Groszowice

Groszowice dzielnica Opola
Status	dzielnica miasta
Założono	ok. XIII w n.e.
W granicach Opola	4 km na południe od centrum Opola
Powierzchnia	9,64 km²
Wysokość	155-169 m n.p.m.
Ludność  • liczba ludności  • gęstość	~3200 ~330 os./km²
Strefa numeracyjna	7745-
Kod pocztowy	45-600
Tablice rejestracyjne	OP

Kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej

Stacja Kolejowa Opole-Groszowice

Groszowice (niem. Groschowitz) − część Opola. Datowane na ponad 800 lat, niegdyś gmina do której należały sąsiednie wioski, posiadała rynek oraz budynek urzędu. Obecnie zamieszkiwane przez ponad 3200 mieszkańców. W latach 1956-1964 było osiedlem miejskim , włączonym 1 stycznia 1965 do Opola . Na przełomie lat 80. i 90. XX w. na pograniczu Groszowic oraz Grotowic z "wielkiej płyty" zbudowane zostało osiedle Metalchem, obecnie zamieszkiwane przez ok. 2500 osób. Wybudowanie osiedla wiązało się z powstaniem dużych zakładów przemysłowych Metalchem. Niegdyś Groszowice znane w Europie z jednej z najstarszych cementowni - zakładu działającego w latach 1872 - 1999 pod nazwą ``Cementownia Groszowice`` .

Transport

Przepływa tędy Czarnka, wpadająca do Odry nad którą leżą Groszowice. Na Odrze działa próg wódny oraz Śluza Groszowice, przez którą odbywa się transport wodny.

Z centrum Opola do Groszowic można dostać się autobusami MZK linii nr 7, 8, 12, 14, N2; [1], autobusami PKS w kierunku Krapkowice (Otmęt), Głubczyce; [2] oraz pociągiem Regio (następna stacja po Opolu Głównym, 4 min.) w kierunku Strzelce Op., Gliwice, Kędzierzyn-Koźle, Racibórz; [3].

Dworzec PKP Groszowice wraz z bocznicami kolejowymi stanowią ważny węzeł transportu kolejowego towarowego, w przeszłości również osobowego.

Biegnie tędy drogowa trasa wojewódzka 423.

Historia miejscowości

Groszowice wzmiankowane były już w 1236 r. jako Grossoviz lub Grossouicz. Nazwa pochodzi od imienia Grosz będącego skróceniem imienia Grodzisław. Wieś ta leżała pomiędzy Nową Wsią Królewską a Grotowicami. W latach 1945-54 siedziba gminy Groszowice. W latach 1956-54 osiedle, od 1965 część Opola.

W ostatniej ćwierćwieczu XX w. na pograniczu Groszowic i Grotowic powstało osiedle mieszkalne oraz zakłady Metalchem.

Moecke - Kronika Groszowic

W 1937 roku ówczesny organista oraz rektor tutejszej szkoły Heinrich Moecke, zebrał materiały i napisał Kronikę Groszowic. Obejmuje ona historię miejscowości do aktualnych jemu czasów.

Obiekty na terenie dzielnicy

Znajdują się tu :

