej Ławrze.

Pamiętnikarz jego czasów i prawosławny szlachcic ruski Joachim Jerlicz tak okreslił jego portret:

„Żył pobożnie, szlachetnie, w umiarkowaniu, w pobożnych dziełach, czuwając zawsze nad nierozerwalnością Kościoła Bożego i pasąc swoje stado, co nie przeszkadzało, że był spragniony chwały tego świata”[2].


Poprzednik
Izajasz (Kopiński)
Metropolita kijowski 1633–1646 Następca
Sylwester Kossów

Literatura[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Przypisy

  1. Mohyła Piotr, Împăcarea Bisericii Ortodoxe, tłum. Ş. Lupu, Polirom, Jassy, 2000, podano za Ewą Kocój.
  2. Tadeusz Chrzanowski „Kresy, czyli obszar tęsknot”, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2010, s. 90.