Doktor Who

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Doctor Who)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Doktor Who
Doctor Who
Logo serialu z 2010 roku
Logo serialu z 2010 roku
Gatunek serialu science fiction
Kraj produkcji  Wielka Brytania
Oryginalny język angielski
Twórcy Sydney Newman
C. E. Webber
Donald Wilson
Główne role Doktor:
Peter Capaldi
Towarzysze:
Jenna-Louise Coleman
Muzyka tytułowa Ron Grainer (1963-1969)
Delia Derbyshire (1963-1969)
Murray Gold (od 2005)
Liczba odcinków 801 (stan na 23 sierpnia 2014)
Liczba serii 26 (1963-1989) + 8 (2005-obecnie) + film
Nagrody m.in. rekord Guinnessa Najdłuższy serial SF
Lista odcinków serialu Doktor Who
Produkcja
Produkcja (obecnie:) Steven Moffat
Brian Minchin[1]
Scenariusz wielu, m.in. Russel T Davis, Terry Nation, Douglas Adams, Robert Holmes, Donald Wilson, Steven Moffat
Muzyka (obecnie:) Murray Gold
Czas trwania odcinka 25 minut (1963-1984, 1986-1989), 45 minut (1985 oraz od 2005)
Emisja
Stacja telewizyjna Wielka Brytania BBC (1963-1989, 1996, 2005-)
Polska TVP1 (1990-1991, 1997, 2006-2007)
Polska BBC Entertainment (2005-)
Polska AXN (2010-2011)
Polska AXN SciFi (2011)
Polska BBC HD (2006-)
Lata emisji 1963-1989, 1996, od 2005
Data premiery Wielka Brytania 23 listopada 1963
Status produkowany
Chronologia
Kontynuacja K-9 and Company
Doktor Who: Ściśle tajne
Totally Doctor Who
Torchwood
Przygody Sary Jane
K-9
Sarah Jane's Alien Files
Oficjalna strona serialu

Doktor Who (ang. Doctor Who) – brytyjski serial science-fiction, produkowany przez BBC od 1963 roku. Jego twórcami są Sydney Newman, C. E. Webber oraz Donald Wilson. W 1989 roku jego produkcja została zawieszona. Po nieudanej próbie przywrócenia serialu w 1996 roku, którą był pilot w formie filmu telewizyjnego, program ponownie powrócił na antenę dopiero w 2005 roku, za sprawą Russella T Daviesa, który był producentem wykonawczym serialu oraz jego naczelnym scenarzystą do 2010 roku. Obecnie serial składa się z ponad 800 odcinków, a jego naczelnym producentem wykonawczym jest Steven Moffat.

Serial skupia się na przygodach Władcy Czasu - podróżującego przez czas i przestrzeń humanoidalnego obcego, znanego jako Doktor. Zwiedza wszechświat w swojej TARDIS - żyjącym statku kosmicznym, który wygląda jak niebieska budka policyjna. W swoje podróże zabiera zwykle towarzyszy, których większość zalicza się do rodzaju ludzkiego. Podczas swych wycieczek po wszechświecie Doktor mierzy się z wrogami, ratuje cywilizacje, pomaga ludziom i naprawia błędy.

Charakterystyczne dla serialu, zwłaszcza w pierwszych latach jego powstawania, było tworzenie pomysłowych i niskobudżetowych efektów specjalnych, działających głównie w wyobraźni widzów, a także pionierskie użycie muzyki elektronicznej (produkowanej przez BBC Radiophonic Workshop).

Doktor Who zdobył uznanie krytyków i widzów jako jeden z najlepszych brytyjskich programów telewizyjnych – serial jest laureatem wielu nagród, między innymi BAFTA (wielokrotne zwycięstwo w kategoriach najlepszy serial[2][3][4], najlepszy scenariusz[5][2], najlepszy reżyser[2][5], najlepszy aktor[5][6]), czy też Nagród Hugo (za krótką prezentację dramatyczną[7][8]). Widnieje także w Księdze Rekordów Guinnessa jako najdłuższy serial science-fiction na świecie[9].

Serial zyskał miano kultowego i na stałe wpisał się w poczet kultury brytyjskiej[10][11] i miał również wpływ na kilka pokoleń ludzi związanych z przemysłem filmowym i telewizyjnym – wielu z nich, również tych obecnie pracujących przy produkcji serialu – oglądało program będąc dziećmi, co zainspirowało ich do pracy w przemyśle telewizyjnym[12]. Krytycy serialu twierdzą, że zawiera on zakamuflowaną propagandę na rzecz idei lewicowych[13] i homoseksualizmu[14].

Doktor Who doczekał się licznych spin-offów, takich jak Torchwood oraz Przygody Sary Jane, które zostały stworzone przez Daviesa; do innych można zaliczyć również pojedynczy odcinek K-9 and Company, serię dokumentalnych programów o kulisach serialu pt. Doktor Who: Ściśle tajne, a także spin-offy niewyprodukowane przez BBC, ale przezeń zatwierdzone, takie jak K-9, czteroczęściowe P.R.O.B.E. (wydane w latach 1994-1996), Downtime, Dæmos Rising i inne. Z serialem jest również związanych wiele odcinków radiowych, książek i komiksów. Powstało także wiele skeczy związanych z Doktorem Who, a w wielu innych mediach i programach można znaleźć nawiązania do serialu.

Do chwili obecnej postać Doktora grało trzynastu aktorów. Przemiana jednego Doktora w kolejnego jest nazywana w serialu regeneracją – procesem życiowym Władców Czasu, który umożliwia Doktorowi przeżycie pomimo otrzymania śmiertelnych obrażeń – w jego wyniku zmienia swoje ciało i osobowość. Chociaż każda inkarnacja Doktora jest inna i przy różnych okazjach postać ta spotyka samą siebie w różnych swoich wcieleniach[a], to wciąż są to jedynie różne aspekty tej samej osoby. Obecnie rolę Doktora odgrywa Peter Capaldi[15], który w specjalnym odcinku świątecznym 25 grudnia 2013 roku przejął ją od Matta Smitha[16].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Historia serialu Doktor Who.

Doktor Who został wyemitowany po raz pierwszy w Wielkiej Brytanii na kanale BBC One, o godzinie 17:16:20 czasu Greenwich w dniu 23 listopada 1963 roku[17]. Za stworzenie serialu w dużej mierze odpowiada ówczesny dyrektor artystyczny BBC, Kanadyjczyk Sydney Newman, który to wspólnie z dyrektorem departamentu scenariuszy Donaldem Wilsonem oraz scenarzystą C. E. Webberem napisał pierwszy skrypt serialu. Ponadto, do rozwoju produkcji przyczynili się również scenarzysta Anthony Coburn, David Whitaker, script editor oraz późniejsza producent serialu Verity Lambert[18]. Charakterystyczna muzyka z czołówki serialu została skomponowana przez Rona Grainera z BBC Radiophonic Workshop, a zaaranżowana przez Delię Derbyshire[19].

