Ząbki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Ząbki
Herb
Herb Ząbek
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat wołomiński
Gmina gmina miejska
Prawa miejskie 1967
Burmistrz Robert Perkowski
Powierzchnia 11,13[1] km²
Populacja (2012)
• liczba ludności

30 879[2]
Strefa numeracyjna
+48 22
Kod pocztowy 05-091
Tablice rejestracyjne WWL
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Ząbki
Ząbki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ząbki
Ząbki
Ziemia 52°17′34″N 21°06′58″E/52,292778 21,116111Na mapach: 52°17′34″N 21°06′58″E/52,292778 21,116111
TERC
(TERYT)
1142034031
SIMC 0921958
Urząd miejski
ul. Wojska Polskiego 10
05-091 Ząbki
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Ząbki w Wikisłowniku
Strona internetowa

Ząbkimiasto w województwie mazowieckim, w powiecie wołomińskim położone w aglomeracji warszawskiej ok. 10 km od centrum Warszawy.

W latach 1952–1954 miejscowość była siedzibą wiejskiej gminy Ząbki. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa warszawskiego.

Według danych z 31 grudnia 2012 miasto liczy 30 879 mieszkańców[2].

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2002[1] Ząbki mają obszar 11,13 km², w tym:

  • użytki rolne: 31%
  • użytki leśne: 30%

Miasto stanowi 1,16% powierzchni powiatu.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 31 grudnia 2007[3]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 25 497 100 13 335 52,7 12 071 47,3
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
2290,8 1198,1 1084,5

Według danych z roku 2007[1] średni dochód gminy na mieszkańca ogółem wynosił 2073,05 zł.

Według danych GUS przedstawiających Miasta w Polsce o największym wzroście i spadku ludności, Ząbki zajęły drugie miejsce w Polsce pod względem najwyższego wzrostu w okresie ostatnich kilkunastu lat (1995–2007).

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Szkoły podstawowe[edytuj | edytuj kod]

  • Szkoła Podstawowa nr 1 im. Franciszka Kleeberga ul. Piłsudskiego 35
  • Szkoła Podstawowa nr 2 im. Jana Kochanowskiego ul. Batorego 11
  • Szkoła Podstawowa nr 3 im. Małego Powstańca ul. Kościelna 2
  • Prywatna Szkoła Podstawowa im Ks. Jerzego Popiełuszki

Gimnazja[edytuj | edytuj kod]

  • Gimnazjum Publiczne nr 1 ul. Harcerska 9
  • Gimnazjum Publiczne nr 2 ul. Batorego 37

Zespół Publicznych Szkół Katolickich[edytuj | edytuj kod]

  • Publiczna Katolicka Szkoła Podstawowa ul. 11 listopada 4
  • Publiczne Katolickie Gimnazjum

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwotna nazwa miejscowości brzmiała Wola Zambkowa, jednak sama osada ma dzieje znacznie dłuższe, sięgające XVI wieku. Szesnastowieczne źródła podają, że wieś królewska Wola Zambkowa leżała na piaszczystym i bagnistym gruncie na skraju Puszczy Słupskiej. Mieszkało tu 15 kmieci, którzy w pobliskim folwarku Bródno odrabiali w tygodniu 3 dni pańszczyzny, dawali dziesięcinę i mieli inne określone powinności.

W roku 1580 Wola Zambkowa zmieniła nazwę na Ząbki. Właścicielami miejscowości była rodzina Platerów. W 1635 roku Ząbki nawiedziła wielka powódź spowodowana wylewami Wisły.

Korzystniejsze warunki dla osadnictwa zaistniały w XVII i XVIII w. Przyczyniły się do tego poważne przemiany gospodarczo-społeczne w okresie oświecenia i szybki w tym czasie rozwój Warszawy. W 1795 roku w wyniku III rozbioru Polski Ząbki znalazły się w zaborze pruskim.

Dalszy rozwój miejscowości przypada na I połowę XIX w. Lepsza była również łączność komunikacyjna z Warszawą. Według danych z 1827 roku Ząbki liczyły 36 budynków i 206 mieszkańców. W latach osiemdziesiątych XIX w. liczba mieszkańców wzrosła do 600. Ząbki wchodziły wówczas w skład dóbr rodziny hrabiowskiej Ronikerów. W okresie powstania listopadowego na terenie wsi stacjonowało wiele jednostek polskich pod dowództwem generała Józefa Chłopickiego. Ząbki stanowiły wówczas przedpole bitwy pod Olszynką Grochowską. Miejsce bitwy upamiętnia pomnik.

