Zabrodzie (gmina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Gmina Zabrodzie)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zabrodzie
gmina wiejska
Herb Flaga
Herb gminy Flaga gminy
Województwo mazowieckie
Powiat wyszkowski
Wójt Tadeusz Michalik
Powierzchnia 92,03 km²
Ludność (2007)
 • liczba ludności
 • gęstość

5599
61 osób/km²
Strefa numeracyjna 29
Tablice rejestracyjne WWY
Plan gminy
Zabrodzie (gmina) location map.png
TERYT 1435062
Urząd gminy
07-230 Zabrodzie
ul. Reymonta 51 
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa gminy
Biuletyn Informacji Publicznej gminy

Zabrodziegmina wiejska w województwie mazowieckim, w powiecie wyszkowskim z siedzibą w Zabrodziu. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie ostrołęckim.

Według danych z końca 2007 roku[1] gminę zamieszkiwało 5599 osób.

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2002[2] gmina Zabrodzie ma obszar 92,03 km², w tym:

  • użytki rolne: 67%
  • użytki leśne: 24%

Gmina stanowi 10,5% powierzchni powiatu.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z końca 2007[1]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób  % osób  % osób  %
Populacja 5599 100 2812 50,2 2787 49,8
Gęstość zaludnienia
[mieszk./km²]
61

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Gmina Zabrodzie leży ok. 40 km od Warszawy i ok. 13 km od Wyszkowa. Posiada dogodne połączenia komunikacyjne zarówno ze stolicą kraju, jak i siedzibą powiatu. Gminę przecina międzynarodowa trasa S8 Warszawa – Białystok oraz linia kolejowa Tłuszcz – Ostrołęka (stacje kolejowe: Grzegorzewo i Mostówka).

Gminę tę na miejsce swego letniego wypoczynku upodobał sobie niegdyś Prymas Polski, kardynał Stefan Wyszyński. Gościł tu również kardynał Karol Wojtyła, nim został papieżem. Z gminą Zabrodzie łączy się też nazwisko innego słynnego Polaka – poety Cypriana Kamila Norwida, który urodził się w miejscowości Głuchy.

Gmina posiada doskonałe walory turystyczne. Przez jej obszar przepływa rzeka Bug i maleńka rzeczka Fiszor. Tutejszy krajobraz ukształtował się w wyniku działań lodowca i stanowi równinę z pasmami wydm i pagórków. Najwyższe wzniesienia usytuowane są w pobliżu Mościsk – Błotka (119,5 m n.p.m.). Pasma wydm ciągną się od Strachowa przez Górę Rudną, która osiąga wysokość 109 m n.p.m., do Mostówki (116,8 m n.p.m.) i Słopska. Pojedyncze wydmy występują w pobliżu wsi Adelin i Słopsk.

Walory przyrodnicze i krajobrazowe przyciągają mieszkańców aglomeracji warszawskiej, którzy spędzają tu wakacje na swoich działkach rekreacyjnych. Jest tu ich ok. 2 tys. Najwięcej domków letniskowych znajduje się wśród lasów i wydm w Mostówce i w leżącym blisko Bugu Słopsku, w położonych na międzyrzeczu Bugu i Fiszora Młynarzach czy w Choszczowem.

W okolicach Mostówki i Lucynowa piaszczyste wydmy porośnięte są unikatowymii wrzosowiskami mącznicowymi. W okolicach tej wsi teren jest tak urokliwy, że jego mieszkańcy zarówno stali, jak i sezonowi zawiązali społeczny komitet. Chcą obszar ten otoczyć szczególną opieką i uchronić od degradacji, tworząc rezerwat, park lub użytek ekologiczny, zwłaszcza że gmina Wyszków planuje w Lucynowie, graniczącym z Mostówką, budowę zakładu utylizacji śmieci, przeciwko czemu komitet stanowczo protestuje. Opracowano już nawet projekt rezerwatu przyrody „Wrzosowiska mącznicowe na wydmach lucynowsko-mostowieckich koło Wyszkowa”. Nie wiadomo jednak, czy komitetowi uda się przeforsować ten projekt, gdyż nie aprobuje go także właściciel terenu, czyli Nadleśnictwo Drewnica.

Na terenie gminy rośnie 6 zabytkowych dębów. Wszystkie zabytkowe, ponad 300-letnie dęby, mają w obwodzie ponad 4 m, rosną w Adelinie na prywatnych posesjach. Na terenie gminy Zabrodzie znajdują się dwa dawne parki przydworskie wpisane do rejestru zabytków: wokół Domu Pomocy Społecznej w Niegowie oraz wokół pałacu w Dębinkach.

Zabrodzie – siedziba gminy, licząca 566 mieszkańców. Znajduje się ok. 2 km od trasy S8 – od węzła drogowego w Niegowie. Należy skręcić w prawo w zjazd z drogi ekspresowej (jadąc od strony Wyszkowa), i znów w prawo po drodze mijając wieś Zazdrość. W Zabrodziu mieści się oddział Banku Spółdzielczego, Urząd Gminy, poczta oraz niepubliczny ośrodek zdrowia.

Pierwsza wzmianka historyczna dotycząca tej wsi pochodzi z 1578 roku[potrzebne źródło]. Nazwa Zabrodzie pochodzi od słów: „za brodem”, czyli za miejscem przeprawy przez rzekę. Zabrodzie należy do parafii Niegów.

Atrakcje turystyczne w gminie[edytuj | edytuj kod]

  • Niegów

Kościół parafialny pw. Św. Trójcy – zbudowany w latach 1863–1866 w stylu neoklasycystycznym. Wzrok przyciągają artystyczne witraże z herbami Polski i Litwy.