Pierwotnie serial miał być programem edukacyjnym i pełnić funkcje wychowawcze. Za pomocą podróży w czasie chciano przenosić widza zarówno w przeszłość, do ważnych wydarzeń historycznych, jak również w przyszłość, by pokazywać odkrycia naukowe. Doktor Who z założeniu miał być telewizyjną pozycją do wspólnego rodzinnego oglądania we wczesne sobotnie wieczory. Wkrótce jednak science fiction zdominowało serial, a motywy historyczne, które nie były zbyt popularne, zostały ostatecznie zarzucone po odcinku The Highlanders w 1967 roku, stanowiąc od tej pory jedynie tło do przedstawianej historii[20].

BBC produkowało serial przez 26 sezonów, których premiera odbywała się na BBC 1. Spadająca oglądalność, mniej korzystne godziny nadawania oraz niechęć wobec programu ówczesnego dyrektora BBC – Jonathana Powella, w 1989 roku doprowadziła do oficjalnego anulowania serialu[21][22], choć po gwałtownych protestach ze strony fanów serialu[23], BBC kilkakrotnie zapewniało, że serial nie został anulowany, a jedynie zawieszony na czas nieokreślony[24].

Podczas gdy krajowa produkcja serialu została wstrzymana, BBC miało nadzieję na znalezienie źródła niezależnego finansowania ze strony innego producenta, który byłby zainteresowany wznowieniem serialu. W końcu Philip Segal, pracujący dla Columbia Pictures w Stanach Zjednoczonych zgłosił się do BBC, zainteresowany projektem, jeszcze w 1989 roku, gdy 26 seria wciąż była w trakcie produkcji[25][23]. Negocjacje prowadzone przez Segala doprowadziły w końcu do produkcji filmu telewizyjnego, który miał być wstępem do kolejnych odcinków serialu. Film ten został wyemitowany przez Fox w 1996 roku i powstał dzięki współpracy z Universal Television, BBC Television oraz BBC Worldwide. Pomimo wysokich wyników oglądalności w Wielkiej Brytanii, film w Ameryce nie zdobył wystarczającej popularności, w związku z czym zapowiadane dalsze odcinki serialu we współpracy z Fox nigdy nie zostały wyprodukowane[26].

Upoważnione media publikowały kolejne przygody różnych Doktorów w formie opowiadań i odcinków radiowych[27], jednakże serial pozostawał nieprodukowany aż do września 2003 roku[28], kiedy to BBC ogłosiło przywrócenie produkcji na krajowych warunkach finansowych. Producentami wykonawczymi serialu zostali scenarzysta Russell T. Davies oraz dyrektor artystyczny BBC Cymru Wales Julie Gardner.

Serial powrócił na ekrany odcinkiem Rose 26 marca 2005 roku[29]. Serialowa wersja produkowana od 2005 roku jest bezpośrednią kontynuacją serialu z lat 1963–1989 i filmu z 1996 roku, co jest często podkreślane w programach dokumentalnych związanych z serialem (takich jak Doktor Who: ściśle tajne), jak również w serialu - w okazjonalnych retrospekcjach używa się materiałów ze starych odcinków jak i nawiązuje się do starych przygód Doktora. Od czasu powrotu Doktora Who wyprodukowano siedem sezonów w latach 2005-2008 i 2010-2013 (w produkcji znajduje się już kolejny, ósmy sezon), a także w każde Boże Narodzenie od 2005 roku jest emitowany świąteczny odcinek specjalny. W roku 2009 i na początku 2010 zamiast pełnego sezonu zostały wyprodukowane odcinki specjalne. W 2010 roku Steven Moffat zastąpił Daviesa na stanowisku naczelnego scenarzysty i producenta wykonawczego[30]. Rolę drugiego producenta wykonawczego pełni obecnie Brian Minchin[1].

TARDIS – rekwizyt używany w latach 1980 – 1989

Popularność serialu[edytuj | edytuj kod]

Serial szybko stał się znany w całej Wielkiej Brytanii, przedmiotem niezliczonych żartów i nawiązań, nadmieniano o nim w gazetach i innych mediach. Stał się fenomenem niepodobnym do żadnego innego brytyjskiego programu telewizyjnego[31], a wielu znanych aktorów wystąpiło w rolach gościnnych w odcinkach serialu[32][33][34][35]. Serial zyskał również popularność poza granicami kraju pochodzenia. Oficjalnie liczba fanów nigdy nie została ustalona, jednak serial ma wielbicieli w całej Europie[36] jak i na świecie[37], a prawa do emisji zostały sprzedane wielu zagranicznym stacjom telewizyjnym na świecie[38].

Wraz ze wzrostem popularności, pojawiły się kontrowersje dotyczące treści prezentowanych w serialu i tego czy serial nadal jest odpowiedni dla dzieci. Przykładowo, w latach 60. i 70. działaczka na rzecz moralności Mary Whitehouse wielokrotnie składała skargi na serial do BBC, jako że według niej zawierał on zbyt wiele drastycznych treści[39][40]. Jednak jej działania przyniosły serialowi jeszcze więcej popularności i to zwłaszcza wśród dzieci. John Nathan-Turner, który był producentem serialu w latach 80., wręcz cieszył się z wygłaszanych przez Whitehouse niepochlebnych komentarzy, ponieważ wkrótce po ich wygłoszeniu zwykle zwiększała się oglądalność serialu[41].

Za szczególnie przerażające elementy występujące w serialu uznawano m.in. policjantów o pustych spojrzeniach i plastikowe lalki mordujące niczego niespodziewające się osoby z historii Terror of the Autons z ery trzeciego Doktora[42]. Inne wymieniane to m.in. leżący na podłodze mózg w historii z ery czwartego Doktora pt. The Brain of Morbius[43] oraz próbę utopienia Doktora w historii The Deadly Assassin[44].

Wygląd i kształt TARDIS w formie niebieskiej budki policyjnej (niegdyś częsty widok na ulicach miast Wielkiej Brytanii[45]), stał się w świadomości widzów motywem mocno związanym z programem. Pierwotnie, za właśnie taki wygląd TARDIS odpowiedzialny był pierwszy scenarzysta serialu – Anthony Coburn[46]. W 1996 roku BBC złożyła wniosek o zastrzeżenie wyglądu niebieskiej budki policyjnej jako znaku towarowego związanego z serialem[47]. Dwa lata później, w 1998 roku, policja metropolitalna wniosła sprzeciw, lecz w 2002 roku biuro patentowe przyznało ostatecznie BBC prawa do znaku towarowego[48][49][45].

