Citipati
| Citipati | |
| Okres istnienia: 82–78 mln lat temu | |
 Profile Citipati osmolskae (z lewej) i C. sp. (z prawej) |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | zauropsydy |
| Podgromada | diapsydy |
| Nadrząd | dinozaury |
| Rząd | dinozaury gadziomiedniczne |
| Podrząd | teropody |
| Infrarząd | tetanury |
| (bez rangi) | celurozaury |
| Nadrodzina | owiraptorozaury |
| Rodzina | owiraptory |
| Podrodzina | owiraptory |
| Rodzaj | Citipati Clark, Norell i Barsbold, 2001 |
| Gatunki | |
|
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Citipati – rodzaj niewielkiego teropoda z grupy owiraptorozaurów, występującego pod koniec kredy, ok. 82-78 mln lat temu, na terenach współczesnej Mongolii.
Spis treści |
Etymologia [edytuj]
Nazwa rodzajowa pochodzi pochodzi od słów citi - pan, władca i pati - kopiec pogrzebowy. Odnosi się ona do dwóch mnichów - postaci z folkloru buddystów, którym w stanie medytacji odcięto głowy. Przedstawiani są jako dwa tańczące szkielety w ogniu. Tę nazwę rodzajową nadano temu teropodowi z powodu świetnie zachowanych szkieletów, na podstawie których opisano gatunek C. osmolskae. Tymczasem epitet gatunkowy osmolskae honoruje prof. Halszkę Osmólską – znawczynię dinozaurów i uczestniczkę wypraw paleontologicznych na pustynię Gobi.
Budowa [edytuj]
Citipati miała mocny, bezzębny dziób i duży grzebień. U nienazwanego gatunku Citipati sp. jest on większy niż u Citipati osmolskae. Największy znany okaz należący do tego rodzaju jest wielkości emu. Podobnie jak on, Citipati miała długą szyję.
Dieta [edytuj]
Dieta citipati, podobnie jak innych owiraptorozaurów, jest do końca nieznana. Jednak w pobliżu gniazda należącego do tego dinozaura znaleziono szkielet jaszczurki i czaszki młodych troodontów. Wynika z tego, że ten teropod odżywiał się małymi kręgowcami. Być może też okresowo żywił się małżami, znalezionymi w wysychających jeziorach, których muszle miażdżył swoim mocnym dziobem. Zdaniem innych odżywiał się owocami i orzechami.
Klasyfikacja [edytuj]
Do rodzaju Citipati z pewnością można zaliczyć tylko jego gatunek typowy, C. osmolskae. Do przedstawiciela drugiego, jeszcze nienazwanego gatunku z tego rodzaju mógł należeć niemal kompletny szkielet z charakterystycznym grzebieniem kostnym na czaszce, oznaczony jako IGM 100/42 lub GIN 100/42. Pierwotnie okaz ten uznany został za przedstawiciela gatunku Oviraptor philoceratops; dopiero później stwierdzono jego prawdopodobne bliższe pokrewieństwo z Citipati osmolskae niż z O. philoceratops[1][2]. Z powodu sporych podobieństw między C. sp. a owiraptorem, niekiedy uważa się, że C. sp. naprawdę należy do rodzaju Oviraptor (najczęściej zalicza się go do nowego gatunku umieszczonego w obrębie tego rodzaju). Jednak z powodu fragmentaryczności i uszkodzenia materiału kopalnego O. philoceratops trudno ostatecznie ustalić, czy IGM 100/42 naprawdę należy do rodzaju Oviraptor. Rekonstrukcje O. philoceratops często są opierane na IGM 100/42.
Jaja [edytuj]
W 1993 r. odkryto reprezentujący gatunek C. osmolskae[1] okaz IGM 100/979 - szkielet dorosłego osobnika na gnieździe z 15 jajami[3][4]. Jaja przykryte są ramionami, a sam dinozaur wysiaduje je w takiej samy pozycji jak współczesne ptaki. To kolejny dowód na to, że dinozaury i ptaki są ze sobą spokrewnione, a owiraptorozaury miały pióra (bez nich przykrywania jaj kończynami przednimi byłoby bezcelowe). Jaja mają 14 cm średnicy.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 James M. Clark, Mark A. Norell i Rinchen Barsbold. Two new oviraptorids (Theropoda: Oviraptorosauria), Upper Cretaceous Djadokhta Formation, Ukhaa Tolgod, Mongolia. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 21 (2), s. 209-213, 2001 (ang.).
- ↑ James M. Clark, Mark A. Norell i Timothy Rowe. Cranial anatomy of Citipati osmolskae (Theropoda, Oviraptorosauria), and a reinterpretation of the holotype of Oviraptor philoceratops. „American Museum Novitates”. 3364, s. 1-24, 2002 (ang.).
- ↑ Mark A. Norell, James M. Clark, Luis M. Chiappe i Demberelyin Dashzeveg. A nesting dinosaur. „Nature”. 378, s. 774-776, 1995. doi:10.1038/378774a0 (ang.).
- ↑ James M. Clark, Mark A. Norell i Luis M. Chiappe. An oviraptorid skeleton from the late Cretaceous of Ukhaa Tolgod, Mongolia, preserved in an avianlike brooding position over an oviraptorid nest. „American Museum Novitates”. 3265, s. 1-36, 1999 (ang.).
|
||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||
