Wyszków

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Wyszków
Herb Flaga
Herb Wyszkowa Flaga Wyszkowa
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat wyszkowski
Gmina Wyszków
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1502
Burmistrz Grzegorz Nowosielski
Powierzchnia 20,78 km²
Populacja (XII 2012)
• liczba ludności
• gęstość

27 309
1314,2 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 29
Kod pocztowy 07-200, 07-202
Tablice rejestracyjne WWY
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Wyszków
Wyszków
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wyszków
Wyszków
Ziemia 52°35′36″N 21°27′36″E/52,593333 21,460000Na mapach: 52°35′36″N 21°27′36″E/52,593333 21,460000
TERC
(TERYT)
1141935054
Urząd miejski
Aleja Róż 2
07-200 Wyszków
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Wyszków w Wikisłowniku
Strona internetowa

Wyszkówmiasto w woj. mazowieckim, w powiecie wyszkowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Wyszków. Był miastem duchownym[1].

Według danych z 31 grudnia 2012 r. miasto miało 27 309 mieszkańców[2].

Miasto jest położone nad Bugiem na skraju Międzyrzecza Łomżyńskiego, na południu Puszczy Białej, 55 km na północny wschód od Warszawy, przy drodze krajowej nr 8 Warszawa – Białystok.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Wyszków leży na wschodzie Polski w województwie mazowieckim, gminie Wyszków i powiecie wyszkowskim. Wyszków położony jest na północny-wschód od Warszawy, nad rzeką Bug

Historia miasta[edytuj | edytuj kod]

Wyszków jest wzmiankowany od 1203 r., najpierw pod nazwą Wyszkowo, prawa miejskie otrzymał w 1502 r. Przed rozbiorami należał do biskupów płockich. W 1528 r. wybudowano most na Bugu, co przyśpieszyło rozwój miasta. Zniszczony w czasie wojen szwedzkich w połowie XVII wieku. W 1655 roku w tutejszym dworze biskupim zmarł Karol Ferdynand Waza. Od 1795 w zaborze pruskim, następnie od 1807 w Księstwie Warszawskim, a od 1815 w Królestwie Kongresowym (zaborze rosyjskim).

19 maja 1870 stracił prawa miejskie i odzyskał je 4 lutego 1919. Szybki rozwój miasta po otwarciu w 1897 linii kolejowej Pilawa – Tłuszcz – Ostrołęka. W czasie wojny polsko-bolszewickiej w sierpniu 1920 stanowił ostatnie miejsce postoju Tymczasowego Komitetu Rewolucyjnego Polski (planowanego jako rząd marionetkowy Polskiej Republiki Rad) w czasie ofensywy Armii Czerwonej na Warszawę. Epizod ten uwiecznił Stefan Żeromski w opowiadaniu Na probostwie w Wyszkowie.

Przed II wojną światową w połowie zamieszkany przez Żydów. W 1939 toczyły się zacięte walki 1 Dywizji Piechoty Legionów z Grupy Operacyjnej "Wyszków" z Niemcami forsującymi Bug. W okresie okupacji niemieckiej mieścił się w mieście oddział roboczy jeńców sowieckich obozu w Beniaminowie. Niemcy dokonywali w Wyszkowie masowych egzekucji, zamordowano ponad 7 tysięcy mieszkańców.

W latach 1946–1951 w okolicach m. Wyszkowa w ramach podziemia niepodległościowego działał oddział Jana Kmiołka "Wira".

Od 1956 do 1975 i ponownie od 1999 Wyszków jest siedzibą powiatu.

W 1939 do miasta została przyłączona część Rybienka Nowego (Wygoda i Zapole). W latach 1952–1954 do miasta należał Skuszew na lewym brzegu Bugu. W związku z powstaniem gromad w 1954 z granic miasta wyłączono Latoszek, który przyłączono znów w 1961, razem z Rybienkiem Leśnym i Rybienkiem Łochowskim.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Przez miasto przechodzą drogi.

Powstała też obwodnica Wyszkowa, która jest częścią drogi ekspresowej S8.

Przez Wyszków biegnie trasa kolejowa łącząca Ostrołękę z Warszawą z dworcem w Wyszkowie i przystankiem w Rybienku Leśnym.

