Flaga Litwy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Flaga Litwy
Flaga narodowa, bandera cywilna
Flaga narodowa, bandera cywilna
Wersje
Bandera wojenna, 1:2
Bandera wojenna, 1:2
Flaga państwowa (od 2004 r.), 3:5
Flaga państwowa (od 2004 r.), 3:5
Informacje
W oryginale Lietuvos valstybės vėliava
W użyciu Flaga narodowa i bandera cywilna
Proporcje 3:5
Wprowadzona 1918 r., ostatnie zmiany 1 września 2004 r.
Opis flagi Trzy pasy poziome: żółty, zielony i czerwony.
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Flaga Litwy – jest jednym z symboli państwowych Litwy.

Symbolika[edytuj | edytuj kod]

Flaga Litwy na wietrze

Flaga jest prostokątem podzielonym na trzy poziome pasy: żółty, zielony i czerwony. Została przyjęta 20 marca 1989, blisko 2 lata przed ustanowieniem niepodległości Litwy od Związku Radzieckiego. Bardzo podobna flaga (o nieco jaśniejszych barwach) była używana przez Litwę od 1918 do zajęcia państwa przez ZSRR w 1940. Po zakończeniu okupacji niemieckiej (1941–1945) do 1989 oficjalnym symbolem kraju była flaga Litewskiej SRR.

W 2004 zmodyfikowano dotychczasowy wzorzec flagi, zmieniając proporcje boków z 1:2 na 3:5.

Barwy mają swoją symbolikę. Żółty odnosi się do koloru słońca i oznacza szlachetność i uczciwość. Zielony nawiązuje do koloru roślin i jest symbolem życia oraz nadziei. Czerwony to kolor krwi i łączy się z miłością, odwagą i poświęceniem dla ojczyzny. Kolory żółty i zielony razem symbolizują też krajobraz Litwy (pola i lasy), zaś czerwony – przelaną krew. Wszystkie te trzy kolory razem występują często w litewskich strojach ludowych.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W przeciwieństwie do litewskich tradycji państwowych, flaga Litwy ma stosunkowo młody rodowód. W czasach Wielkiego Księstwa Litewskiego obowiązywała czerwona flaga z Pogonią (Vytis). Jednak w 1918 roku przyjęcie czerwonej flagi wywoływałoby skojarzenia z bolszewizmem, których powstające państwa w Europie Środkowej i Wschodniej chciały uniknąć (z tych samych względów w Finlandii przyjęto flagę białą z niebieskim krzyżem zamiast czerwonej z lwem). Odrzucono także projekt flagi biało-czerwonej, który, podobie jak w Czechach, nawiązywał do tradycji – białego godła na czerwonej tarczy. Powodem było użycie flagi biało-czerwonej przez Polskę.

Chorągiew powstańców styczniowych

W pośpiechu przyjęto więc flagę żółto-zielono-czerwoną, opracowaną na początku 1918 roku przez komisję artystów złożoną z Jonasa Basanavičiusa, Antanasa Zmuidzinaviciusa i Tadasa Daugirdasa. Propozycję komisji zatwierdziła litewska Rada Państwa (Taryba) na swym posiedzeniu z 19 kwietnia 1918 roku, a po raz pierwszy flaga wywieszona została w Wilnie 11 listopada na budynku Taryby.

W okresie międzywojennym flaga żółto-zielono-czerwona budziła pewne kontrowersje i rozważano jej zmianę. Pojawiały się głosy za flagą zielono-biało-czerwoną – były to wcześniej barwy stowarzyszeń studenckich z terenu Małej Litwy, które odgrywały znaczącą rolę w litewskiej kulturze na przełomie XIX wieku i XX wieku. Proponowano też by flagą Litwy była flaga czerwono-biało-żółta tj. w barwach herbu Pogoni. Jednak wszelkie dyskusje nad zmianą flagi ucięła sowiecka okupacja w 1940 roku. Flaga żółto-zielono-czerwona stała się niekwestionowanym symbolem niepodległego państwa, kultywowanym na emigracji i w pamięci narodowej.

W czasach sowieckich używanie flagi było zakazane. Litewskiej SRR przydzielono zupełnie inną flagę, która nie miała związków z wcześniejszą symboliką. Żółto-zielono-czerwoną flagę przywrócono w 1988 roku w związku z przemianami demokratycznymi na Litwie, a flagę znów przyjęto oficjalnie 20 marca 1989.

Do 2004 roku obowiązywały proporcje boków flagi 1:2. Obecne 3:5 zostały ustanowione 1 września 2004 roku.