Parafia jest znacznie starsza, niż wskazywałaby na to data budowy obecnego kościoła. Pierwotny kościół drewniany został ufundowany w 1462 roku przez Fryczów – Mikołaja, kanonika warszawskiego i płockiego oraz jego bratanka Adama z Pieczysk. Parafię erygowano sześć lat później. Pierwotne drewniane kościoły strawiły pożary w 1690 i 1856 roku. Obecny kościół został zbudowany w latach 1863–1866 przez ks. Floriana Gieczyńskiego i odnawiany był w latach 1912, 1924 i 1945. Razem z kościołem zbudowano przykościelną dzwonnicę. W kościele znajduje się kilka zabytkowych eksponatów: wymienione wyżej witraże, XVIII-wieczne ornaty i tarcza zegara z tegoż okresu, rzeźba św. Kazimierza z I poł. XVII w., portret ks. Floriana Gieczyńskiego z ok. 1840 roku, portret św. Barbary, prymasa Królestwa Polskiego Szczepana Hołłowczyca oraz ówczesnego biskupa płockiego. Przy kościele znajduje się też plebania z II połowy XIX w.

Cmentarz parafialny:

  • Głuchy

Wieś, w której 24 września 1821 roku urodził się Cyprian Kamil Norwid. Tu spędził swoje wczesne dzieciństwo. Został ochrzczony w kościele parafialnym w pobliskiej Dąbrówce, gdzie na cmentarzu 11 kwietnia 1825 roku pochowano jego matkę. Po jej śmierci Norwid wraz z rodzeństwem wyjechał z rodzinnych Głuch do odległej o 20 km Strachówki, do swojej prababki, miecznikowej Hilarii Sobieskiej. Gdy ona zmarła, zamieszkał z ojcem i braćmi w stolicy. Po śmierci ojca w 1835 roku często wracał w rodzinne strony, spędzając wakacje w Głuchach oraz w Dębinkach, w pałacu swego dziadka Ksawerego Dybowskiego, odbywał też wycieczki krajoznawcze z przyjaciółmi z kręgu „Cyganerii Warszawskiej”. Do ziemi rodzinnej wspomnieniami wracał też w swoich utworach[potrzebne źródło]. Miejsce urodzenia C. K. Norwida – to stojący do dziś dworek drobnoszlachecki, modrzewiowy, parterowy z gankiem wspartym na czterech słupach. Został wzniesiony przez rodzinę Zdzieborskich, z której pochodziła matka poety,w końcu XVIII wieku, następnie należał do Jana Norwida (ojca Cypriana Kamila). W latach 1824–1911 dwór znajdował się w posiadaniu rodziny Suskich, następnie w posiadaniu krewnych Norwidów-Jeziorańskich. W latach 1964–1996 należał do reżysera Andrzeja Wajdy i jego żony Beaty Tyszkiewicz. Przez kilka lat we dworze mieszka ich córka, Karolina Wajda, która przez jedną kadencję była radną gminy Zabrodzie[potrzebne źródło].

  • Dębinki

Pałac klasycystyczny z przełomu XVIII i XIX wieku (przebudowany w II poł. XIX w.), obecnie dom dziecka. Pałac zbudowany został przed 1841 rokiem dla stolnika bełskiego Ksawerego Dybowskiego, ojczyma matki i ojca chrzestnego C.K. Norwida. Wcześniej w tym samym miejscu istniał dwór wzniesiony w I połowie XVIII wieku dla starosty tyszowieckiego, generała wojsk saskich Jana Renarda[3].

Pałac otoczony jest zabytkowym parkiem, w którym zachowały się okazy starodrzewu. Przed pałacem jest podjazd z owalnym klombem. Obok pałacu stoją oficyny dworskie, zbudowane w drugiej poł. XVIII wieku, zdewastowane podczas II wojny, następnie odbudowane, obecnie są sypialniami dla wychowanków domu dziecka.

  • Gaj Fiszor

Za Strugą (Fiszorem) stoi klasztor Sióstr Benedyktynek Samarytanek Krzyża Chrystusowego oraz prowadzony przez nie dom pomocy społecznej dla dzieci niepełnosprawnych, w którym w latach 1974–1978 przebywał i modlił się podczas wypoczynku Prymas Polski kardynał Stefan Wyszyński i jego gość kardynał Karol Wojtyła, ówczesny metropolita krakowski. Pokój, w którym wypoczywał Prymas, do dziś istnieje w niezmienionym stanie. Salonik i sypialnia, w których zachowały się pamiątki i wyposażenie, z którego korzystał Prymas, są odwiedzane coraz częściej przez turystów.

Sołectwa[edytuj | edytuj kod]

Adelin, Anastazew, Basinów, Choszczowe, Dębinki, Gaj, Głuchy, Karolinów, Kiciny, Lipiny, Młynarze, Mostówka, Mościska, Niegów, Obrąb, Płatków, Podgać, Przykory, Słopsk, Wysychy, Zabrodzie, Zazdrość.

Miejscowości bez statusu sołectwa: Fiszor, Grzegorzewo.

Sąsiednie gminy[edytuj | edytuj kod]

Dąbrówka, Jadów, Tłuszcz, Wyszków

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  2. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  3. Piotr Libicki, Marcin Libicki: Dwory i pałace wiejskie na Mazowszu. Poznań: REBIS, 2009, s. 59. ISBN 978-83-7301-826-6.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]