Wołomin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wołomin
Widok na Wołomin i Warszawę
Widok na Wołomin i Warszawę
Herb
Herb Wołomina
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat wołomiński
Gmina Wołomin
gmina miejsko-wiejska
Burmistrz Ryszard Madziar
Powierzchnia 17,24[1] km²
Populacja (2012)
• liczba ludności
• gęstość

37 528[2]
2 146,1 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 22
Kod pocztowy 05-200
Tablice rejestracyjne WWL, WV
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Wołomin
Wołomin
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wołomin
Wołomin
Ziemia 52°20′20″N 21°14′32″E/52,338889 21,242222Na mapach: 52°20′20″N 21°14′32″E/52,338889 21,242222
TERC
(TERYT)
1142034124
Urząd miejski
ul. Ogrodowa 4
05-200 Wołomin
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Wołomin w Wikisłowniku
Strona internetowa

Wołominmiasto w woj. mazowieckim, siedziba powiatu wołomińskiego i gminy miejsko-wiejskiej Wołomin. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. warszawskiego.

Według danych z 30 czerwca 2012 r. miasto miało 37 528 mieszkańców.

Wołomin należy do aglomeracji warszawskiej. Położony jest 20 km od centrum Warszawy na linii kolejowej do Białegostoku (dwie stacje w Wołominie).

Wołomin jest członkiem Związku Miast Polskich.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Położenie Wołomina względem Warszawy

Wołomin położony jest na Równinie Wołomińskiej, która jest częścią Niziny Mazowieckiej. Przez miasto przepływa rzeka Czarna, która swój bieg kończy w Kanale Żerańskim (Królewskim). Gmina Wołomin graniczy z następującymi gminami: Kobyłka, Radzymin, Klembów, Poświętne oraz Zielonka. Przez miasto przebiegają drogi wojewódzkie nr 634 (Port Lotniczy im. F.Chopina-Ząbki-Zielonka-Wołomin-Wólka Kozłowska), nr 635 (Wołomin-Radzymin) oraz nr 628 (odcinek droga 634-stacja kolejowa). Przez miasto przebiega również międzynarodowa linia kolejowa E75 Warszawa-Sankt Petersburg (linia kolejowa nr 6 Zielonka-Kuźnica Białostocka) z dwiema stacjami w Wołominie: Wołomin i Wołomin Słoneczna .

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Transport i komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Stacja PKP w Wołominie. W tle biurowiec WTT w Warszawie

Położone na terenie miasta dwie stacje kolejowe obsługiwane są przez Koleje Mazowieckie. 1 lipca 2013 roku nastąpiło zawieszenie integracyjnej taryfy Zarządu Transportu Miejskiego w Warszawie z taryfą Kolei Mazowieckich. Zawieszono ofertę "wspólny bilet", która umożliwiała podróżowanie na terenie aglomeracji warszawskiej wszystkimi środkami komunikacji publicznej na podstawie biletów ZTM.

Wołomin posiada autobusowe połączenia z centrum Warszawy obsługiwane przez prywatnych przewoźników. Istnieje również nocna linia N62 obsługiwana przez ZTM Warszawa.

Od początku 2010 r. na terenie Miasta i Gminy zostały uruchomione 2 gminne linie autobusowe:

  • Szpital – Ossów[3]
  • Szpital – Zagościniec[4]

Na początku XX w. na terenie dzisiejszego Wołomina istniały trzy linie tramwajów konnych.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Tereny dawnej huty szkła

Miasto Wołomin[edytuj | edytuj kod]

Osiedla w Wołominie:

  • Osiedle Nafta
  • Osiedle Sławek
  • Osiedle Sławek-Nowa Wieś
  • Osiedle Sosnówka
  • Osiedle Partyzantów
  • Osiedle 1 Maja
  • Osiedle Lipińska
  • Osiedle Centrum
  • Osiedle Polna-Asnyka
  • Osiedle Wileńska
  • Osiedle Niepodległości
  • Osiedle Słoneczna-Kolonia Gródek
  • Osiedle Kobyłkowska
  • Osiedle Reja
  • Osiedle Wołominek

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość letniskowa[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki dotyczące Wołomina pochodzą z XV wieku. W latach 1428-1501 miejscowość była znana jako Zacięciwa. Nazwa Wołomin wywodzi się od XVI-wiecznego właściciela, Jana de Volumne (pol. Wołumiński). Po wybudowaniu w roku 1862 linii kolejowej (pierwszy przystanek od Dworca Petersburskiego umieszczono w Wołominie) stał się on miejscowością letniskową dla Warszawy. W 1902 roku powstała kapliczka, następnie zaczęto budować kościół. Na początku XX wieku rozwinęło się tu osadnictwo typu miejskiego, któremu sprzyjało powstanie w czerwcu 1905 roku huty szkła.