Od niedawna na Litwie na tle pewnych zmian w traktowaniu własnej historii oraz odwoływania się do tradycji Wielkiego Księstwa Litewskiego wznowiono dyskusję na temat przywrócenia tradycyjnej flagi WKL – czyli wizerunku białej (srebrnej) Pogoni na czerwonym (purpurowym) tle. Sejm RL rozważał możliwość nadania tej fladze statusu państwowej (w odróżnieniu od Trispalvė – pozostającego flagą narodową) oraz regulamin zakresu jej używania (np. podczas wielkich świąt i uroczystości państwowych, rocznic wydarzeń historycznych – jak np. bitwy pod Grunwaldem etc.)

Konstrukcja i wymiary flagi[edytuj | edytuj kod]

Prostokąt o proporcji boków 3:5. Flaga Litwy

Flaga państwowa (historyczna)[edytuj | edytuj kod]

W 2004 roku wraz z prawem zezwalającym na zmianę bandery, flaga państwa została przyjęta. Pokazuje godło w postaci banera. Stosunek jest taki sam jak flagi narodowej, tj. o wymiarach 3:5. Flaga państwowa, zwana historyczną flagą w prawie, została zaproponowana przez Česlovasa Juršėnasa, wicemarszałka Sejmu i przez Edmundasa Rimsa, przewodniczącego Komisji heraldyki. Flaga ta została również zaproponowana w tym samym czasie, co herb, obie miały uczcić 750 rocznicę koronacji Mendoga w 1253 roku. Projektantem flagi i herbu był Arvydas Každailis[1]. Historycznie, flaga ta została wykorzystana podczas Bitwy pod Grunwaldem i służyła jako flaga rządowa Republiki Litwy Środkowej. Od 1922 do 1939 roku była to jedna z nielicznych flag uważanych za flagę narodową w czasie dążenia do niepodległości Państwa. Warto również zauważyć, że kilka innych krajów ma oficjalną flagę do użytku cywilnego i flagę państwową do użytku publicznego. Niektóre z tych krajów, które praktykują tego są Finlandia, Hiszpania, Wenezuela, Niemcy i Tajlandia.

Na mocy prawa krajowego, flaga jest stale podnoszona w trzech miejscach: W Litewskim Pałacu królewskim, Zamku na Wyspie w Trokach i w Muzeum Wojny w Kownie. Ponadto, flaga jest podnoszona w następujących miejscach w tych dniach:[1]

  • 16 lutego - przy Domu Sygnatariuszy, przy ulicy Zamkowej (lit. Pilies gatve) w Wilnie
  • 11 marca - przy gmachu Sejmu
  • 6 lipca - przy Pałacu Prezydenckim w Wilnie
  • 15 lipca - przy Ministerstwie Obrony
  • 25 października - przy gmachu Sejmu, Pałacu Prezydenckim i gmachu przy ulicy Giedymina 11, który jest siedzibą Rządu Litwy.

Protokół flagowy[edytuj | edytuj kod]

House of Signatories.jpg

Flaga zawieszana może być w orientacji pionowej lub poziomej na budynkach publicznych, domach prywatnych, firmach, statkach, placach miejskich oraz podczas oficjalnych uroczystości. Jeżeli wywieszona jest poziomo, żółty pas widnieje na górze; gdy jest zawieszona wertykalnie, żółty pas musi być po lewej a czerwony po prawej stronie. Flaga powinna być wywieszana od wschodu do zachodu słońca, jednak instytucje rządowe na Litwie i za granicą muszą eksponować flagę przez całą dobę. Flagi muszą odpowiadać standardom prawnym oraz nie mogą być w jakikolwiek sposób zabrudzone lub zniszczone[2].

Podczas uroczystości żałobnych flaga może być zawieszana w jeden z następujących sposobów. Pierwsza metoda, powszechnie nazywana opuszczeniem do połowy masztu, jest stosowana w przypadku flag wniesionych na szczyt masztu – podczas żałoby opuszcza się je do jednej trzeciej wysokości tego masztu. W drugiej metodzie do flagi, która jest stale umocowana na drzewcu, przymocowuje się czarną wstęgę. Wstęga ma 10 cm szerokości i jest przymocowana do masztu tak, że koniec wstęgi styka się z końcem flagi. Podczas uroczystości pogrzebowych flaga może być wykorzystywana do przykrycia trumien oficjeli rządowych, żołnierzy, sygnatariuszy Aktu Niepodległości Litwy oraz osób desygnowanych z ustawy prezydenta; flagi są następnie składane i ofiarowane najbliższym krewnym przed pochówkiem[2].

