Vanuatu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ripablik blong Vanuatu
Republic of Vanuatu
République de Vanuatu

Republika Vanuatu
Flaga Vanuatu
Godło Vanuatu
Flaga Vanuatu Godło Vanuatu
Dewiza: (ang.) Let us stand firm in God
Hymn: Yumi, Yumi, Yumi
Położenie Vanuatu
Język urzędowy bislama, angielski, francuski
Stolica Port Vila
Ustrój polityczny Republika
Głowa państwa prezydent Baldwin Lonsdale
Szef rządu premier Joe Natuman
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
157. na świecie
12 189 km²
0%
Liczba ludności (2009)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
184. na świecie
243 304
20,0 osób/km²
PKB (2013)
 • całkowite 
 • na osobę

0,821 mld[1] USD
3082[1] USD
PKB (PPP) (2013)
 • całkowite 
 • na osobę

1,257 mld[1] USD
4718[1] USD
Jednostka monetarna Vatu (VUV)
Niepodległość od Wielkiej Brytanii i Francji
30 lipca 1980
Religia dominująca protestantyzm
Strefa czasowa UTC +11
Kod ISO 3166 VU
Domena internetowa .vu
Kod samochodowy VAN
Kod samolotowy YJ
Kod telefoniczny +678
Mapa Vanuatu
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Vanuatu w Wikipodróżach
Wikisłownik Hasło Vanuatu w Wikisłowniku
Przedmieścia Port Vila
Okolice stolicy z samolotu
Urząd pocztowy

Republika Vanuatu (bislama: Ripablik blong Vanuatu) – państwo w Oceanii. Położone na 83 wyspach Nowych Hebrydów (2 z nich - Matthew i Hunter - należą do Nowej Kaledonii, terytorium zamorskiego Francji), z których 65 jest zamieszkanych. Położone jest ok. 800 km na północny zachód od Fidżi i na północny wschód od Nowej Kaledonii. Dawniej terytorum kraju było kondominium francusko-brytyjskim znanym pod nazwą Nowe Hebrydy.

Ustrój polityczny[edytuj | edytuj kod]

Vanuatu ma jednoizbowy parlament z 52 posłami. Wybierany jest co 4 lata w głosowaniu powszechnym. Przywódca głównej frakcji parlamentarnej jest zazwyczaj wybierany na premiera i szefa rządu. Głową państwa jest prezydent, wybierany co 5 lat przez parlament i prezydentów 6 rządów prowincjalnych.

Główne partie polityczne[edytuj | edytuj kod]

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Vanuatu dzieli się na sześć prowincji (ludność wg stanu na X 2009)

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wyspy odkrył w roku 1606 Pedro Fernández de Quirós, a następnie w roku 1768 L.A. Bougainville. W 1774 r. James Cook opracował mapę tych wysp i nazwał je Nowe Hebrydy. Na początku XIX w. powstały pierwsze misje chrześcijańskie, a u schyłku XIX w. zaczęli napływać koloniści francuscy i brytyjscy. Wspólna Komisja Morska objęła archipelag zarządem brytyjsko-francuskim w 1887, a 19 lat później wyspy stały się kondominium brytyjsko-francuskim. W trakcie II wojny światowej na wyspach mieściła się baza wojskowa aliantów. W 1977 na konferencji w Paryżu postanowiono przyznać Vanuatu niepodległość, co oficjalnie ogłoszono 30 lipca 1980 r[2].

Geografia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Geografia Vanuatu.

Vanuatu obejmuje 83 (w tym: 65 zamieszkanych) przeważnie górzystych wysp pochodzenia wulkanicznego, m.in. Espiritu Santo, Malekula, Efate, Ambrim, Erromango. Występują wąskie niziny nadbrzeżne, na trzech wyspach znajdują się czynne wulkany. Odnotowuje się częste trzęsienia ziemi, powodujące tsunami. Największe miasto Port Vila – stolica, na wyspie Efate – 45 694 mieszkańców (X 2009), drugie większe miasto - Luganville (13 484 mieszkańców) - na Espiritu Santo. Klimat równikowy wilgotny, tutejsze wiecznie zielone lasy równikowe tworzą swoisty mikroklimat wysp. Niektóre wyspy są porośnięte suchymi lasami i sawannami.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Gospodarka Vanuatu opiera się głównie na usługach - jest to tzw. raj podatkowy (m.in. kraj taniej bandery), istnieje też możliwość zarejestrowania tam samochodu.

Rolnictwo[edytuj | edytuj kod]

Użytki rolne zajmują 12% powierzchni kraju[3]. Uprawia się kava kava (pieprz metystynowy), kakao, palmy kokosowe, trzcinę cukrową, orzeszki ziemne, kawę. Na własne potrzeby uprawia się także jams, taro, kukurydzę, warzywa i drzewa chlebowe. Rolnictwem zajmuje się 65% ludności czynnej zawodowo[4].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Najważniejsze ośrodki turystyczne na Vanuatu to miasta Malekula i Pentecost. Głównym atutem dobrze rozwiniętej turystyki w kraju są krajobrazy wulkaniczne oraz tropikalne. Popularne są też kąpieliska. Rafa Vanuatu przyciąga nurków. Najciekawszym miejscem nurkowym jest wrak SS President Coolidge. Nieliczne centra nurkowe oferują również nurkowania rafowe. Rozwojowi turystyki pomaga dobre połączenie lotnicze z Australią i Nową Zelandią.

Bogactwa naturalne[edytuj | edytuj kod]

Vanuatu nie posiada wielu bogactw naturalnych. W kraju wydobywa się na niewielką skalę rudy manganu[5].

Przemysł[edytuj | edytuj kod]

Najważniejszą gałęzią przemysłu jest przemysł spożywczy (mięsny, olejarski oraz rybny)[5].

PKB[edytuj | edytuj kod]

PKB na mieszkańca
rok PKB na mieszkańca w USD
2004 2 900[5]
2006 2 900[6]
2007 3 900[7]

Eksport[edytuj | edytuj kod]

Eksportuje się głównie ryby i produkty rolne: kopra, kakao, drewno, kawę, wołowinę i korale[8].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Na archipelagu zamieszkuje ponad 190 tysięcy ludzi. Zdecydowaną większość mieszkańców kraju, bo aż 92-93%, stanowią rdzenni Melanezyjczycy - Ni-Vanuatu, których przodkowie zasiedlili tereny wysp na początku II tysiąclecia p.n.e.. Podzieleni są na kilkadziesiąt grup etnoterytorialnych, mówią różnymi językami i dialektami. Oprócz Ni-Vanuatu na archipelagu żyje kilka grup Polinezyjczyków, zarówno rdzennych (takie grupy jak Aniwa, Mae, Mele i Futuna Zachodni) jak i imigrantów z francuskich terytoriów Polinezji - Tahiti, Uvea i Futuna (łącznie stanowią około 3% ludności Vanuatu). Pozostali mieszkańcy wysp to Francuzi, Brytyjczycy, Australijczycy i Nowozelandczycy oraz małe grupy uchodźców z Mikronezji (Kiribatijczycy) oraz Azji (Wietnamczycy i Chińczycy)[9].

Religia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Diecezja Port Vila.
 Osobny artykuł: Świadkowie Jehowy na Vanuatu.

Struktura religijna kraju w 2010 roku według Pew Research Center[10][11]:

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2013: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2014 (ang.). [dostęp 11-04-2014].
  2. Wielki Encyklopedyczny Atlas Świata. T. 18. Australia i Oceania. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006, s. 74.
  3. Oceania - Vanuatu
  4. Heike Barnitzke: Oxford Wielka encyklopedia geografii tom 4 Afryka, Australia i Oceania. Oxford, s. 80. ISBN 83-7425-138-7.
  5. 5,0 5,1 5,2 Gospodarka - Vanuatu - Onet.pl - WIEM Lajt
  6. Heike Barnitzke: Oxford Wielka encyklopedia geografii tom 16 Wielki atlas świata część II. Oxford, s. 200. ISBN 83-7425-672-9.
  7. Vanuatu. Gospodarka - Encyklopedia PWN
  8. Oxford Wielka encyklopedia świata tom 15. Oxford, s. 300. ISBN 83-7325-540-0.
  9. Aleksander Posern-Zieliński (red.): Wielka Encyklopedia Geografii Świata. T. 18: Świat grup etnicznych. Poznań: Kurpisz, 2000, s. 178-179.
  10. Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-09-20].
  11. Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-09-20].
  12. Vanuatu. CIA. [dostęp 2014-09-20].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]