Miasto – dwudziestolecie międzywojenne[edytuj | edytuj kod]

Wołomin otrzymał prawa miejskie 4 lutego 1919 r., na mocy dekretu Naczelnika RP Marszałka Józefa Piłsudskiego. W roku 1920 w okolicach Wołomina na polach Ossowa doszło do kluczowych walk bitwy warszawskiej. Samo miasto stało się świadkiem nieudanej próby zdobycia go przez bolszewików 13 sierpnia 1920 roku. Po I wojnie światowej zakończono budowę kościoła w stylu neogotyckim, a w 1924 roku erygowano parafię pod wezwaniem Matki Boskiej Częstochowskiej.

Information icon.svg Osobny artykuł: Bitwa warszawska 1920.

W okresie międzywojennym znaczną część ludności (ponad 3 tys. na 17 tys. mieszkańców w 1939 r.) Wołomina stanowili Żydzi. Mieszkali tu również Rosjanie, którzy uciekli przed rewolucją bolszewicką (w 1930 w mieście powstała parafia prawosławna).

Na pograniczu Wołomina i Kobyłki geograf Wacław Nałkowski wybudował dom, który później jego córka Zofia Nałkowska opisała w 1925 roku w książce "Dom nad łąkami". Obecnie w "Domu nad łąkami" mieści się muzeum Zofii i Wacława Nałkowskich – miejsce imprez kulturalnych.

Holokaust i bitwa pancerna[edytuj | edytuj kod]

Podczas drugiej wojny światowej wołomińscy Żydzi zostali umieszczeni w getcie zlokalizowanym pomiędzy Wołominem i Kobyłką, a następnie poprzez getto warszawskie wywiezieni do Treblinki i tam zagazowani.

30 lipca 1944 roku rozpoczęła się pod Wołominem największa na ziemiach polskich bitwa wojsk pancernych, w której brały udział jednostki 3 Korpusu Pancernego, 8 Gwardyjskiego Korpusu Pancernego i 16 Korpusu Pancernego 2 Armii Pancernej (ros. 2-й Танковой Армии) nacierającej od strony Lublina przez Dęblin oraz kilku dywizji pancernych wojsk niemieckich, a mianowicie: 1 Dywizji Spadochronowo-Pancernej "Hermann Göring", 5 Dywizji Pancernej SS "Wiking", 3 Dywizji Pancernej SS "Totenkopf" oraz 4 i 19 Dywizji Pancernych. W bitwie po obu stronach wzięło udział około 1000 czołgów – ponad połowa została zniszczona w walce. Tygodniowa bitwa pancerna, zakończona klęską wojsk radzieckich, przyniosła straty wśród mieszkańców Wołomina. Zginęło w niej trzynastu żołnierzy z wołomińskiej jednostki Armii Krajowej.

Information icon.svg Osobny artykuł: Bitwa pod Warszawą 1944.

Walki rozgrywające się na przedpolach Warszawy były ostatnim impulsem do podjęcia decyzji o rozpoczęciu powstania warszawskiego.

Okres powojenny[edytuj | edytuj kod]

Urząd Miejski w Wołominie

1 października 1944 powstało liceum ogólnokształcące, które nosi dziś imię Wacława Nałkowskiego.

Po wojnie, w roku 1952, Wołomin stał się miastem powiatowym (przeniesiono starostwo z Radzymina), co przyspieszyło jego rozwój. Powstały zakłady stolarki budowlanej oraz Przedsiębiorstwo Poszukiwań Nafty i Gazu, a miasto stało się "sypialnią Warszawy" – znaczna część mieszkańców zaczęła pracować w stolicy. W latach 70. i 80. powstały liczne osiedla bloków z wielkiej płyty, m.in. Polna, Kobyłkowska, Lipińska oraz Hibnera (ob. Niepodległości), które przyczyniły się do wzrostu liczby ludności miasta. Pod koniec XX wieku wołomińska huta szkła ogłosiła upadłość, ale dzięki opanowanej technologii produkcji szkła żaroodpornego udało się utrzymać część produkcji i zatrudnienia w nowej firmie. Obecnie wołomińska huta przynosi zyski i planowana jest budowa nowego zakładu o kilkukrotnie większej mocy produkcyjnej. Część terenów huty położonych w centrum miasta została sprzedana prywatnemu inwestorowi, który wybudował w tym miejscu biurowiec oraz podpisał umowę budowy na tym obszarze hipermarketu.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Parafie rzymskokatolickie[edytuj | edytuj kod]