Gdy flaga Litwy eksponowana jest z innymi flagami, obowiązuje następujący porządek: flaga narodowa, flaga historyczna (państwowa), flagi państw zagranicznych, flaga Unii Europejskiej, zagraniczne organizacje pozarządowe, sztandar prezydencki, sztandary wojskowe i rządowe, flagi okręgów, flagi miast i inne. Gdy flagi są eksponowane wokół flagi Litwy, są one uporządkowane według porządku alfabetycznego nazw państw w języku litewskim. Jedyny wyjątek to gdy kongres lub spotkanie prowadzone w języku litewskim zaleca inny język do sortowania flag. Flaga Unii Europejskiej jest wywieszana odkąd Litwa stałą się członkiem tej organizacji. Niewymieniona z nazwy prawnej, flaga NATO może być używana na Litwie, jako że Litwa także należy to tej organizacji. Powszechne jest również eksponowanie flag Estonii i Łotwy podczas wybranych uroczystości takich jak obchody odzyskania niepodległości przez te trzy kraje bałtyckie[2].

Narodowe dni flagi[edytuj | edytuj kod]

Jako cześć protokołu flagowego, ekspozycja litewskiej flagi jest pożądana codziennie, szczególnie jednak nieodzowna, bądź prawnie wymagana jest w następujących dniach[3][2]:

Data Polska nazwa Uwagi
1 stycznia Święto flagi Upamiętnienie dnia, w którym flaga narodowa została po raz pierwszy zawieszona na Baszcie Giedymina w 1919
13 stycznia Dzień Obrońców Wolności Na pamiątkę Wydarzeń Styczniowych 1991 roku
16 lutego Dzień Odbudowy Państwa Litewskiego, 1918 Wywieszana razem z flagami Łotwy i Estonii
24 lutego Święto Niepodległości Estonii Wywieszana razem z flagami Łotwy i Estonii
11 marca Dzień Odzyskania Niepodległości przez Litwę, 1990 Wywieszana razem z flagami Łotwy i Estonii
29 marca Dzień NATO W rocznicę przystąpienia Litwy do NATO w 2003 wywieszana razem z flagą NATO
1 maja Dzień Unii Europejskiej W rocznicę przystąpienia Litwy do Unii Europejskiej w 2004 wywieszana razem z flagą UE
9 maja Dzień Europy Upamiętnia koniec Drugiej Wojny Światowej w 1945; dawniej Dzień Zwycięstwa w dobie sowietyzmu
15 maja Dzień Zwołania Sejmu Ustawodawczego Ku czci Parlamentu Litwy
14 czerwca Dzień Żałoby i Nadziei Wskazuje datę pierwszych masowych deportacji Litwinów na Syberię w 1941; flaga opuszczona w żałobie
15 czerwca Dzień Okupacji i Ludobójstwa Wskazuje rozpoczęcie radzieckiej okupacji Litwy w 1940; flaga opuszczona w żałobie
6 lipca Dzień Państwowy Upamiętnienia koronację pierwszego króla, Mendoga, w 1253
15 lipca Dzień Bitwy pod Grunwaldem Upamiętnia polskie i litewskie zwycięstwo nad Krzyżakami w 1410
23 sierpnia Dzień Czarnej Wstęgi Wskazuje podpisanie Paktu Ribbentrop-Mołotow w 1939; flaga opuszczona w żałobie
31 sierpnia Dzień Wolności Wskazuje ostateczne opuszczenie Litwy przez Armię Czerwoną w 1993
23 września Dzień Ludobójstwa Litewskich Żydów Wskazuje likwidację getta wileńskiego przez nazistowskie Niemcy w 1943
25 października Święto Konstytucji Upamiętnia przyjęcie konstytucji państwowej w 1992
18 listopada Dzień Niepodległości Łotwy Wywieszana razem z flagami Łotwy i Estonii
23 listopada Dzień Żołnierzy Litewskich Upamiętnia utworzenie Armii Litwy w 1918

Pomijając wymienione dni, flaga jest również wywieszana podczas wyborów prezydenckich i parlamentarnych przed punktami wyborczymi. Zgodnie z artykułem 4, paragraf 7 protokołu flagowego, rząd może wezwać do wywieszenia flagi, bądź określić specjalne warunki jej ekspozycji, jak np. zaznaczenie żałoby[2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons