Denominacja złotego w 1995

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Denominacja złotego w 1995 – reforma rozpoczęta 1 stycznia 1995, wprowadzająca w Polsce nową jednostkę pieniężną. Od tego dnia obowiązuje nowa jednostka pieniężna o nazwie "złoty" (PLN), która zastąpiła tzw. "starego złotego" (PLZ). W przeliczeniu 1 nowy złoty odpowiada 10 000 starych złotych.

Przyczyny przeprowadzenia denominacji[edytuj | edytuj kod]

W latach 1989–1990 w Polsce wystąpiła hiperinflacja, która osiągnęła poziom 1 395%[1]. Do obiegu wprowadzono nowe nominały banknotów: 20 000 zł, 50 000 zł, 200 000 zł (1989), 100 000 zł, 500 000 zł (1990), 1 000 000 zł (1991) i 2 000 000 zł (1992). Monety, mimo iż nie przestały być prawnym środkiem płatniczym, zniknęły z obiegu, jako że ich wartość była zbyt niska aby wygodnie używać ich w rozliczeniach. Najniższym nominałem występującym w powszechnym obiegu był banknot 50 zł[2].

Narodowy Bank Polski już w 1990 r. rozpoczął przygotowania do denominacji. Warunkiem umożliwiającym jej przeprowadzenie był spadek poziomu inflacji poniżej 10% i gwarancja utrzymania się niskiego poziomu przez dłuższy czas[3]. Dzięki realizacji planu Balcerowicza udało się w kolejnych latach zahamować inflację i ustabilizować gospodarkę[1]. Ostatecznie decyzję o przeprowadzeniu denominacji podjęto w 1994 roku[4].

Przykładowe ceny w 1994 roku[edytuj | edytuj kod]

Bilet Trójmiejskiej SKM sprzed denominacji (z przebitą ceną)
Artykuł Cena (PLZ)
jajko (szt.) 2200
mleko 3,2% (l) 5500
szynka (kg) 128000
cukier (kg) 9500
mąka poznańska (kg) 6300
wódka Krakus (0,5 l) 71500

Źródło:[5]

Nowe banknoty i monety[edytuj | edytuj kod]

Mennica Państwowa już w 1990 roku rozpoczęła bicie monet z myślą o wprowadzeniu do obiegu po denominacji. Zgromadzenie dużej ilości monet umożliwiło później szybkie zastąpienie niskich nominałów starej emisji[4].

W 1990 roku przygotowano nową serię banknotów według projektu Waldemara Andrzejewskiego o nominałach od 1 zł do 500 zł. Nie weszły one jednak do obiegu z powodu słabego zabezpieczenia przed fałszowaniem.

Banknoty o nominałach od 10 zł do 200 zł, które weszły do powszechnego obiegu rozpoczęto drukować w 1994 roku. Autorem projektów jest Andrzej Heidrich.

Kalendarium denominacji[edytuj | edytuj kod]

  • 17 lipca 1990 – Prezes NBP Władysław Baka zapowiedział prace nad projektem denominacji złotego[6].
  • 16 maja 1991 – Prowizoryczny banknot o nominale 200 000 zł przestał być prawnym środkiem płatniczym[7]. NBP rozpoczął także wycofywanie banknotów o nominałach 10 zł, 20 zł, 200 zł, 2 000 zł i 20 000 zł[8].
  • 11 maja 1994 – Komitet Ekonomiczny Rady Ministrów zaakceptował przygotowany przez NBP projekt denominacji złotego[5].
  • 7 lipca 1994Sejm uchwalił Ustawę o denominacji (Dz. U. z 1994 r. Nr 84, poz. 386)[9].
  • 15 października 1994 – Stare wersje banknotów 50 000 zł, 100 000 zł, 500 000 zł, 1 000 000 zł i 2 000 000 zł (nieposiadające elementów świecących w promieniach UV) przestały być prawnymi środkami płatniczymi[10].
  • 21 listopada 1994 – Oficjalna prezentacja wzorów nowych banknotów i monet podczas konferencji prasowej w NBP[11].
  • 22 listopada 1994 – Początek kampanii informacyjnej w TVP[12].
  • 1 stycznia 1995 – Prawnym środkiem płatniczym przestały być stare banknoty o nominałach 10 zł, 20 zł i 50 zł oraz monety o nominałach wyrażonych w starych złotych[13]. Do obiegu wchodzą nowe monety i banknoty o nominałach 10 zł, 20 zł i 50 zł.[14] Od tego dnia przez następne dwa lata równolegle funkcjonowały nowe i stare złote. W pierwszej kolejności wycofywane były banknoty o najniższych nominałach, które były zastępowane monetami[11]. Przez okres współistnienia dwóch rodzajów pieniędzy ceny musiały być podawane zarówno w starych i nowych złotych.
  • 1 czerwca 1995 – Do obiegu weszły nowe banknoty 100 zł i 200 zł[15]. Przyczyną ich późniejszego wprowadzenia była znaczna liczba starych banknotów 1 000 000 zł i 2 000 000 zł, które nie były sukcesywnie wycofywane[11].
  • 1 stycznia 1997 – Banknoty starej emisji przestały być prawnym środkiem płatniczym. Od tego dnia mogły być wymieniane na nowe złote tylko w placówkach NBP oraz innych bankach.
  • 31 grudnia 2010 – Ostateczny termin, do którego banknoty i monety sprzed denominacji podlegały wymianie na nowe. Najmniejsza kwota, jaką można było wymienić, to 100 starych złotych (równowartość 1 grosza) i jej wielokrotność. Według szacunków NBP, na dzień 31 grudnia 2009 r. nie zostało wymienionych 8 283,4 mln sztuk starych monet i banknotów o wartości 174,8 mln (nowych) złotych[2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Jak Polska uciekła z hiperinflacji do normalnych cen (pol.). gazetaprawna.pl, 14 marca 2010. [dostęp 10 listopada 2010].
  2. 2,0 2,1 Monika Skarbek: Kiedy złoty stracił zera (pol.). nbportal.pl, 5 listopada 2010. [dostęp 11 listopada 2010].
  3. Złotówka zaczeka. „Gazeta Wyborcza”, 8 września 1992. 
  4. 4,0 4,1 Jędrzej Bielecki. Na denominacji nikt nie straci. „Rzeczpospolita”, 20 października 1994. 
  5. 5,0 5,1 Konrad Sadurski. Denominacja 1 stycznia '95. „Gazeta Wyborcza”, 12 maja 1994. 
  6. 10 zł za dolara. „Gazeta Wyborcza”, 18 lipca 1990. 
  7. M.P. z 1991 r. Nr 16, poz. 107
  8. uś. Denominacja – obcinanie zer. „Gazeta Wyborcza”, 9 maja 1991. 
  9. RAZ. Sejm za denominacją złotego. „Rzeczpospolita”, 27 czerwca 1994. 
  10. M.P. z 1994 r. Nr 20, poz. 162, M.P. z 1994 r. Nr 62, poz. 553
  11. 11,0 11,1 11,2 Jerzy Pilczyński. "Królewska" denominacja. „Rzeczpospolita”, 22 listopada 1994. 
  12. Konrad Sadurski. Królewskie banknoty. „Gazeta Wyborcza”, 22 listopada 1994. 
  13. M.P. z 1994 r. Nr 61, poz. 541
  14. M.P. z 1994 r. Nr 64, poz. 575
  15. M.P. z 1995 r. Nr 25, poz. 306