• Przedszkole Publiczne nr 22 "Bajkowa rodzina":
• Publiczna Szkoła Podstawowa Nr 24 im. Przyjaźni Narodów Świata: [
• sala gimnastyczna, siłownia przy PSP 24,
• Boisko "Orlik" przy PSP 24,
• Miejska Biblioteka Publiczna: [4],
• Ludowy Klub Sportowy Groszmal: [5],
• Instytut Mineralnych Materiałów Budowlanych: [6],
• Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Dróg i Mostów,
• Archiwum Państwowe: [7],
• Izba Wytrzeźwień Opole: [8],
• Ośrodek Pomocy Społecznej,
• parafia św. Katarzyny Aleksandryjskiej,
• hotel i restauracja Villa Park: [9],
• hotel i restauracja Arkadia: [10],
• 3 bary,
• śluza na Odrze: [11],
• stacja kolejowa PKP Opole Groszowice,
• stacja energetyczna Elektrowni Opole,
• elektrownia wodna na Odrze,
• stacja paliw,
• urząd pocztowy Opole 10,
• 2 apteki,
• 2 przychodnie lekarskie: [12]; [13],
• 2 przychodnie stomatologiczne,
• 4 zakłady fryzjerskie oraz kosmetyczne,
• wiele sklepów spożywczych, chemicznych, mięsnych, warzywnych i innych,
• Polski Związek Hodowców Gołębi Pocztowych: [14],
• Zakład Przetwórstwa Mięsnego: [15],
• przedsiębiorstwa rolne,
• piekarnia: [16],
• drukarnia: [17],
• hurtownia napojów: [18],
• pralnia chemiczna,
• biura rachunkowe,
• skład materiałów budowlanych,
• zakład - cięcie laserowe metali: [19],
• 2 składy opału,
• 2 skupy złomu,
• 2 zakłady wulkanizacyjne,
• sklep komputerowy,
• kilka warsztatów mechaniki samochodowej, elektromechaniki, blacharstwa samochodowego,
• sklep z częściami samochodowymi, tłumikami,
• przedsiębiorstwo wielobranżowe w zakresie: remonty i budowa dróg: [20],
• przedsiębiorstwo transportu materiałów sypkich: [21],
• kilka kopalni odkrywkowych żwiru i piasku,
• 3 nieczynne kopalnie odkrywkowe marglu,
• składowisko popiołów Elektrowni Opole,
• zakład komunalny - miejskie wysypisko śmieci: [22],
• sortownia odpadów komunalnych,

• od 1872 do 1999 roku istniała jedna z pierwszych oraz największych swego czasu w Europie cementowni - "Cementownia Groszowice"

Cementownia "Groszowice"

Historia cementowni sięga roku 1872, kiedy to opolski przedsiębiorca - Wattenberger - wybudował tu fabrykę cementu o wydajności 8500 ton, a rok później drugą o wydajności 11300 ton. Trudności finansowe spowodowały, że w roku 1875 zakład został przejęty przez spółkę Groschowitzer Actiengesellschaft fur Portland Cement Fabrikation. Jej prezesami do 1925 roku byli bracia Prądzyńscy: Konstanty i Ferdynand. W 1884 roku wybudowano następną fabrykę, a cementownia weszła w skład nowej spółki - Schlesische Aktien Gesellschaft fur Portland Cement Fabrikation zu Groschowitz bei Oppeln. W 1906 roku wzniesiono czwarty zakład (wydajność 350 ton na dobę), a 4 lata później zrezygnowano z produkcji w trzech poprzednich i w miejscu fabryki nr 2 zbudowano nową - z piecem obrotowym na metodę mokrą - o wydajności 150 ton na dobę. Jednocześnie zainstalowano 2 młyny węgla i surowca.

W roku 1926 cementownia weszła w skład spółki Schlesiche Portland Zement-Industrie A.G. Oppeln. Dwa lata później wybudowano 2 obrotowe piecie o wydajności 200 ton/dobę każdy. W roku 1936 przystąpiono do dalszej rozbudowy stawiając piec obrotowy o wydajności 280 ton/dobę, z wieżą rekuperacyjną, którą w 1938 r. zastąpiono wtryskiem szlamu. Zbudowanie wieży rekuperacyjnych na dwóch pracujących już piecach, spowodowało zmniejszenie zużycia węgla i wzrost wydajności o 40 ton na każdy piec. Wybudowano także młyn surowca cementu oraz młyn susząco-mielący węgla. Po rozbudowie cementownia osiągnęła zdolność produkcyjną 310 ton. W 1941 r. zakład znalazł się w składzie koncernu Verenigte Ost und Mitteldeutsche Zement Aktiengesellschaft.

W styczniu 1945 r. wojska radzieckie przystąpiły do demontażu maszyn i urządzeń, jednak w niejasnych okolicznościach gotowy do odjazdu pociąg z wyposażeniem cementowni nie wyruszył na wschód. Po objęciu zakładu przez administrację polską zdecydowano o szybkim odbudowaniu obiektu, uruchamiając już w grudniu 1945 roku pierwszy piec. W latach 1951-1957 postawiono kolejny piec (firmy Schmidt) o wydajności 600 ton/dobę, zwiększając tym samym produkcję cementu o kolejne 120 tys. ton/rok oraz uruchomiono wydział produkcji tlenku glinu z prażalnikiem i turbokompresorami osiągając wydajność 4 tys. ton/rok. W okresie 1969-1974 zakład wyposażono w elektrofiltry, koncentrator pieca nr 3 i nowy dział węglowy. Zmodernizowano również linię tlenku glinu.