13 grudnia 2012 otworzono oficjalnie sanitarne lądowisko przy ul. Komisji Edukacji Narodowej.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

  • Szkoły podstawowe
    • Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Adama Mickiewicza
    • Szkoła Podstawowa nr 2 im. Władysława Broniewskiego
    • Szkoła Podstawowa Nr 3 im. Jana Hempla w Wyszkowie-Rybienku Leśnym
    • Szkoła Podstawowa Nr 5 im. Żołnierzy Armii Krajowej
  • Gimnazja
    • Gimnazjum Nr 1 im. Polskich Mistrzów Olimpijskich
    • Gimnazjum Nr 2 im. Obrońców Westerplatte
    • Gimnazjum Nr 3 w Wyszkowie-Rybienku Leśnym
  • Szkoły średnie
    • Liceum Ogólnokształcące im. C.K. Norwida
    • Zespół Szkół Nr 1 im. Marii Skłodowskiej-Curie
    • Zespół Szkół Nr 2 im. Mikołaja Kopernika
    • Zespół Szkół Nr 3 im. Jana Kochanowskiego
    • I Technikum Poligraficzno-Usługowe
  • Szkoły wyższe

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Wyszków został upamiętniony w piosence Elektrycznych Gitar Wyszków tonie.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Media[edytuj | edytuj kod]

  • Nowy Wyszkowiak
  • Głos Wyszkowa
  • Wyszkowiak
  • Wyszków Moje Miasto (portal turystyczny)
  • InfoWyszków (portal informacyjny)
  • Telewizja Wyszków (telewizja internetowa)
  • Kurier W
  • Wyszków 24
  • Tuba Wyszkowa

Informacje[edytuj | edytuj kod]

  • Przemysł: dawniej meblarski, samochodowy i browar, obecnie: szklarski, metalowy, węzeł drogowy, drukarnia.
  • Wypoczynek: na lewym brzegu Bugu ośr. letniskowy – Rybienko Leśne, Sanatorium Neuropsychiatrii Dziecięcej.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Obelisk Wazów wystawiony na polecenie króla Jana Kazimierza na cześć jego brata Karola Ferdynanda Wazy, który zmarł w Wyszkowie. Obelisk zaprojektował Giovanni Battista Gisleni.
  • Kościół św. Idziego z 1793 roku w stylu klasycystycznym. W 1884 roku dobudowano dwie kaplice. W 1939 roku kościół spłonął. W 1959 po odbudowie ponownie konsekrowany.
  • Pałac w Rybienku Starym, klasycystyczny z 1780 roku zbudowany dla biskupa inflanckiego Jana Stefana Giedroycia. Od 1831 roku w rękach Augusta Morzkowskiego. Od 1879 roku do 1945 roku właścicielami była rodzina Skarżyńskich. Przebudowany na początku XX wieku m.in. poprzez dobudowanie tarasu. Po usunięciu uszkodzeń z wojny 1920 roku umieszczono w nim pensjonat goszczący m.in. Kossaka, Kotarbińskiego, Aleksandra Zelwerowicza. W wyniku działań wojennych we wrześniu 1939 roku spłonęło poddasze. Od 1945 roku własność Ministerstwa Zdrowia, które ulokowało w nim m.in. sanatorium dziecięce. Od 1989 roku własność SARP. Obecnie własność prywatna.
  • Stróżówka pałacowa w stylu neogotyckim z połowy XIX wieku. Dawniej w jej pobliżu znajdowała się rezydencja biskupów płockich.
  • Browar z XIX wieku, ul. 1 Armii WP nr 54
  • Willa z kresu międzywojennego, ul. Zakolejowa/Pułtuska

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • W 1919 r. urodził się Mordechaj Anielewicz, przywódca powstania w getcie warszawskim 1943. W miejscu gdzie stał jego dom postawiono pomnik.
  • Honorowym obywatelem Wyszkowa jest m.in. malarz Ludwik Maciąg (1920–2007) tworzący w pobliskim Gulczewie.
  • W 2006 r. na moście kolejowym na rzece Bug Andrzej Wajda nakręcił początkowe sceny do filmu Katyń.
  • W 2008 r. zostały tu odnalezione zbuntowane siostry betanki. Najprawdopodobniej zamieszkały tu niedługo po eksmisji z Kazimierza Dolnego.
  • O wydarzeniach z 1920 roku Stefan Żeromski napisał opowiadanie pt. "Na probostwie w Wyszkowie".

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasto Kraj Data podpisania umowy
 Ejszyszki  Litwa 2 września 2006[4]
 Kohtla-Järve  Estonia 2 września 2006[5][4]
 Wyszogród  Ukraina 2006[4]
 Winnica  Ukraina luty 2013[4][6]

Galeria zdjęć[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Polska XVI wieku, t. V Mazowsze, Warszawa 1895, s. 38.
  2. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2012 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2013-06-05. ISSN 2083-3342.
  3. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 5 czerwca 2014.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Współpraca zagraniczna Gminy Wyszków. Tubawyszkowa.pl, 2012-12-07. [dostęp 2013-03-05].
  5. Delegaci miasta partnerskiego Kohtla – Jarve w Wyszkowie. Urząd Miejski w Wyszkowie, 2011-08-29. [dostęp 2013-03-05].
  6. WYSZKÓW ZACIEŚNIA WSPÓŁPRACĘ Z WINNICĄ ZAPRZYJAŹNIONYM MIASTEM NA UKRAINIE. Kurier W, 2013-02-12. [dostęp 2013-03-05].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]