Pomnik papieża Jana Pawła II na rynku w Wołominie

Parafia prawosławna[edytuj | edytuj kod]

Inne związki wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Sport[edytuj | edytuj kod]

  • BS Sure Shot Wołomin – żeński zespół koszykówki, grający w sezonie 2003/2004 w Sharp Torell Basket Liga
  • MKS ELITA OSiR Wołomin – wicemistrz Polski w koszykówce juniorek.
  • Ośrodek Sportu i Rekreacji w Wołominie
  • Huragan Wołomin – klub piłkarski założony w 1923 roku. Od sezonu 2013/2014 występuje w III lidze łódzko-mazowieckiej.
  • Strefa 7 – drugi oficjalny Dirtpark w Polsce (zdewastowany)
  • B.S SALWA – klub strzelecki www.salwa.pl
  • Stolarka Wołomin – klub siatkarski, który w 2002 zawiesił działalność. Jego tradycje kontynuuje KPS Wołomin.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Szkoła Podstawowa Nr 2 w Wołominie

Przedszkola[edytuj | edytuj kod]

  • Przedszkole Niepubliczne "Leśny Zakątek"
  • Przedszkole Niepubliczne "Artystyczno Językowe Pszczółka Maja"
  • Przedszkole Niepubliczne "Wesołe Nutki"
  • Przedszkole Niepubliczne "Tęczowa Kraina"
  • Przedszkole nr 2 im. Pyzy Wędrowniczki
  • Przedszkole nr 5
  • Przedszkole nr 6 "Bajka"
  • Przedszkole nr 8 im. Czerwonego Kapturka
  • Przedszkole nr 9 im. Jasia i Małgosi
  • Przedszkole nr 10 im. Misia Uszatka

Szkoły podstawowe[edytuj | edytuj kod]

  • Szkoła Podstawowa Nr 1 w Wołominie (nie istnieje)
  • Szkoła Podstawowa Nr 2 w Wołominie
  • Szkoła Podstawowa Nr 3 im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Wołominie
  • Szkoła Podstawowa Nr 4 z Oddziałami Integracyjnymi im. Marynarki Wojennej RP w Wołominie (ZS Nr 4)
  • Sportowa Szkoła Podstawowa Nr 5 im. Cypriana Kamila Norwida w Wołominie (ZS Nr 5)
  • Szkoła Podstawowa Nr 7 z Oddziałami Integracyjnymi im. Królowej Jadwigi w Wołominie
  • Szkoła Podstawowa Specjalna w Wołominie (ZSS)

Gimnazja[edytuj | edytuj kod]

  • Gimnazjum Nr 1 im. Zofii Nałkowskiej w Wołominie (ZS Nr 1)
  • Gimnazjum Nr 2 w Wołominie (ZS Nr 2)
  • Gimnazjum Nr 3 im. Jana Pawła II w Wołominie (ZS Nr 3)
  • Gimnazjum Nr 4 z Oddziałami Integracyjnymi im. Marynarki Wojennej RP w Wołominie (ZS Nr 4)
  • Sportowe Gimnazjum Nr 5 im. Polskich Olimpijczyków w Wołominie (ZS Nr 5)
  • Gimnazjum Specjalne w Wołominie (ZSS)

Szkoły ponadgimnazjalne[edytuj | edytuj kod]

Szkoły wyższe[edytuj | edytuj kod]

Media lokalne[edytuj | edytuj kod]

  • Wieści Podwarszawskie
  • Radio FaMa Wołomin
  • Fakty.wwl
  • Życie Powiatu na Mazowszu
  • Echo Podwarszawskie
  • netKonkret – gazeta internetowa mieszkańców Wołomina
  • Integrator informacyjny My Wołomin – Moje Miasto
  • Moja Gazeta Regionalna

Honorowi obywatele miasta[edytuj | edytuj kod]

Ludzie związani z Wołominem[edytuj | edytuj kod]

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasta i gminy partnerskie:

Miasto Kraj Data podpisania umowy
 Salerno  Włochy 30.11.2004
 Yeşilyurt  Turcja 10.08.2007

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]