XXI wiek przyniósł przywrócenie produkcji, a serial stał się gwiazdą sobotniego pasma antenowego stacji BBC One[50]. Od powrotu na ekrany w 2005 roku, nieustanie gromadzi miliony ludzi przed telewizorami, a w brytyjskim Appreciation Index (Indeksie ocen) serial osiąga wyższe wyniki w rankingu niż jakakolwiek inny serial telewizyjny, nie licząc oper mydlanych[51].

Odcinki[edytuj | edytuj kod]

Serial początkowo składał się z 26 sezonów, emitowanych na BBC One od 23 listopada 1963 aż do 6 grudnia 1989 roku, kiedy to przerwano produkcję serialu. Serie wyprodukowane w tym okresie nazywane są klasycznymi[52] i składają się na kilkuczęściowe historie, zawierające zwykle od czterech do sześciu części w pierwszych latach nadawania, lub od trzech do czterech w późniejszym okresie. Niektóre wyjątki od tej reguły to między innymi 12-częściowa historia The Daleks' Master Plan, jednoczęściowa Mission to the Unknown, 10-częściowa historia The War Games czy 14-częściowy The Trial of a Time Lord. Większość historii stanowi odrębne całości, jedynie w kilku przypadkach zostały połączone motywami przewodnimi. Do takich wyjątków zalicza się wątek Mistrza pojawiającego się kilkakrotnie w 8 sezonie[53][54], wątek klucza czasu przewijający się przez 16 sezon[55], podróży przez E-Space w 18 sezonie[56], czy też motyw czarnego strażnika w sezonie 20[57]. Odcinki z tego okresu trwały zwykle 25 minut (z wyjątkiem odcinka Resurrection of the Daleks z ery piątego Doktora (1984 rok) oraz 22 sezonu kiedy to odcinki trwały 45 minut a także 90-minutowego odcinka specjalnego The Five Doctors). Początkowo, kolejne odcinki, oprócz posiadania zbiorczego tytułu obejmującego całą historię, posiadały osobny, własny tytuł (ale posiadały wspólny dla wszystkich części poszczególnych historii kod produkcyjny). Od odcinka The Gunfighters (1966 rok) zarzucono praktykę nadawania poszczególnym odcinkom osobnych tytułów, nadawano im tylko kolejne numery[58].

Po przerwaniu produkcji serialu kilkakrotnie pojawiły się próby reaktywacji produkcji, również we współpracy zagranicznych inwestorów, czego przykład stanowi film telewizyjny wyprodukowany w 1996 roku. Film ten, mimo że nie pomógł przywrócić produkcji serialu, jest uznawany za kanoniczny[59].

Serial udało się reaktywować w 2005 roku. Od tego czasu serie składają się z 13 odcinków i zwykle trwają 45 minut[b]. Odcinki sezonu połączone są zwykle jakimś motywem przewodnim, który znajduje swoje rozwiązanie w finale serii, a każdy poszczególny odcinek posiada osobny tytuł, nawet gdy stanowi część kilkuodcinkowej historii[c]. Ponadto, na każde Święta Bożego Narodzenia produkowany jest odcinek specjalny, stanowiący łącznik pomiędzy seriami, a w latach 2008-2010 wyemitowano także 5 odcinków specjalnych z udziałem dziesiątego Doktora, które trwały od 60 do 75 minut. Począwszy od odcinka Planeta umarłych w 2009 roku, wszystkie odcinki są kręcone w HD w rozdzielczości 1080i, a także emitowane równocześnie zarówno na BBC One jak i BBC HD.

Do serialu wyprodukowano również kilka mini-odcinków na specjalne okazje lub też dla celów charytatywnych. Do takich odcinków zaliczają się krótkie odcinki charytatywne dla Children in Need w latach 1993[d], 2005[e] i 2007[f]. Wyprodukowano również mini-odcinek dla serialowej edycji The Proms w 2008 roku[g] i dwa mini-odcinki dla Comic Relief w 2011 roku[h], a także dwa krótkie odcinki z okazji 50 rocznicy serialu[i].

Dla uczczenia 50 rocznicy powstania serialu, wyprodukowano odcinek specjalny w technologii 3D, który to był pierwszym tego typu w historii serialu[60]. To również pierwszy kanoniczny odcinek Doktora Who wyświetlony w kinach i to na terenie wielu krajów świata[61][62]. Serialowi przyniosło to również zdobycie kolejnego rekordu Guinnessa, tym razem za największą równoczesną emisję serialu telewizyjnego, obejmującą 94 kraje świata[38].

Zaginione odcinki[edytuj | edytuj kod]

W latach 1967-1978 wiele starych materiałów magazynowanych przez BBC na taśmach i w wideotekach było dla oszczędności niszczone albo ścierane. Taki los spotkał też wiele starych odcinków Doktora Who, głównie historie przygód dwóch pierwszych Doktorów (granych przez Williama Hartnella i Patricka Troughtona)[63]. Później, utracone odcinki próbowano odzyskiwać – niektóre ocalały więc w wersji czarno-białej (jak pierwszy odcinek trzeciego Doktora z historii Invasion of the Dinosaurs), a niektóre jako kopie. W sumie w archiwach BBC brakuje 97 z 253 odcinków produkowanych przez pierwsze sześć lat[64][65].

BBC udało się odzyskać kilka odcinków, które zachowały się w archiwach krajów, które wcześniej zakupiły kopie do emisji, a także od osób, które kupowały lub je przechowywały. Pierwsze kolorowe nagrania taśm wideo robione przez fanów również były przyjmowane, także jako wyciągi filmowe z telewizji, nagrane na taśmach o szerokości 8 mm. Ponadto część materiałów odzyskano częściowo w formie klipów – fragmentów, które były pokazywane w innych programach, kanałach lub też zostały wycięte przez cenzurę w innych krajach. Wszystkie zaginione odcinki przetrwały jednak w wersji radiowej, za sprawą słuchaczy, którzy nagrywali program bezpośrednio podczas emisji[66].

Ponadto, do większości odcinków istnieje również dokumentacja zdjęciowa, głównie za sprawą fotografa Johna Cura, który był zatrudniony w BBC do dokumentowania produkcji wielu najpopularniejszych programów telewizyjnych w latach 50 i 60[66]. Dokumentacja ta wykorzystywana jest do rekonstrukcji zaginionych odcinków serialu, zarówno przez BBC jak i przez fanów. Amatorskie rekonstrukcje robione przez fanów są tolerowane przez BBC, jako że nie są tworzone dla zysku i rzeczywistości przyczyniły się one do zwiększenia popularności serialu[67].

Jednym z najbardziej poszukiwanych odcinków jest część czwarta ostatniego odcinka Williama Hartnella pt. The Tenth Planet (1966), którą kończy przemiana pierwszego Doktora w drugiego (granego przez Patricka Troughtona). Jedyna znana kopia fragmentów tego odcinka istnieje na niemych, słabej jakości taśmach o szerokości 8 mm. Jednym z ocalałych fragmentów jest kilkusekundowa scena regeneracji, którą pokazano w swoim czasie w programie dla dzieci Blue Peter[63][68].

W BBC trwają prace nad dalszym rekonstruowaniem odcinków – postanowiono odtworzyć zachowane materiały na tyle, na ile to możliwe. Na początku lat 90. BBC udostępniło nagrania dźwięku do brakujących odcinków na kasetach, a później także na płytach kompaktowych. Oficjalne rekonstrukcje odcinków były również udostępniane przez BBC na VHS, płytach CD, później również na DVD. Ponadto, w wyniku współpracy ze studiem animacji Cosgrove Hall, zrekonstruowany został pierwszy i czwarty odcinek The Invasion (1968), nadając mu formę animowaną – użyto do tego odzyskanych ścieżek dźwiękowych i notatek dotyczących produkcji oryginalnych odcinków[69]. Całość odcinka (łącznie z zachowanymi, odświeżonymi nagraniami pozostałych części tej historii) wydano na DVD 6 listopada 2006 roku[70]. Na tej samej zasadzie utworzono animowane wersje do innych zaginionych odcinków, takich jak The Reign of Terror[71], The Tenth Planet[72] oraz The Ice Warriors[73].

W kwietniu 2006 roku Blue Peter rzucił wyzwanie fanom serialu: za znalezienie materiałów z zaginionymi odcinkami nagrodą jest naturalnej wielkości model Daleka[74].

Lista zaginionych i odzyskanych odcinków[edytuj | edytuj kod]

Kolorem   żółto-pomarańczowym  zaznaczono odcinki pierwotnie zaginione, które jednak udało się odzyskać w całości. Kolorem   turkusowym  zaznaczono odcinki które są w całości zaginione.

Doktor Sezon N/o Odcinek Ilość części Numery odzyskanych części Suma odcinków
w archiwum
Uwagi
pierwszy
Doktor
1 004 Marco Polo 7 wszystkie zaginione
008 The Reign of Terror 6 1, 2, 3, 6 4 W maju 1982 roku kolekcjoner ofiarował BBC kopię szóstej części na 16mm taśmie[63]. Części 1-3 odnaleziono na Cyprze w 1985 roku[63].
2 014 The Crusade 4 1 2 Kopia części pierwszej tego odcinka (pt. The Lion) została odnaleziona w Nowej Zelandii w styczniu 1999[75]. Część trzecia tego odcinka przetrwała okres ścierania - nigdy nie została wyrzucona z archiwum BBC[63].
017 The Time Meddler 4 1, 3, 4 wszystkie Część druga tego odcinka przetrwała okres ścierania - nigdy nie została wyrzucona z archiwum BBC[63]. Ostatecznie odcinek został skompletowany w 1984 roku, gdy wszystkie części odnalezione zostały w archiwum telewizyjnym w Nigerii[63].
3 018 Galaxy 4 4 3 1 Część 3 odcinka została zwrócona BBC w 2011 roku przez fana serialu, który zakupił kopię tej części w latach 80. Fan nie był świadomy, że BBC nie posiada kopii tego odcinka w archiwum[76].
019 Mission to the Unknown 1 zaginiony
020 The Myth Makers 4 wszystkie zaginione
021 The Daleks' Master Plan 12 2, 5, 10 3 Część 5 oraz 10 odnalezione zostały w archiwum kościoła Mormonów na początku lat 80[63]. W styczniu 2004 część druga powróciła do BBC z rąk byłego pracownika BBC, po tym jak została przez niego "uratowana" przed wyrzuceniem na początku lat 70[77].
022 The Massacre of St Bartholomew's Eve 4 wszystkie zaginione
024 The Celestial Toymaker 4 4 1 Część czwarta została odnaleziona w 1984 roku w Australii, w archiwum stacji telewizyjnej ABC[63].
026 The Savages 4 wszystkie zaginione
027 The War Machines 4 4 wszystkie Pomimo posiadania wcześniej różnych kopii klipów oraz całej części drugiej (od 1980), to ostatecznie odcinek został skompletowany w 1984 roku, gdy wszystkie części odnalezione zostały w archiwum telewizyjnym w Nigerii[63].
4 028 The Smugglers 4 wszystkie zaginione
029 The Tenth Planet 4 - 3 Archiwum posiada części od 1 do 3. Część 4 jest uznana za zaginioną[63].
W sumie: 12 zaginionych lub niekompletnych odcinków 20 z 66 części istnieje
drugi
Doktor
4 030 The Power of the Daleks 6 wszystkie zaginione
031 The Highlanders 4 wszystkie zaginione
032 The Underwater Menace 4 2 2 Część 2 odcinka została zwrócona BBC w 2011 roku przez fana serialu[76]. Część trzecia tego odcinka przetrwała okres ścierania - nigdy nie została wyrzucona z archiwum BBC[63].
033 The Moonbase 4 - 2 Archiwum posiada część drugą oraz czwartą. Część 1 oraz 3 są zaginione[63].
034 The Macra Terror 4 wszystkie zaginione
035 The Faceless Ones 6 3 2 Kopia części trzeciej, choć bardzo uszkodzona, znajdowała się w rękach osoby prywatnej.W 1987 trafiła z powrotem do BBC[63]. Wcześniej zachowana była wyłącznie pierwsza część tego odcinka - nigdy nie została wyrzucona z archiwum BBC[63].
036 The Evil of the Daleks 7 2 1 Kopia części drugiej znajdowała się w rękach osoby prywatnej, w 1987 trafiła z powrotem do BBC[63].
5 037 The Tomb of the Cybermen 4 wszystkie Wszystkie części tego odcinka odzyskano z archiwum w Hongkongu w 1993 roku[78].
038 The Abominable Snowmen 6 2 1 Część druga odcinka, za sprawą pasjonata filmów, powróciła do BBC w lutym 1982 roku na 16mm taśmie[63].
039 The Ice Warriors 6 1, 4, 5, 6 4 W kwietniu 1988 odnaleziono części 1, 4, 5 oraz 6 w BBC Enterprises, gdy podczas przenosin odkryto wcześniej zapomniany obszach archiwów[63].
040 The Enemy of the World 6 1, 2, 4, 5, 6 wszystkie Wszystkie części tego odcinka zostały odnalezione w nigeryjskim archiwum telewizji Jos, co ogłoszono 10 października 2013[65][79]. Wcześniej zachowana była wyłącznie trzecia część tego odcinka - nigdy nie została wyrzucona z archiwum BBC[63].
041 The Web of Fear 6 2, 4, 5, 6 5 Części 1-2 oraz 4-6 zostały odnalezione w nigeryjskim archiwum telewizji Jos, co ogłoszono 10 października 2013[65][79]. Wcześniej zachowana była wyłącznie pierwsza część tego odcinka, która została odnaleziona w Hongkongu lata wcześniej[63]. Część 3 nadal jest zaginiona.
042 Fury from the Deep 6 wszystkie zaginione
043 The Wheel in Space 6 3 2 Część trzecia została odnaleziona jako kopia na taśmie 16mm u osoby prywatnej w marcu 1983, a w listopadzie tegoż roku przekazana w ręce BBC[63]. Część 6 nigdy nie opuściła archiwum BBC[63].
6 044 The Dominators 5 3 wszystkie Trzecią część odzyskano, ponieważ kopię całego odcinka posiadał w swym archiwum Brytyjski Instytut Filmowy[63]. Pozostałe nigdy nie zostały wyrzucone z archiwum BBC[63].
046 The Invasion 8 - 6 Brakuje części 1 oraz 4. Pozostałe przetrwały okres ścierania[63].
047 The Krotons 4 4 wszystkie Części 1-3 nie zostały wyrzucone z archiwum BBC[63]. Część czwartą odzyskano, ponieważ kopię całego odcinka posiadał w swym archiwum Brytyjski Instytut Filmowy[63].
049 The Space Pirates 6 - 1 Okres ścierania przetrwała jedynie część 2 odcinka[63].
050 The War Games 10 1, 3, 4, 6, 7, 10 wszystkie Części 2, 5, 8 oraz 9 przetrwały okres ścierania - nigdy nie zostały wyrzucone z archiwum BBC[63]. Pozostałe części odzyskano, ponieważ kopię całego odcinka posiadał w swym archiwum Brytyjski Instytut Filmowy[63].
W sumie: 14 zaginionych lub niekompletnych odcinków 55 z 108 części istnieje
Ogółem: 26 odcinków 75 części istnieje, 97 zaginionych

Odcinki trzeciego Doktora również spotkał podobny los. Brakowało 2 części odcinków z 11 sezonu: części 1 Invasion of the Dinosaurs oraz części 1 Death to the Daleks. Seria 10 również była wybrakowana: nie było części 1-3 oraz 6 Frontier in Space ani części 3 Planet of the Daleks. Z serii 9 w archiwum pozostał nienaruszony jedynie odcinek Day of the Daleks, a oprócz niego części 4, 5 oraz 6 odcinka The Sea Devils a także części 3-6 odcinka The Mutants. Z serii 8 zachowały się jedynie 3 części: 1 i 4 odcinka The Claws of Axos oraz część 4 The Daemons a z sezonu 7 zachowała się jedynie część 1 odcinka The Ambassadors of Death. Udało się jednak odzyskać wszystkie odcinki za sprawą licznych kopii (w większości czarno-białym), które były przechowywane przez BBC Enterprises, fanów i zagraniczne stacje telewizyjne[63].

Emisja serialu w Polsce[edytuj | edytuj kod]

W Polsce widzowie mogli po raz pierwszy zobaczyć Doktora Who w 1979 r., kiedy TVP pokazała dwa niekanoniczne filmy kinowe o jego przygodach: Dr Who wśród Daleków (sobota, 6 X 1979, 16:30, PR I, Studio 2) oraz Inwazja Daleków na Ziemię (środa, 26 XII 1979, 15:20, PR II, Świąteczny Blok Filmowy). Na początku lat 90. XX w. jedna z prywatnych stacji telewizyjnych wyemitowała kilkanaście odcinków z Tomem Bakerem w roli czwartej inkarnacji Doktora. W 1997 r. TVP1 pokazała film telewizyjny BBC Doktor Who z 1996 r. W niedzielę 1 października 2006 o 15:05 na TVP1 wyemitowano Rose, czym rozpoczęto emisję pierwszej serii z 2005 roku. Po czterech odcinkach przesunięto ją jednak na 11:10 w sobotę, a w styczniu, po pokazaniu dwóch pierwszych odcinków drugiej serii (6 i 13 stycznia), nagle przerwano emisję. Wznowiono ją w późniejszym czasie, jednak ani trzecia seria, ani poprzedzający ją odcinek specjalny nie zostały wyemitowane.

Postaci[edytuj | edytuj kod]

Doktor[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Doktor (Doktor Who).

Główna postać serialu. Doktor jest przedstawicielem rasy Władców Czasu. Ukradł uszkodzoną TARDIS, którą podróżuje w czasie i przestrzeni, stawiając przy tym czoła wielu niebezpieczeństwom. Przez większość swojej wędrówki posługuje się wyłącznie papierem parapsychicznym i sondą soniczną, nazywaną przez niego pieszczotliwie "śrubokrętem". Pomimo wybranego przez siebie imienia, we wszechświecie znany jest również pod wieloma innymi. Pzykładowo: Doktor bez broni, Mędrzec, Nadchodząca Burza, Niszczyciel Światów, Wielki Wojownik, Bestia, Valeyard.

W większości odcinków Doktor ratuje wszechświat lub jakąś planetę przed zagrożeniami, przeważnie ze strony obcych cywilizacji.

Towarzysze Doktora[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Lista towarzyszy Doktora.

Doktor niemal zawsze dzieli swoje przygody z kimś, kogo niedawno poznał i kogo dla towarzystwa zabrał ze sobą. Raczej nie zabiera na raz więcej niż trzy osoby, ale od początku istnienia programu można naliczyć już ponad 35 aktorów[80], którzy grali jego towarzyszy. Pierwszymi towarzyszami Doktora byli jego wnuczka Susan Foreman (Carole Ann Ford) i jej nauczyciele: Barbara Wright (Jacqueline Hill) i Ian Chesterton (William Russell).

Większość kompanów Doktora była ludźmi (dokładniej - młodymi kobietami), jedynie nieliczni należeli do innych ras. Wnuczka Doktora – Susan oraz Romana należały do tej samej rasy co Doktor. Ponadto, towarzyszyli mu android Kamelion oraz pies-robot K-9.

W nowej serii Doktor miał 18 towarzyszy. Spośród nich można wyróżnić m.in. Sarę Jane Smith (Elizabeth Sladen), która w wersji klasycznej była towarzyszką trzeciego i czwartego Doktora, a w nowej wersji dziesiątego. Najdłużej występująca towarzyszką była Amy Pond (Karen Gillan), która wystąpiła 34 razy, a 31 jako towarzysz. Tyle samo razy wystąpiła Rose Tyler (Billie Piper), lecz jako towarzysz już tylko 29 razy.

Jedyną historią, gdzie Doktor sam podróżował było The Deadly Assassin. Niektórzy twierdzą, że taka sytuacja miała miejsce także w siódmym sezonie, ponieważ Liz Shaw, z którą Doktor rozwiązywał wtedy zagadki, nigdy TARDIS nie latała, oficjalnie jednak jest zaliczana do towarzyszy Doktora[81].

Pojawianie się towarzysza ma zapewnić widzowi możliwość zidentyfikowania się z postacią i wymusza od Doktora wyjaśnienia. Doktor regularnie poznaje nowych znajomych i rozstaje się ze starymi. Wracają do domu (np. Martha Jones) albo inne powody zmuszają ich do opuszczenia TARDIS (np. Rose została uwięziona w równoległym świecie). Zdarza się nawet, że towarzysz umiera (np. Sara Kingdom, Katarina, Adric, Amy Pond i Rory Williams).

Pomimo, iż Doktorowi przeważnie towarzyszyły młode, atrakcyjne kobiety, zespół produkcyjny podczas serii z lat 1963-1989 długo nie wprowadzał wątków romantycznych. Tabu przełamano dopiero w 1996 r. w filmie telewizyjnym, gdzie ósmy Doktor pocałował swoją towarzyszkę Grace Holloway.

W serii z 2005 r. dziewiąty Doktor i Rose są już parą, choć zawsze zdecydowanie zaprzeczają, że cokolwiek ich łączy. Co innego mówiły niektóre sytuacje z finału tej serii i wielu późniejszych odcinków (gdzie występował już dziesiąty Doktor), a zwłaszcza ostatnie sceny odcinka Dzień zagłady z 2006 r., gdzie Rose wyznała Doktorowi miłość. W odcinku Smith i Jones dziesiąty Doktor całował się ze swoją nową przyjaciółką Marthą Jones, lecz celem jego zachowania był wyłącznie, jak sam stwierdził, transfer próbki genetycznej, która w finale okazała się elementem ratującym sytuację. W końcówce 4 serii z 2008 r. Doktor odstawił Rose i swojego "klona" do równoległego świata, by żyli tam razem.

Poprzedni towarzysze Doktora pojawiali się ponownie w kolejnych seriach, zazwyczaj na rocznicach lub odcinkach specjalnych. Jedna z jego dawnych przyjaciółek, Sarah Jane Smith (Elisabeth Sladen) razem z psem-robotem K-9 pojawiła się w odcinku Zjazd Absolwentów, ponad dziesięć lat po jej ostatnim wystąpieniu z okazji trzydziestej rocznicy serialu Dimensions in Time (1993). Pojawiła się też w swojej własnej serii, skierowanej do młodzieży, pod tytułem Przygody Sary Jane.

Władcy Czasu[edytuj | edytuj kod]

Władcy Czasu, rasa której przedstawicielem jest Doktor, wyginęli w „Ostatniej Wielkiej Wojnie Czasu” – wielkiej wojnie z Dalekami. W kolejnych seriach wychodzą jednak na jaw nowe fakty i okazuje się, że nie tylko Doktor przeżył wojnę.

Władcy Czasu regenerują się 12 razy, radykalnie zmieniając swój wygląd i osobowość. Mają zdolności telepatyczne a także pewną formę zdolności jasnowidzenia. Posiadają bardzo wyczulone zmysły – umieją wykrywać dotykiem obecność jonów i sprawdzać rodzaj substancji za pomocą języka. Ich podwójny układ krwionośny składa się z dwóch serc, potrafią obniżyć temperaturę własnego ciała. Wydają się być także doskonale przystosowani do podróży w czasie oraz odporni na jego zawirowania. Każdy z Władców Czasu posiada własną TARDIS, z którą jest w niezwykły sposób połączony. Prawdopodobnie są one jedną z najstarszych ras w uniwersum Doktora.

Wrogowie Doktora[edytuj | edytuj kod]

Dalekowie[edytuj | edytuj kod]

Dalek jako eksponat Muzeum Nauki w Londynie
Information icon.svg Osobny artykuł: Dalekowie.

Dalekowie pojawili się po raz pierwszy w 1963 roku, w drugim odcinku serialu – są oni najstarszymi znanymi antagonistami Doktora. Dalekowie to pierwotnie Kaledowie z planety Skaro, rasa zmutowana przez naukowca o imieniu Davros i umieszczona w mechanicznej, przypominającej czołg zbroi. Ich faktyczna postać przypomina ośmiornicę, z dużym, wyraźnie zarysowanym mózgiem. Ich zewnętrzna forma składa się z czółka z soczewką umożliwiającego im widzenie, urządzenia przypominającego przyssawkę pełniącą funkcję dłoni, i małego lasera. Głównym wkładem w fabułę serii jest ich rozpoznawalny metaliczny głos, nakazujący "eksterminować" wszelkie byty inne niż one same. Ostatnie pojawienie się Daleków miało miejsce w odcinku Planeta obłąkanych Daleków z roku 2012, a ich postać wciąż jest przywoływana, jako kultowy wróg serii. Dalekowie zostali stworzeni przez pisarza Terry'ego Nationa (który stworzył ich jako alegorię nazistów) i designera BBC Raymonda Cusicka. Ich debiut w drugim odcinku serii, spopularyzował Daleków, jak i samego Doktora.

Cybermani[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Cyberman.

Cybermani pojawili się po raz pierwszy w ostatnim odcinku z ery pierwszego Doktora - The Tenth Planet. Początkowo byli humanoidami z bliźniaczej planety Ziemi, Mondas – dopiero zachłanne instalowanie w sobie coraz większej liczby implantów zmieniło je w zimne maszyny, które pokazują emocje tylko pod wpływem agresji. Po zagładzie na Mondas, uznali Telos za swoją planetę.

Nowa seria wprowadza zupełnie nową wersję Cybermanów, stworzonych w alternatywnym wszechświecie przez szalonego naukowca – Johna Lumica; jego celem było przedłużenie życia człowieka, przez przeniesienie jego świadomości do metalowego, wytrzymałego ciała – swoją nowo powstałą armią kierował przez rozpowszechnioną na całą Anglię siecią komórkową, hamując ich emocje elektronicznym chipem.

Davros[edytuj | edytuj kod]

Davros jest genialnym naukowcem o megalomańskich cechach, pochodzącym z planety Skaro. Jego obsesją jest zapanowanie nad Wszechświatem jako Najwyższa Istota. Jest twórcą Daleków i wielokrotnie powracał do serialu po tym, jak został przedstawiony w odcinku Genesis of the Daleks, w którym Władcy Czasu odesłali Doktora do przeszłości, aby zniszczył Daleków, zapobiegł ich powstaniu lub zmodyfikował ich strukturę genetyczną tak, by stali się mniej wojowniczy.

Postać Davrosa odgrywało kilku aktorów: Michael Wisher (Genesis of the Daleks), David Gooderson (Destiny of the Daleks) oraz Terry Molloy. Davros powrócił do serii w odcinkach z 2008 roku: Skradziona Ziemia oraz Koniec Podróży.

Mistrz[edytuj | edytuj kod]

Mistrz (ang. Master) jest Władcą Czasu pochodzącym z planety Gallifrey. Mówi się że jest tym, kim dla Sherlocka Holmesa był James Moriarty. Zna Doktora od czasu, gdy obaj byli dziećmi - wtedy jeszcze się przyjaźnili. Jego TARDIS może zmieniać swój kształt. Jest też znany z korzystania z przebrań i anagramów, by się ukryć. Podróżuje w czasie, tak jak Doktor, jednak jego głównym celem jest dominacja i zdobycie władzy absolutnej. Mistrz, jako Władca Czasu, miał wiele wcieleń – był więc grany przez wielu aktorów. Pierwszym był Roger Delgado, później kilkukrotnie grany był przez Petera Pratta i Geoffreya Beeversa do momentu, kiedy rolę przejął Anthony Ainley aż do zawieszenia serialu w 1989. Postać Mistrza powróciła na ekran w wersji kinowej z 1996 roku, a w jego rolę wcielił się amerykański aktor Eric Roberts. Po wznowieniu serialu, na potrzebę jednego odcinka zagrał go Derek Jacobi. Ostatnim wcieleniem Mistrza był John Simm.

Płaczące Anioły[edytuj | edytuj kod]

Płaczące Anioły to rasa łowców nieznanego pochodzenia, których serialowym twórcą jest scenarzysta Steven Moffat. Po raz pierwszy pojawili się w przygodach dziesiątego Doktora w odcinku Mrugnięcie. Są to łowcy z unikalną metodą zabijania swoich ofiar: poprzez dotknięcie wysyłają swą zdobycz w przeszłość, w której jeszcze się nie narodziły, by tam dożyły końca swych dni. Dzięki temu Anioły pochłaniają energię z dni, które im zabrały w teraźniejszości. Istoty te potrafią poruszać się z szybkością równą mrugnięciu oka, co pozwała im z łatwością złapać swoją zdobycz. Dysponują również unikatowym i perfekcyjnym mechanizmem obronnym - jeśli ktoś na nie spogląda, trwają zamienione w kamień, co praktycznie uniemożliwia ich zabicie. Zasady mechanizmu dotyczą jednak również ich własnego gatunku - patrząc na siebie, utknęliby w kamieniu na zawsze, dlatego zasłaniają oczy. Od tego zwyczaju wzięła się ich nazwa - Płaczące Anioły. Mechanizm ma jednak jedną wadę - mogą poruszać się tylko wtedy, kiedy nikt na nie nie patrzy. Doktor określił ich zdolności jako największą zaletę i klątwę - są to najbardziej samotne istoty we Wszechświecie ponieważ nie mogą nigdy spoglądać na siebie[j]. Jedynym znanym sposobem na zabicie Anioła jest stworzenie paradoksu czasowego[k]. Do tej pory Anioły pojawiły się w odcinkach Mrugnięcie (3x10), dwuodcinkowej historii Czas Aniołów / Kamienne ciała (5x04 / 5x05), Kompleks boga (6x11) oraz Anioły na Manhattanie (7x05).

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • 23 listopada 2013 roku wyszukiwarka Google zawierała logotyp świętujący 50 rocznicę emisji pierwszego odcinka serialu. Logotyp posiadał zmienione logo Google oraz animację biegnących rysunkowych jedenastu Doktorów i minigrę[82].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. takie przypadki można znaleźć w odcinkach: The Three Doctors (dla uczczenia 10 rocznicy serialu), The Five Doctors (dla uczczenia 20 rocznicy serialu), The Two Doctors oraz Dzień Doktora (50 rocznica serialu).
  2. Wyjątkami od tej reguły są m.in. odcinki Jedenasta godzina czy Koniec podróży
  3. Z wyjątkiem dwuczęściowego odcinka specjalnego Do końca wszechświata z przełomu 2009/2010 roku
  4. dwuczęściowy odcinek Dimensions In Time wyprodukowany we współpracy z ekipą produkcyjną i obsadą opery mydlanej pt. EastEnders
  5. odcinek nie ma oficjalnego, osobnego tytułu, zwykle określany jest jako Doctor Who: Children in Need lub Born Again
  6. odcinek Time Crush
  7. odcinek Music of the Spheres
  8. odcinki Space oraz Time
  9. odcinki The Night Of The Doctor oraz The Last Day
  10. patrz odcinek Mrugnięcie (3x10).
  11. patrz odcinek Anioły na Manhattanie (7x05).

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Brian Minchin confirmed as New Executive Producer of Doctor Who. BBC, 30 kwietnia 2013. [dostęp 13 marca 2014].
  2. 2,0 2,1 2,2 BAFTA Cymru success for BBC Wales
  3. Doctor Who is Bafta award winner. BBC News, 8 maja 2006.
  4. British Academy Cymru Awards Winners in 2012
  5. 5,0 5,1 5,2 Dr Who sweeps Bafta Cymru board. BBC News, 28 kwietnia 2007.
  6. British Academy Cymru Awards Winners in 2013
  7. 2010 Hugo Award Winners
  8. 2011 Hugo Award Winners
  9. Dr Who 'longest-running sci-fi'. 28 września 2006. [dostęp 1 listopada 2013].
  10. The end of Olde Englande: A lament for Blighty. 14 września 2006. [dostęp 18 września 2006].
  11. ICONS. A Portrait of England. [dostęp 10 listopada 2007].
  12. Do You Remember the First Time?. BBC, 9 czerwca 2007.
  13. Doctor Who writers wove propaganda into scripts, claims actor
  14. SAME-SEX “MARRIAGE” HAS RUINED DOCTOR WHO FOR ME
  15. Doctor Who: Peter Capaldi revealed as 12th Doctor. [dostęp 18 października 2013].
  16. Matt Smith announces he is to leave Doctor Who. [dostęp 18 października 2013].
  17. An Unearthly Child. BBC, 16 kwietnia 2012.
  18. Howe, Stammers, Walker (1994), s. 157–230 ("Production Diary")
  19. Season 1 Doctor Who. BBC.
  20. 10 things you didn't know about Doctor Who. [zarchiwizowane z adresu 16 stycznia 2011].
  21. Doctor Who makes the Grade. 21 czerwca 2005. [dostęp 4 lutego 2007].
  22. JN-T: The Life and Scandalous Times of John Nathan-Turner by Richard Marson – review
  23. 23,0 23,1 A Brief History of a Time Lord - Cancelled!. BBC.
  24. dokument Doctor Who: More Than 30 Years in the TARDIS
  25. Doctor Who Magazine Eighth Doctor Special, Panini Comics 2003
  26. A Brief History of a Time Lord - Eighth Doctor in Detail. BBC.
  27. A Brief History of a Time Lord - Doctor Who Books section. BBC.
  28. Doctor Who returns to BBC1 screens. 26 września 2003. [dostęp 20 stycznia 2012].
  29. Doctor Who is Saturday night hit. BBC. [dostęp 4 lutego 2014].
  30. Doctor Who guru Davies steps down. BBC News, 20 maja 2008. [dostęp 4 lutego 2014].
  31. Anthony Clark: Doctor Who (1963–89, 2005–). W: Screenonline [on-line]. [dostęp 3 sierpnia 2014].  Cytat: The science fiction adventure series Doctor Who (BBC, 1963–89) has created a phenomenon unlike any other British TV programme.
  32. Voyage of the Damned - Cast and Crew. BBC. [dostęp 15 sierpnia 2014].
  33. Planet Of The Dead - Credits. BBC. [dostęp 15 sierpnia 2014].
  34. Dinosaurs on a Spaceship - Credits. BBC. [dostęp 15 sierpnia 2014].
  35. The Name of the Doctor - Credits. BBC. [dostęp 15 sierpnia 2014].
  36. John Tulloch: Doctor Who. W: Museum of Broadcast Communications [on-line]. [dostęp 15 sierpnia 2014].  Cytat: The official fans have never amounted to more than a fraction of the audience. Doctor Who achieved the status of an institution as well as a cult.
  37. Doctor Who World Tour: South Korea Update
  38. 38,0 38,1 Doctor Who breaks simulcast world record. 24 listopada 2013. [dostęp 15 sierpnia 2014].
  39. Biography of Mary Whitehouse. W: IMDb [on-line]. [dostęp 15 sierpnia 2014].
  40. Mary Whitehouse - The Telegraph. [dostęp 15 sierpnia 2014].
  41. dokument More than 30 Years in the TARDIS, przygotowany na 30-lecie istnienia serialu, rok 2003, produkcja: BBC.
  42. BBC - Doctor Who Classic Episode Guide - Terror of the Autons. BBC. [dostęp 15 sierpnia 2014].
  43. Doctor Who Classic Episode Guide - The Brain of Morbius. BBC. [dostęp 15 sierpnia 2014].
  44. BBC - Doctor Who Classic Episode Guide - The Deadly Assassin. BBC. [dostęp 15 sierpnia 2014].
  45. 45,0 45,1 BBC wins police Tardis case. BBC News, 23 października 2002. [dostęp 15 sierpnia 2014].
  46. Doctor Who fan in tardis replica plan for Herne Bay. BBC. [dostęp 15 sierpnia 2014].
  47. Case details for Trade Mark UK00002104259. W: UK Patent Office [on-line]. [dostęp 27 October 2013].
  48. Trade mark decision. [dostęp 15 sierpnia 2014].
  49. Mike Knight: In the matter of application No. 2104259 by The British Broadcasting Corporation to register a series of three marks in Classes 9, 16, 25 and 41 AND IN THE MATTER OF Opposition thereto under No. 48452 by The Metropolitan Police Authority. W: UK Patent Office [on-line]. [dostęp 15 sierpnia 2014].
  50. James Robinson: Television's Lord of prime time awaits his next regeneration. W: The Observer [on-line]. 18 marca 2007. [dostęp 15 sierpnia 2014].
  51. Andrew Pettie: Casting Matt Smith shows that Doctor Who is a savvy multi-million pound brand. W: The Daily Telegraph [on-line]. 4 stycznia 2009. [dostęp 15 sierpnia 2014].  Cytat: Broadcasters use a thing called the Appreciation Index, or AI, to measure viewers' responses. Aside from the soaps, since its revival in 2005 Doctor Who has had the highest AI rating of any TV drama.
  52. oficjalna strona BBC
  53. BBC - Doctor Who Classic Episode Guide - Season 8. BBC.
  54. The Master - BBC. BBC.
  55. BBC - Doctor Who Classic Episode Guide - Season 16. BBC.
  56. BBC - Doctor Who Classic Episode Guide - The E-Space Trilogy. BBC.
  57. BBC - Season 20 - Episode guide. BBC.
  58. lista odcinków Doctora Whot. BBC. [dostęp 2013-12-06].
  59. opis filmu na oficjalnej stronie BBC
  60. BBC announces Doctor Who 3D Special. BBC, 11 lutego 2013.
  61. 'Doctor Who' goes 3D for its half-century edition. Digital Trends, 12 lutego 2013.
  62. THE DAY OF THE DOCTOR: TV AND CINEMA SCREENINGS
  63. 63,00 63,01 63,02 63,03 63,04 63,05 63,06 63,07 63,08 63,09 63,10 63,11 63,12 63,13 63,14 63,15 63,16 63,17 63,18 63,19 63,20 63,21 63,22 63,23 63,24 63,25 63,26 63,27 63,28 63,29 63,30 BBC Archive Holdings
  64. BBC Classic Series - lista zaginionych odcinków
  65. 65,0 65,1 65,2 'Doctor Who' classic missing Second Doctor episodes revealed
  66. 66,0 66,1 'Doctor Who': Restoring and Reconstructing Missing Episodes
  67. Fans Reconstruct Doctor Who‘s Trashed Past
  68. Doctor Who story number 28
  69. 'Doctor Who': Restoring and Reconstructing Missing Episodes
  70. 'The Invasion' na DVD
  71. The Reign of Terror — animation update. 21 czerwca 2011.
  72. The tenth Planet na Amazonie
  73. The Ice Warriors na Amazon.com
  74. Blue Peter — Missing Doctor Who tapes. kwiecień 2006. [dostęp 11 kwietnia 2013].
  75. 'The Lion'
  76. 76,0 76,1 Doctor Who: two long-lost episodes uncovered. 11 grudnia 2011. [dostęp 11 grudnia 2011].
  77. BBC finds missing Dalek episode
  78. The Fourth Dimension
  79. 79,0 79,1 Two "Missing" Doctor Who Adventures Found. 10 października 2013. [dostęp 11 października 2013].
  80. lista towarzyszy z lat 1963-1989 na stronie BBC
  81. artykuł o Liz Shaw na oficjalnej stronie BBC
  82. Google Doodle

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z serialu Doktor Who