Emil Zegadłowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Emil Zegadłowicz
Emil Zegadłowicz, portrait.jpg
Portret pisarza, lata 20-te.
Imiona i nazwisko Emil Zegadłowicz
Data i miejsce urodzenia 20 lipca 1888
Biała Krakowska
Data i miejsce śmierci 24 lutego 1941
Sosnowiec
Narodowość polska
Dziedzina sztuki literatura
Styl ekspresjonizm
Ważne dzieła Zmory
Motory
Muzeum artysty Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty "Wawrzyn Akademicki"
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Źródła Emil Zegadłowicz w Wikiźródłach
Wikicytaty Emil Zegadłowicz w Wikicytatach

Emil Erwin Zegadłowicz (ur. 20 lipca 1888 w Białej Krakowskiej, zm. 24 lutego 1941 w Sosnowcu) – polski poeta, prozaik, znawca sztuki i tłumacz.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Miejsce narodzin Emila Zegadłowicza (Bielsko-Biała, ul. Wyzwolenia 33)

Urodził się w Białej Krakowskiej, był synem nauczyciela Tytusa Zegadłowicza i Elżbiety Kaiszarówny. Dzieciństwo spędził w Gorzeniu Górnym niedaleko Wadowic. Uczęszczał do gimnazjum w Wadowicach, ukończył je w 1906. Studiował polonistykę, germanistykę i historię sztuki na UJ, a następnie w Wiedniu i w Dreźnie.

W latach 1919-1921 pracował w Ministerstwie Kultury i Sztuki. W latach 1929-1931 mieszkał w Poznaniu, pracując jako kierownik literacki Teatru Polskiego, doradca Księgarni św. Wojciecha, redaktor czasopism. W 1932 wrócił do Gorzenia. Pracował wówczas w teatrze katowickim i wykładał historię sztuki w konserwatorium w Katowicach. W 1936 nawiązał współpracę z jednolitofrontowym "Dziennikiem Popularnym".

27 lipca 1915 poślubił Marię Kurowską, ze związku tego urodziły się dwie córki Halszka (1916) i Atessa (1920-2013).

Zmarł w Sosnowcu w wieku 52 lat. Pochowany jest na cmentarzu parafii św. Tomasza na pograniczu Pogoni i Małobądza (w granicach Będzina).

Kariera pisarska[edytuj | edytuj kod]

Poeta w swoim mieszkaniu w czasie obchodu jubileuszu 25 lecia pracy pisarskiej, Gorzeń Górny, czerwiec 1933.

Zadebiutował w 1908. W 1921 wszedł do redakcji czasopisma "Ponowa". W tym samym roku wraz z Edwardem Kozikowskim założył w Gorzeniu Górnym grupę poetycką "Czartak" (działała do 1929 r.) i zainicjował wydawanie czasopisma „Czartak”. W 1928 był współzałożycielem kabaretu Ździebko w Poznaniu.

Pisał poezje, organizował spotkania artystów, gromadził wiele artystycznych dzieł. Dał się poznać jako znakomity (choć także mocno krytykowany) tłumacz z języka niemieckiego (Faust Goethego). Był odkrywcą swoistego fenomenu rzeźbiarstwa ludowego – świątkarza Jędrzeja Wowry.

W 1930 został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1930)[1], a w 1935 - Złotym Wawrzynem Akademickim Polskiej Akademii Literatury[2]. W 1933 z okazji dwudziestopięciolecia twórczości otrzymał honorowe obywatelstwo Wadowic, które odebrano mu trzy lata później z powodu powieści Zmory.

Twórczość (wybór)[edytuj | edytuj kod]

Poezja[edytuj | edytuj kod]

Proza[edytuj | edytuj kod]

Żywot Mikołaja Srebrempisanego[edytuj | edytuj kod]

Pozostałe[edytuj | edytuj kod]

Dramat[edytuj | edytuj kod]

Publicystyka, listy[edytuj | edytuj kod]

Upamiętnienia[edytuj | edytuj kod]

Pomnik Emila Zegadłowicza w Wadowicach.

W Gorzeniu Górnym w dworze kupionym w 1873 przez Tytusa Zegadłowicza, późniejszej siedzibie jego syna, mieści się obecnie Muzeum Emila Zegadłowicza.

Adaptacje teatralne i filmowe[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Filmowe adaptacje utworów Emila Zegadłowicza.

Jego twórczość jest źródłem adaptacji teatralnych (w szczególności Powsinogi beskidzkie) oraz filmowych (Domek z kart – film w reżyserii Erwina Axera z 1953 r., Zmory w reżyserii Wojciecha Marczewskiego z 1978 r.).

Przypisy

  1. M.P. z 1930 r. Nr 260, poz. 352
  2. Rocznik Polskiej Akademii Literatury, Warszawa 1937, s. 254.
  3. Emil Zegadłowicz, Zmory: kronika z zamierzchłej przeszłości, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław-Warszawa-Kraków 2006, Biblioteka Narodowa, seria I, nr 309. Wstęp (s. I–CXXV), opracowanie tekstu powieści (s. 1–490) i przypisy Mirosław Wójcik.
  4. Zob. Mirosław Wójcik, Wasz korespondent donosi – dzieje zaginionego dramatu Emila Zegadłowicza, „Rocznik Świętokrzyski”, Kieleckie Towarzystwo Naukowe, Kielce 2004, tom 28, s. 33-51.

Bibliografia przedmiotowa[edytuj | edytuj kod]

  • Kozikowski E., Portret Zegadłowicza bez ramy. Opowieść biograficzna na tle wspomnień osobistych, Warszawa 1966.
  • Kolińska K., Zegadłowicz. Podwójny żywot srebrempisanego, Warszawa 1999.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]