Pod koniec XIX w. hrabia Roniker zbudował w Ząbkach dwie cegielnie i kolejkę wąskotorową w kierunku Bródna, co podniosło poziom zatrudnienia. W 1862 roku uruchomiona została kolej żelazna z Warszawy do Petersburga, która spowodowała napływ ludności i ożywienie gospodarcze. W tym również roku powstała pierwsza szkoła. W 1903 roku z inicjatywy Warszawskiego Towarzystwa Pomocy Lekarskiej i Opieki nad Umysłowo i Nerwowo Chorymi, we wsi Drewnica utworzono Szpital Psychiatryczny, funkcjonujący do dziś.

W 1912 roku rozparcelowano część majątku hrabiego Ronikera wg projektu konkursowego prof. Tadeusza Tołwińskiego i rozpoczęto tworzenie miasta-ogrodu. Ta idea urbanistyczna została zrealizowana tylko częściowo. Po I wojnie światowej powstało Nadleśnictwo Drewnica.

W okresie międzywojennym ożywiło się budownictwo murowane w oparciu o miejscowe cegielnie. Do dziś zachowało się kilka obiektów o wartości zabytkowej. Zbudowano wille dla generałów Władysława Sikorskiego i Kazimierza Sosnkowskiego, wiceprezydenta Warszawy M. Jankowskiego i wielu innych osobistości, również ze świata kultury.

W 1918 roku zakończono budowę pierwszego drewnianego kościoła i utworzono parafię.

W 1920 roku w czasie wojny z bolszewikami na terenie Ząbek zorganizowano tymczasowy szpital dla rannych, uczestników bitwy pod Ossowem. Wielu żołnierzy zmarło z powodu odniesionych ran i zostało pochowanych na cmentarzu w Ząbkach. W przeddzień bitwy ksiądz Ignacy Skorupka odprawił mszę świętą na wzgórzu przed kościołem.

W 1927 roku powstał klub sportowy „Ząbkowia”. W związku z częstymi pożarami pustoszącymi Ząbki, w roku 1925 utworzono Ochotniczą Straż Pożarną. Pod koniec lat 30-tych Ząbki liczyły 3000 mieszkańców. W 1934 roku rozpoczęła działalność agencja pocztowa, a w 1935 roku doprowadzono do części Ząbek elektryczność.

II wojna światowa przerwała budowę szkoły i budowę kościoła parafialnego. Niemiecka okupacja trwała od 14 września 1939 do 13 września 1944 roku.

W roku 1967 Ząbki otrzymały prawa miejskie.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Drobny przemysł: włókienniczo-odzieżowy i rzemieślniczy. W mieście znajduje się też Praska Giełda Spożywcza[4].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Dom drewniany w Ząbkach
  • Zespół budowlany willa "Arkada" wraz z budynkiem gospodarczym z 1923 roku[5].

Ludzie związani z Ząbkami[edytuj | edytuj kod]

Struktury wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Kościół rzymskokatolicki[edytuj | edytuj kod]

Chrześcijański Zbór Świadków Jehowy[edytuj | edytuj kod]

Transport i komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Przez Ząbki przechodzi linia kolejowa nr 21 prowadząca z dworca Warszawa Wileńska do Zielonki, na której prowadzony jest wyłącznie ruch podmiejski obsługiwany przez Koleje Mazowieckie. Istnieje przystanek kolejowy Ząbki. Do 3 kwietnia 2012 przystanek w Ząbkach był w pierwszej strefie biletowej jako przystanek graniczny, obecnie w drugiej[7].

Przez miasto przebiega droga wojewódzka 629 kierunek Warszawa – Ząbki – Marki, oraz krzyżują się drogi wojewódzkie:

Przez miasto prowadzą linie autobusowe ZTM Warszawa 145, 199, 345, N62

Darmowa komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Linie Ząbki-1 i Ząbki-2 to linie darmowe(to jest finansowane tylko z podatków) dla zameldowanych w Ząbkach[8].Linia Ząbki 1 kursuje na trasie Ząbki - c.h. M1 Marki, a Ząbki 2: c.h. M1 Marki - stacja kolejowa PKP Rembertów[9][10].

Sport[edytuj | edytuj kod]

W mieście działa I-ligowy klub Dolcan Ząbki. W mieście znajduje się Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji (Stadion Dolcanu ulica Słowackiego 21), w którym odbywają się zajęcia fitness, pilates, gimnastyki dla seniorów, boksu oraz jogi.

Sąsiednie gminy[edytuj | edytuj kod]

Marki, m.st. Warszawa, Zielonka

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]