Gandalf (Śródziemie)
| Gandalf | |
 Wyobrażenie Gandalfa Szarego |
|
| Lata życia | Przy stworzeniu Świata. przypłynął ok. 1100 TE – jako byt z natury duchowy nie umarł. Odpłynął 1 CE |
| Rasa i kultura | Ainu (Majar), Istar, służy Manwemu i Vardzie |
| Kraina | Aman (m.in. Lórien), w Śródziemiu brak stałej siedziby |
| Inne imiona | Gandalf Szary, Gandalf Biały, Mithrandir (Szary Pielgrzym), Tharkûn, Olórin, Incánus, Biały Jeździec |
| Tytuły lub przydomki | Członek, a następnie Głowa Białej Rady, Szary Pielgrzym, Biały Pielgrzym, Kruk Burzy, Zła Nowina (określenie używane przez Grímę), Przeciwnik Saurona, Szary Głupiec (określenie używane przez Denethora) |
| Wystąpienia w literaturze i aktorzy | |
| Literatura przedmiotu | Hobbit, Władca Pierścieni, Silmarillion, Niedokończone opowieści |
| Władca Pierścieni | Ian McKellen |
| Hobbit | Ian McKellen |
Gandalf – postać literacka ze stworzonej przez J. R. R. Tolkiena mitologii Śródziemia, jeden z głównych bohaterów powieści Hobbit i Władca Pierścieni. Jest jednym z pięciu Istarich, którzy przybyli do Śródziemia na początku Trzeciej Ery.
Spis treści |
Życiorys [edytuj]
W Amanie [edytuj]
Gandalf (Elf Różdżki), zwany także Mithrandirem, czyli Szarym Pielgrzymem, był jednym z Majarów o imieniu Olórin. Uchodził za najmądrzejszego wśród Majarów mieszkających w Amanie, przebywał często w Lórien, wiele wędrował i nierzadko odwiedzał dom Nienny – od niej to nauczył się on cierpliwości, spokoju oraz umiłowania dla wszystkich istot zamieszkujących Ardę. Olórin kochał Quendich, nawiedzał ich w postaci niewidzialnej lub w postaci jednego z nich i czynił to w taki sposób, że Pierworodni nie wiedzieli, skąd pochodzą wizje oraz pomysły. Z czasem Olórin został przyjacielem wszystkich Dzieci Ilúvatara, a ci, którzy słuchali jego rad, dźwigali się z rozpaczy i odpychali od siebie wizje ciemności.
Istari [edytuj]
Przybył do Śródziemia w Trzeciej Erze około roku 1100 z woli, jak powiadają, samego Eru, jako jeden z Istari razem z przynajmniej czterema innymi: Curunirem, Aiwendilem oraz Alatarem i Pallando, aby służyć radą i pomocą tym, którzy sprzeciwiali się woli Saurona. Gandalf był posiadaczem ognistej Naryi. Ów pierścień czarodziej otrzymał w momencie swego przybycia do Śródziemia od Círdana. Gandalf używał w walce Glamdringa, miecza króla Turgona, który został znaleziony przez niego w siedzibie trolli (podobnie jak Żądło i Orkrist) podczas wyprawy do Ereboru.
W oczach mieszkańców Śródziemia [edytuj]
Według Niedokończonych opowieści niektóre dzieci Ilúvatara podejrzewały, że Gandalf jest wręcz Valarem, wcieleniem Manwego, jednak sam autor podaje tę hipotezę w wątpliwość. Imię Gandalf nadali mu Ludzie Północy (według notatek opublikowanych we wspomnianym wyżej źródle znaczy ono "Elf Różdżki"). Tharkûnem zwali go krasnoludowie, a znaczy ono dosłownie "Człowiek z laską". Mithrandirem (sin. Szary Pielgrzym) zwali go elfowie, jak również ludzie posługujący się sindarinem (mieszkańcy Gondoru i Arnoru). Imię Incánus jest niepewnego pochodzenia, lecz wiadomo, że nadano mu je "na Południu".
Etymologia [edytuj]
Postać Gandalfa była wzorowana na głównym bohaterze fińskiego eposu narodowego Kalevala, czarodzieju imieniem Väinämöinen[potrzebne źródło]. Sam wygląd Gandalfa, jako starca w spiczastym kapeluszu, jest prawdopodobnie inspirowany postacią Odyna.
Imię Gandalf pochodzi z Katalogu karłów, jednej z części skandynawskiego poematu Voluspa, który jest częścią Eddy starszej. Było to w poemacie imię jednego z krasnoludów.[1] Imię to nosił legendarny norweski król Gandalf Alfgeirsson i imię to w norweskiej mitologii posiada elficki król[potrzebne źródło].
Pierwowzór Gandalfa [edytuj]
Humphrey Carpenter w biografii z roku 1977 napisał, że w roku 1911 Tolkien, wracając z wakacji w Szwajcarii, kupił kilka kartek pocztowych z reprodukcjami obrazów. Wśród nich znalazła się praca niemieckiego artysty Josefa Madlenera Der Berggeist (Duch Gór), przedstawiająca starszego mężczyznę siedzącego na skale, pod sosną. Miał on białą długą brodę, ubrany był w kapelusz z szerokim rondem i długi płaszcz. Rozmawiał z białym młodym jelonkiem, który obwąchiwał jego wyciągniętą rękę. Wyglądał na osobę z dużym poczuciem humoru i empatią, pozwalającą zrozumieć inne istoty. W tle widoczne były wysokie skaliste góry. Tolkien pieczołowicie zachował tę pocztówkę, a na kopercie, w którą była zapakowana, dużo później napisał „Origin of Gandalf" (Pierwowzór Gandalfa)[2].
Przypisy
- ↑ http://etext.old.no/Bugge/voluspa/voluspa1.html
- ↑ The painting from which Tolkien drew inspiration for Gandalf (ang.). The Tolkien Society. [dostęp 2011-06-29].
Bibliografia [edytuj]
- Spis imion i nazw własnych. W: John Ronald Reuel Tolkien: Niedokończone opowieści. przeł. Radosław Kot. Warszawa: Wydawnictwo Amber, 2009, s. 401-438. ISBN 83-241-3506-6.
- John Ronald Reuel Tolkien: Hobbit. przeł. Paulina Braiter. Warszawa: Wydawnictwo Amber, 2010. ISBN 83-241-3755-8.
Linki zewnętrzne [edytuj]
|
|||||