W latach 1945-1984 cementownia Groszowice wyprodukowała 16.016 tys. ton cementu, osiągając szczytową produkcję w roku 1973 w ilości 509 tys. ton. W roku 1997 zakład został przejęty przez cementownię Górażdże. Rok później podjęto decyzję o jego zamknięciu.

Do roku 1968 cementownia dysponowała własną elektrownią, a wytwarzana energia elektryczna wykorzystywana była na własne potrzeby, na potrzeby pozostałych cementowni (Bolko, Grundmann, Giesel, Opole-Miasto, Pringsheim, Odra, Silesia oraz Wróblin), jak i mieszkańców Opola. Do dzisiaj EnergiaPro Opole korzysta z sieci elektrycznej o napięciu 15 kilowoltów, którą wybudowano na potrzeby groszowickiej elektrowni.

www.piotrek_dziadek.republika.pl/strona21.html - strona opisująca Cementownię Groszowice jak i cały przemysł cementowy w regionie.

Kolej w Groszowicach

W roku 1836 nastąpiła inicjatywa budowy Kolei Górnośląskiej z Wrocławia na Górny Śląsk ku granicy austriackiej, a w roku 1839 uzyskano koncesję na budowę linii kolejowej łączącej Górny Śląsk z Wrocławiem przez Towarzystwo Kolei Górnośląskiej i wytyczono trasę tej kolei od Wrocławia przez Opole - Koźle - Gliwice do Mysłowic na granicy zaborów pruskiego i austriackiego. Siedem lat później bo w roku 1846 ukończono budowę Kolei Górnośląskiej z Wrocławia do Mysłowic. Od tej pory kolej systematycznie modernizowano, zwiększała się liczba przewozów zarówno pasażerskich jak i towarowych. Już po II wojnie światowej bo w roku 1960 oddano do eksploatacji zelektryfikowane połączenie Gliwice - Opole - Wrocław. W latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku zaczęła drastycznie maleć ilość przewozów koleją. Nastąpiła również restrukturyzacja PKP. Wiele obiektów kolejowych straciło znaczenie i zaczęło zamieniać się w ruinę. Tak też się stało w Groszowicach. Zamknięto wagonownię, niepotrzebna stała się infrastruktura w postaci wież ciśnień czy innych urządzeń a także stołówki pracowniczej [23].

Dworzec Groszowice dawniej

Linia kolejowa nr 277

Strona działającej przy cementowni kolei wąskotorowej

Kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej

Wiadomo, że już w 1400 roku w Groszowicach istniała parafia; z 1447 roku pochodzi wzmianka w rejestrze świętopietrza. Przed reformacją parafia należała do archiprezbiratu strzeleckiego, natomiast po, do opolskiego, w tym również do kapituły kolegiackiej w Opolu. Obecny, neoromański kościół został wybudowany w latach 1880-1883. W 1980 roku wyłączono z parafii Grudzice,w 1983 Malinę, natomiast w 2009 odłączono Metalchem oraz należące od teraz do Metalchemu Grotowice, gdzie od 26 lipca 2009 roku proboszczem parafii Chrystusa Króla jest ks. Marcin Jakubczyk.

Historia kościoła w Groszowicach

Osoby związane z Groszowicami

• Franciszek Ksawery Rudzki (1866-1945) - długoletni proboszcz i działacz społeczny [24].
• Wiktor Gorzołka (1908-1944) - przywódca polskiej młodzieży na Śląsku Opolskim, redaktor dwutygodnika Związku Polaków w Niemczech "Słowo Śląskie" [25].
• Marian Czura, polsko-niemiecki malarz i reżyser

Linki zewnętrzne

• www.dokumentyslaska.pl/.../Groszowice - bogato opisana dzielnica Groszowice
• "Piórkiem i Obiektywem" - czyli spacerkiem po Groszowicach
• Groszowice na YouTube
• www.piotrek_dziadek.republika.pl/strona21.html - strona opisująca Cementownię Groszowice jak i cały przemysł cementowy w regionie

Bibliografia

• Strona internetowa: www.republika.pl/piotrek_dziadek/strona21.html
• Know-how projektu TBLX